Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim! Türkçe dersinde yeni bir konuya başlıyoruz ve bu kez hem okuma anlama becerilerimizi hem de yazma becerilerimizi geliştireceğiz. Hadi, sana gönderdiğim görsellerdeki soruları ve metni dikkatlice inceleyelim ve adım adım çözelim. Sakın unutma, her sorunun cevabı, ikinci görseldeki “Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu” metninde gizli!
—
Soru (a): Okuduğunuz “Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu” adlı metinden hareketle bir yazı yazmak için aşağıdaki yönergelere göre seçim yapınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruda bizden, okuduğumuz “Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu” metninden yola çıkarak kendi yazımızı oluşturmak için bazı seçimler yapmamız isteniyor. Hadi adım adım ilerleyelim:
Adım 1: Yazınızın türünü seçme
Öncelikle, yazımızın türünü belirleyelim. Metnimizin başlığı “Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu”. Bir kılavuzun temel amacı nedir sence? Genellikle bir konuda bilgi vermek, yol göstermek, bir süreci açıklamak veya bir şeyi nasıl yapacağımızı anlatmaktır, değil mi? Faruk’un hikayesi de bu kılavuz için bir örnek teşkil ediyor, bize yeni bir mahalleye alışma sürecinde neler yaşanabileceğini gösteriyor.
Bu nedenle, yazacağımız metnin türünü, bir kılavuzun ana amacına uygun olarak Açıklayıcı olarak seçmeliyiz. Böylece, Faruk’un yaşadıklarından ilham alarak yeni bir mahalleye alışma sürecinin adımlarını, hissedilen duyguları ve bu süreçte dikkat edilmesi gerekenleri açıklayabiliriz.
- Betimleyici: Bir varlığı, yeri veya olayı özellikleriyle gözümüzde canlandırır.
- Tanıtıcı: Bir konuyu, ürünü veya kişiyi okuyucuya tanıtır.
- Öyküleyici: Bir olayı veya hikâyeyi zaman ve mekan belirterek anlatır.
- Açıklayıcı: Bir konuyu, durumu veya süreci bilgi vererek, okuyucuyu aydınlatarak anlatır.
Kılavuzun genel amacına en uygun olan tür, açıklayıcı olacaktır. Faruk’un hikayesini de bu açıklamalarımıza örnek olarak ekleyebiliriz.
Adım 2: Yazınızda hangisinden söz edeceğinizi seçme
Şimdi de yazımızda neyden bahsedeceğimizi seçelim. Bize iki seçenek sunulmuş:
a) Kılavuzda işitme veya tatma duyusuyla ilgili bir bölümde ekleyiniz.
b) Kılavuzdaki 5, 6, 7 veya 8. maddelerden birini seçiniz.
Sevgili öğrencim, okuduğumuz Faruk’un hikâyesini hatırlayalım. Faruk pencereden sokağı izliyor, geride bıraktığı anıları düşünüyor ve binaların pencerelerinden hayatları hayal ediyordu. Burada daha çok görme duyusu ve düşünceler ön plandaydı. İşitme veya tatma duyularıyla ilgili doğrudan bir bilgiye rastlamadık. Bu yüzden ilk seçeneği, metinden hareketle seçmemiz pek doğru olmaz.
İkinci seçenekte ise “Kılavuzdaki 5, 6, 7 veya 8. maddelerden birini seçiniz” deniyor. Bu maddelerin tam olarak ne olduğunu bilmiyoruz çünkü kılavuzun tamamı bize verilmemiş. Ancak Faruk’un hikayesi, yeni bir yere alışma sürecindeki duyguları, anne ve babasının Faruk’a söylediği “Alışmak dediğin bir günde olmaz Faruk, kendine biraz zaman tanı.” sözüyle sabırlı olmanın önemini anlatıyor. Bu tür konular, yeni bir mahalleye alışma kılavuzunun önemli “maddeleri” olabilir.
Bu nedenle, ikinci seçeneği tercih ederek, Faruk’un deneyiminden yola çıkarak yeni bir mahalleye alışma sürecinde sabırlı olmanın, kendine zaman tanımanın ve duygusal olarak kendini anlamanın önemini ele alan bir maddeyi seçebiliriz. Bu, Faruk’un yaşadığı deneyimle en uyumlu ve açıklayıcı metnimize en çok katkı sağlayacak konu olacaktır.
Sonuç:
Yazımızın türü:
- Açıklayıcı
Yazımızda söz edeceğimiz konu:
- Kılavuzdaki 5, 6, 7 veya 8. maddelerden birini seçerek, Faruk’un deneyiminden yola çıkarak yeni bir mahalleye alışma sürecinde sabırlı olmanın ve kendine zaman tanımanın önemi.
—
Soru (b): Seçimlerinize göre yazınıza uygun metin yapısına [Öyküleyici veya bilgilendirici (sıralı/kronolojik ve açıklayıcı)] karar vererek yazınızı planlayınız. Planınıza uygun şekilde defterinize bir taslak oluşturunuz.
Çözüm:
Harikasın sevgili öğrencim! (a) şıkkında yazımızın türünü açıklayıcı olarak belirlemiştik. Şimdi de bu açıklayıcı yazıyı nasıl bir düzen içinde yazacağımıza karar verip bir taslak hazırlayacağız. Taslak, yazımızın iskeleti gibidir, bize yol gösterir ve düzenli bir yazı yazmamızı sağlar.
Adım 1: Metin Yapısına Karar Verme
Açıklayıcı bir metin genellikle bilgilendirici bir yapıya sahip olur. Yeni bir mahalleye alışma süreci de belirli adımları veya aşamaları olan bir konu olduğu için, bu konuyu sıralı ve açıklayıcı bir yapıyla anlatmak çok uygun olacaktır. Yani, konuyu giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinde mantıksal bir sıraya göre açıklayacağız.
Metin Yapısı:Bilgilendirici (Sıralı ve Açıklayıcı)
Adım 2: Taslak Oluşturma
Şimdi de bu yapıya uygun bir taslak oluşturalım. Bu taslağı defterine yazarak yazına başlayabilirsin:
Taslak Örneği:
- Başlık: Yeni Mahalleye Alışma Rehberi: Sabır ve Keşif
- Giriş: