Merhaba sevgili öğrencim, 6. sınıf Türkçe dersimizden çok önemli bir konuyu, yani etkili iletişim ve konuşma planlamayı işleyeceğiz bugün. Görseldeki soruları adım adım, sanki karşılıklı konuşuyormuşuz gibi açıklayarak çözeceğiz. Hazır mısın? Başlayalım!
S. 35 “GÖREVİMİZİ BİLELİM!” bölümünde yaptığınız “etkili iletişim önündeki engeller” konulu araştırmanızdan hareketle bir konuşma planlayınız. Konuşmanızı planlarken aşağıdaki adımları takip ediniz.
Bu bölüm bize aslında ne yapmamız gerektiğini söylüyor. Daha önce “etkili iletişimin önündeki engeller” konusunda bir araştırma yapmışız. Şimdi bu araştırmayı kullanarak bir konuşma planı hazırlayacağız. Konuşma planı demek, konuşmamızı yapmadan önce hangi sırayla ne söyleyeceğimizi, ne kadar süreceğini, amacımızın ne olduğunu belirlemek demek. Hadi ilk soruyla başlayalım!
1. Konuşmanız sona erdiğinde dinleyenler, bu konuşma hakkında ne düşünmeliler? Eğlenceli, bilgilendirici gibi bir özellik seçiniz. Bu özelliği formda 1 ile numaralandırılmış alana yazınız.
Sevgili öğrencim, bir konuşma yaparken en önemli şeylerden biri, konuşma bittiğinde dinleyicilerin ne hissetmesini, ne düşünmesini istediğimizdir. Konumuz “etkili iletişimin önündeki engeller” olduğuna göre, sence bu konuşma daha çok neye yaramalı?
Adım 1: Konuşmamızın konusu, iletişimi zorlaştıran şeyleri anlamak.
Adım 2: İletişim engellerini anlatan bir konuşma, dinleyicilere yeni şeyler öğretmeli, onlara bu konuda bilgi vermeli, değil mi? Eğlenceli olabilir ama asıl amacı bilgi vermek olmalı.
Adım 3: Bu yüzden, konuşmamızın temel özelliği bilgilendirici olmalı. Dinleyiciler, “Aa, ben bunu bilmiyordum!” ya da “Evet, bu çok doğruymuş, artık daha dikkatli olmalıyım!” demeliler.
Adım 4: Seçtiğimiz bu “bilgilendirici” özelliğini, formdaki 1 numaralı alana yazıyoruz. Bu, konuşmamızın ana karakteristiği olacak.
Sonuç: Bilgilendirici
2. Bu konuşma niçin yapılacak? Konuşmanızın amacını belirlemek için bu sorunun cevabını düşününüz ve 2 numaralı alana yazınız.
Şimdi de konuşmanın niçin yapıldığını düşünelim. Yani konuşmayı yapmaktaki hedefimiz ne? Dinleyicilere ne kazandırmak istiyoruz? Bir önceki soruda “bilgilendirici” olacağını belirlemiştik, şimdi bunu biraz daha açalım.
Adım 1: Konuşmanın amacı, dinleyicilerin bir konuda yeni bir şeyler öğrenmesi, bir farkındalık kazanmasıdır.
Adım 2: Konumuz “etkili iletişimin önündeki engeller” olduğuna göre, dinleyicilerin bu engelleri tanımasını ve belki de kendi hayatlarında bu engellerle nasıl başa çıkacaklarını düşünmelerini sağlamak isteriz.
Adım 3: O zaman konuşmamızın amacı şöyle olabilir: Dinleyicileri etkili iletişimin önündeki engeller hakkında bilgilendirmek ve bu engelleri aşma konusunda onlarda farkındalık yaratmak. Yani, “Bu engeller nelermiş, ben de bunlara dikkat etmeliyim,” demelerini sağlamak.
Adım 4: Bu amacı da formdaki 2 numaralı alana yazıyoruz.
Sonuç: Dinleyicileri etkili iletişimin önündeki engeller hakkında bilgilendirmek ve bu engelleri aşma konusunda farkındalık yaratmak.
3. Konuşmanızın anahtar kelimeleri nelerdir? Konuşmanız için anahtar kelimeler belirleyiniz. Konuşmanızın giriş, gelişme ve sonuç kısmına belirlediğiniz anahtar kelimeleri dağıtarak formdaki 3 numaralı alana yazınız. Eğer konuşma konunuzla ilgili bir anı, anekdot, özlü söz kullanacaksanız ilgili bölüme hatırlatıcı birkaç kelime yazınız. Her bir bölüm için yaklaşık bir süre belirleyiniz.
Bu soru biraz daha detaylı bir planlama istiyor. Konuşmamızın iskeletini oluşturacağız diyebiliriz. Anahtar kelimeler, konuşmanın önemli noktalarını bize hatırlatan sihirli sözcükler gibidir. Ayrıca konuşmanın her bölümü için bir süre belirleyeceğiz. Unutma, bu bir taslak, yani son hali değil, üzerinde değişiklikler yapabiliriz.
Adım 1: Konuşmamızın konusu “etkili iletişimin önündeki engeller”. Bu konuda aklımıza gelen ilk kelimeler neler? İletişim, engel, dinlemek, empati, yanlış anlama, beden dili, önyargı, çözüm, farkındalık gibi kelimeler anahtar kelimeler olabilir.
Adım 2: Şimdi bu anahtar kelimeleri, konuşmanın Giriş-Selamlama, Gelişme ve Sonuç bölümlerine dağıtalım. Ayrıca her bölüm için tahmini bir süre belirleyelim. Bir de varsa bir anı, fıkra (anekdot) veya özlü söz ekleyelim.
Adım 3: Formdaki 3 numaralı alanı aşağıdaki gibi doldurabiliriz:
3. Konuşma Planı
Giriş-Selamlama:
- Anahtar kelimeler: Merhaba, iletişim, önem, engeller, konu.
- Süre: Yaklaşık 1-2 dakika
Gelişme:
- Anahtar kelimeler: Dinlememek, önyargı, beden dili, yanlış anlama, empati eksikliği, teknoloji, çözüm yolları, örnekler.
- Anı/Anekdot/Özlü Söz: “İnsanlar konuşa konuşa, hayvanlar koklaşa koklaşa anlaşır.” özlü sözü veya günlük hayattan bir yanlış anlama hikayesi.
- Süre: Yaklaşık 5-7 dakika
Sonuç:
- Anahtar kelimeler: Özet, farkındalık, anlayış, öneriler, teşekkürler.
- Süre: Yaklaşık 1-2 dakika
Toplam Süre: Yaklaşık 10 dakika
Sonuç:Yukarıdaki plan formdaki 3 numaralı alana yazılmalıdır.
4. Aşağıdaki formdan hareketle defterinize bir taslak oluşturunuz. Konuşmanızı planlarken bu temada öğrendiğiniz karşılaştırma/zıtlık metin yapısından ve içeriği hatırlamanızı sağlayacak anahtar kelimelerden yararlanınız.
Şimdi de az önceki planımızı biraz daha genişleterek defterimize bir taslak hazırlayacağız. Taslak, konuşmayı yaparken bize yol gösterecek, neyi ne zaman söyleyeceğimizi hatırlatacak bir rehber gibi düşünebilirsin. Burada önemli bir nokta var: “karşılaştırma/zıtlık metin yapısı”nı kullanacağız. Yani, etkili iletişimin nasıl olması gerektiğini anlatırken, iletişim engellerinin bunun tam tersi olduğunu, yani zıtlığını da ortaya koyacağız. Böylece dinleyiciler konuyu daha iyi anlayacak.
Adım 1: Konuşmamızın bölümlerini (Giriş, Gelişme, Sonuç) belirleyelim.
Adım 2: Her bölümde hangi anahtar kelimeleri kullanacağımızı ve hangi fikirleri işleyeceğimizi düşünelim.
Adım 3: Özellikle gelişme bölümünde “karşılaştırma/zıtlık” yöntemini kullanarak, etkili iletişim örnekleriyle engelli iletişim örneklerini yan yana getirelim. Mesela, “İyi bir dinleyici böyle yapar (karşılaştırma), ama iletişim engeli olan kişi şöyle yapar (zıtlık).” gibi.
Adım 4: Defterimize yazacağımız taslak şöyle olabilir:
Konuşma Taslağı: Etkili İletişimin Önündeki Engeller
Giriş-Selamlama (Yaklaşık 1-2 dakika)
- Herkese merhaba sevgili arkadaşlar ve öğretmenim!
- Bugün hepimizin hayatında çok önemli olan bir konudan bahsedeceğiz: iletişim.
- Peki, her zaman istediğimiz gibi etkili iletişim kurabiliyor muyuz? İletişim kurarken ne gibi zorluklarla, yani engellerle karşılaşıyoruz?
- İşte bugün, etkili iletişimin önündeki bu engelleri konuşacak ve bunları nasıl aşabileceğimizi birlikte düşüneceğiz.
Gelişme (Yaklaşık 5-7 dakika)
1. Dinleme Engelleri:
- Etkili dinleme, karşımızdakini gerçekten anlamak için dikkatlice kulak vermektir. (Karşılaştırma)
- Ama bazen yargılayarak dinleriz, sözünü keseriz ya da kendi söyleyeceklerimizi düşünürüz. İşte bu, iletişimi kesen bir engeldir. (Zıtlık)
- Örnek: Arkadaşın sana bir derdini anlatırken senin telefonla oynaman. Bu, “Sen önemli değilsin” mesajı verir.
2. Beden Dili Engelleri:
- Olumlu beden dili, göz teması kurmak, gülümsemek, açık ve rahat bir duruş sergilemektir. Bu, “Seni dinliyorum, sana değer veriyorum” der. (Karşılaştırma)
- Ama kollarını kavuşturmak, gözlerini kaçırmak veya asık suratlı olmak, “Benimle konuşma” mesajı verir ve bir engel oluşturur. (Zıtlık)
- Örnek: Birinin sana bir şey anlatırken senin sürekli saate bakman ya da pencereden dışarı bakman.
3. Önyargılar ve Varsayımlar:
- Birini veya bir durumu önceden yargılamak, “O zaten böyle düşünür” demek, doğru iletişim kurmamızı engeller.
- Oysa empati, yani kendini karşındakinin yerine koymak, bu engeli aşmamızı sağlar. (Karşılaştırma/Zıtlık)
- Örnek: “O zaten beni dinlemez” diye düşünerek hiç konuşmaya başlamamak.
4. Yanlış Anlamalar ve Sözcük Seçimi:
- Kelimeler çok güçlüdür. Bazen aynı kelime farklı kişiler için farklı anlamlara gelebilir.
- Bu yüzden açık ve net konuşmak önemlidir.
- Unutmayalım, “İnsanlar konuşa konuşa, hayvanlar koklaşa koklaşa anlaşır.” derler. Bu özlü söz bize iletişimin ne kadar önemli olduğunu anlatır.
Sonuç (Yaklaşık 1-2 dakika)
- Bugün etkili iletişimin önündeki temel engelleri konuştuk: dinleme, beden dili, önyargılar ve yanlış anlamalar.
- Unutmayalım ki, bu engelleri fark etmek ve aşmaya çalışmak, hem okulda hem evde hem de arkadaşlıklarımızda daha iyi ilişkiler kurmamızı sağlar.
- Her birimiz, küçük adımlarla daha iyi birer iletişimci olabiliriz.
- Beni dikkatle dinlediğiniz için hepinize teşekkür ederim.
Sonuç:Yukarıdaki detaylı taslak deftere yazılmalıdır.
5. Siz dinleyici olsaydınız bu konuşmayla ilgili neleri merak ederdiniz? Aklınıza gelen soruları defterinizde listeleyiniz ve bu soruların cevaplarının konuşmanızın kapsamında olup olmadığını değerlendiriniz.
Harika bir görev daha! Şimdi de az önce hazırladığımız konuşmanın başına geçelim ve kendimizi bir dinleyici olarak hayal edelim. Bu konuşmayı dinlerken aklımıza hangi sorular gelirdi? Bu soruların cevapları, bizim hazırladığımız konuşmada var mıydı, yoksa eksik mi kaldı? Bu, konuşmamızı daha da iyi hale getirmemiz için çok önemli bir adım.
Adım 1: Kendimi dinleyici yerine koyuyorum. Konuşmanın başından sonuna kadar dinledim. Aklıma gelen soruları listeleyeceğim.
Adım 2: Her sorunun yanında, hazırladığım taslakta bu sorunun cevabının olup olmadığını değerlendireceğim.
Sonuç:
Dinleyici olarak aklıma gelebilecek sorular ve değerlendirmeleri:
- Soru 1:“İletişim engelleri sadece konuşan kişiden mi kaynaklanır, yoksa dinleyen de engellerin oluşmasında rol oynar mı?”
Değerlendirme: Evet, konuşmamızda hem konuşan hem de dinleyen tarafın (özellikle “dinleme engelleri” başlığında) etkili iletişime nasıl engel olabileceğine değinildi. Yani bu sorunun cevabı konuşma kapsamında var. - Soru 2:“Sosyal medyada arkadaşlarımızla iletişim kurarken hangi engellerle karşılaşırız? Orada da beden dili engeli olur mu?”
Değerlendirme: Konuşma taslağımızda genel iletişim engelleri üzerinde duruldu. Ama “sosyal medya” özelinde bir bilgi verilmedi. Sosyal medyada yazılı iletişimde yanlış anlamalar, emojilerle beden dilini ifade etmeye çalışmak gibi konular eklenebilirdi. Bu, konuşmanın kapsamında olmayan bir soru. Gelişme bölümüne ekleyerek konuşmamızı daha güncel hale getirebiliriz. - Soru 3:“Bir iletişim engeliyle karşılaştığımızda o an ne yapmalıyız, hemen çözmek için pratik bir öneriniz var mı?”
Değerlendirme: Konuşmamızda engelleri tanımladık ve genel çözüm yollarına (empati kurmak, açık konuşmak) değindik. Ancak “o an, hemen” gibi daha pratik ve anlık çözümlere çok spesifik olarak girilmedi. Bu, kısmen konuşmanın kapsamında, ancak daha detaylı ve anlık çözümlerle zenginleştirilebilir. - Soru 4:“Farklı ülkelerden veya farklı inançlardan insanlarla iletişim kurarken ortaya çıkan özel engeller var mıdır?”
Değerlendirme: Konuşma taslağımızda kültürlerarası iletişim veya inanç farklılıklarından kaynaklanan engellere özel olarak yer verilmedi. Bu, konuşmanın kapsamında olmayan bir soru. Belki daha ileri düzey bir konuşmada bu konuya da değinilebilir.
Gördün mü sevgili öğrencim? Bu değerlendirme sayesinde, konuşmamızın hangi konularda yeterli olduğunu, hangi konularda ise eksik kaldığını veya geliştirilebileceğini görmüş olduk. Harika bir öz değerlendirme çalışması oldu! Böylece bir sonraki konuşmamızda daha iyi bir planlama yapabiliriz.
Umarım tüm bu açıklamalar, konuşma planlama konusunu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, pratik yapmak her zaman en iyi öğrenme yoludur!