Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim,
Bugün seninle iletişimde çok önemli iki kavramı, Ben Dili ve Sen Dili‘ni inceleyeceğiz. Görseldeki bilgileri kullanarak bu kavramları daha iyi anlayacak ve günlük hayatımızda nasıl kullanacağımızı öğreneceğiz. Hadi gel, soruları adım adım çözelim!
Soru 1: Görselde verilen metinde “Ben Dili” ve “Sen Dili” nasıl tanımlanmıştır?
Çözüm:
Görseldeki “ETKİLİ İLETİŞİM: BEN DİLİ Mİ? SEN DİLİ Mİ?” başlıklı bölümde bu kavramların ne anlama geldiği bize çok güzel açıklanmış. Şöyle ki:
- Ben Dili: Bazen bir durum karşısında ne hissettiğimizi veya ne düşündüğümüzü anlatmak isteriz değil mi? İşte Ben Dili tam olarak bu demek. Yani, bir durumla karşılaştığımızda, o durumun bizde uyandırdığı duyguları ve düşünceleri karşımızdaki kişiye anlatmaktır. Burada önemli olan, kendi duygularımızı ifade etmemizdir.
- Sen Dili: Peki ya Sen Dili ne demek? Bazen farkında olmadan karşımızdaki kişiyi suçlayıcı veya yargılayıcı bir şekilde konuşuruz. İşte bu, Sen Dili oluyor. Hissettiğimiz duyguları, karşımızdaki kişiyi eleştirerek veya onu hatalı bularak aktardığımızda Sen Dili kullanmış oluruz.
Sonuç:
Kısacası, Ben Dili kişinin kendi duygularını ve yaşadığı etkiyi anlatmasıdır; Sen Dili ise karşısındaki kişiyi suçlayıcı veya yargılayıcı bir dil kullanmasıdır.
Soru 2: Görseldeki yapboz parçalarında verilen cümleleri “Ben Dili” ve “Sen Dili” olarak ayırınız.
Çözüm:
Şimdi de yapboz parçalarındaki cümleleri tek tek inceleyelim ve az önce öğrendiğimiz tanımlara göre ayıralım. Bakalım hangisi Ben Dili, hangisi Sen Dili!
- a) “Kaba davranman beni üzüyor.”
- Adım 1: Bu cümleye baktığımızda, konuşan kişi “beni üzüyor” diyerek kendi duygusunu, yani üzüntüsünü ifade ediyor.
- Adım 2: Karşısındakini doğrudan “sen kabasın” diye suçlamak yerine, onun davranışının kendisinde yarattığı etkiyi anlatıyor.
- Sonuç: Bu bir Ben Dili cümlesidir.
- b) “Çok gürültü yapıyorsun.”
- Adım 1: Bu cümlede konuşan kişi, “yapıyorsun” diyerek doğrudan karşısındaki kişiyi gürültü yapmakla suçluyor.
- Adım 2: Kendi duygusunu veya bu durumun kendisini nasıl etkilediğini anlatmıyor. Sadece karşısındakini eleştiriyor.
- Sonuç: Bu bir Sen Dili cümlesidir.
- c) “Çok kabasın.”
- Adım 1: Bu cümlede konuşan kişi, karşısındaki kişiyi doğrudan “kaba” olmakla yargılıyor ve ona bir etiket yapıştırıyor.
- Adım 2: Kendi duygusundan veya bu durumun kendisini nasıl etkilediğinden hiç bahsetmiyor.
- Sonuç: Bu bir Sen Dili cümlesidir.
- d) “Gürültü olduğunda derse odaklanamıyorum.”
- Adım 1: Bu cümlede konuşan kişi, “odaklanamıyorum” diyerek gürültünün kendisi üzerindeki etkisini, yani kendi yaşadığı zorluğu anlatıyor.
- Adım 2: Karşısındaki kişiyi “gürültü yapıyorsun” diye suçlamak yerine, gürültünün kendinde yarattığı sorunu, kendi hissini dile getiriyor.
- Sonuç: Bu bir Ben Dili cümlesidir.
Sonuç:
- Ben Dili Cümleleri:
- Kaba davranman beni üzüyor.
- Gürültü olduğunda derse odaklanamıyorum.
- Sen Dili Cümleleri:
- Çok gürültü yapıyorsun.
- Çok kabasın.
Soru 3: Görseldeki “ETKİLİ İLETİŞİM: BEN DİLİ Mİ? SEN DİLİ Mİ?” başlıklı metinde hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?
Çözüm:
Görselin sağ üst kısmında “Kullandığım Düşünceyi Geliştirme Yolları” başlıklı bir kutucuk var. Bu kutucukta “Tanımlama” seçeneğinin işaretli olduğunu görüyoruz. Acaba gerçekten metinde tanımlama mı kullanılmış, bir kontrol edelim mi?
- Adım 1: Metinde “Ben dili, kişinin karşılaştığı durum karşısında hissettiği duyguları ve düşüncelerini karşısındakine ifade etmesidir.” ve “Sen dili ise hissettiğimiz duyguları karşımızdaki kişiye suçlayıcı bir şekilde aktarmaktır.” cümleleri yer alıyor.
- Adım 2: Bu cümleler, “Ben Dili” ve “Sen Dili” kavramlarının ne olduğunu, yani onları açıklayarak bize öğretiyor. Bir şeyin ne olduğunu açıklamak da tam olarak o şeyi tanımlamak demektir.
Sonuç:
Evet, metinde Tanımlama düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır. Bu sayede Ben Dili ve Sen Dili kavramlarını kolayca anlayabiliyoruz.
Aferin sana! Gördüğün gibi, iletişimde kullandığımız kelimeler ve ifade şekilleri çok önemli. Ben Dili kullanarak hem kendimizi daha iyi ifade ederiz hem de karşımızdaki insanlarla daha sağlıklı ilişkiler kurarız. Unutma, etkili iletişim kurmak için önce kendimizi anlamalı, sonra da duygularımızı doğru bir şekilde aktarmalıyız. Bir sonraki derste görüşmek üzere!