Merhaba sevgili gençler, ben İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün birlikte, Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin savaştığı cepheleri ve bu cephelerin neden açıldığını harita üzerinden inceleyeceğiz. Bu etkinlik, hem harita okuma becerimizi geliştirecek hem de konuları daha iyi pekiştirmemizi sağlayacak. Haydi başlayalım!
Görseldeki haritayı ve oklarla gösterilen kutucukları adım adım dolduralım.
Soru: Oklarla gösterilen kutuların üst kısmına Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nda savaştığı cephelerin adlarını yazınız. Kutuların iç kısmına ise aynı cephelerin açılma nedenlerini belirtiniz.
Çözüm:
Şimdi haritadaki okları takip ederek her bir kutucuğu sırasıyla dolduralım.
Adım 1: Sağ Üstteki Turuncu Kutu (Kafkasya Bölgesi)
Ok, haritanın doğusunda, Erzurum, Muş, Bitlis gibi şehirlerin olduğu bölgeyi gösteriyor. Burası Rusya ile savaştığımız cephedir.
KAFKAS CEPHESİ
Sevgili arkadaşlar, bu cephe bizim iki taarruz, yani saldırı cephemizden biridir. Almanya’nın da isteğiyle bu cepheyi biz açtık. Amaçlarımız şunlardı:
- Daha önce 93 Harbi‘nde Rusya’ya kaybettiğimiz Kars, Ardahan ve Batum’u (Elviye-i Selase) geri almak.
- Kafkaslar üzerinden Orta Asya’daki Türklerle birleşerek Turancılık (Pantürkizm) idealini gerçekleştirmek.
- Almanya’nın ihtiyacı olan Bakü petrollerine ulaşmak.
Adım 2: Sol Üstteki Turuncu Kutu (Balkanlar Bölgesi)
Bu ok, Osmanlı sınırlarının dışını, Romanya ve Balkanlar’ı gösteriyor. Buralarda kendi topraklarımızı savunmak için değil, müttefiklerimize yardım etmek için savaştık.
YARDIM CEPHELERİ (GALİÇYA, ROMANYA, MAKEDONYA)
Gençler, bu cepheler bizim kendi vatan toprağımızda değil, dikkat ettiniz mi? Bu yüzden bunlara “Yardım Cepheleri” diyoruz. Müttefiklerimiz olan Almanya ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu‘na destek olmak, onların savaş yükünü hafifletmek amacıyla bu cephelere asker gönderdik.
Adım 3: Ortadaki Mavi Kutu (Çanakkale ve İstanbul Bölgesi)
Ok, başkentimiz İstanbul ve Boğazların girişini, yani Çanakkale’yi işaret ediyor. Tarihimizin en şanlı zaferlerinden birini kazandığımız yer!
ÇANAKKALE CEPHESİ
Bu cephe bir savunma cephesidir. Yani düşman bize saldırdı, biz de vatanımızı savunduk. İtilaf Devletleri’nin bu cepheyi açma nedenleri şunlardı:
- Başkent İstanbul’u ele geçirerek Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak.
- Karadeniz üzerinden müttefikleri olan Rusya’ya yardım götürmek ve savaşa devam etmesini sağlamak.
- Savaşı kısa sürede bitirmek ve henüz savaşa girmemiş Balkan devletlerini kendi yanlarında savaşa çekmek.
Adım 4: Sağdaki Mavi Kutu (Mısır ve Süveyş Kanalı Bölgesi)
Ok, Mısır’daki Süveyş Kanalı’nı gösteriyor. Bu cephe de bizim açtığımız ikinci taarruz cephesidir.
KANAL (SÜVEYŞ) CEPHESİ
Kafkas Cephesi gibi bu cepheyi de biz açtık. Hedefimiz çok önemliydi:
- İngiltere’nin en önemli sömürgesi olan Hindistan ile bağlantısını sağlayan Süveyş Kanalı’nı ele geçirmek. Eğer bunu başarsaydık, İngiltere’ye büyük bir ekonomik ve askeri darbe vurmuş olacaktık.
- Bir zamanlar bizim toprağımız olan Mısır’ı İngilizlerden geri almak.
Adım 5: Sol Alttaki Yeşil Kutu (Irak Bölgesi)
Ok, Bağdat, Musul, Basra gibi şehirlerin olduğu, günümüzdeki Irak topraklarını gösteriyor.
IRAK CEPHESİ
Bu cephe de bir savunma cephesidir. İngilizler bize saldırdı. Peki neden? Cevap çok net: PETROL!
- İngilizler, bölgedeki zengin Musul ve Abadan petrollerini ele geçirmek istiyordu.
- Kuzeye doğru ilerleyerek karadan müttefikleri Rusya ile birleşmeyi hedefliyorlardı.
Adım 6: Sağ Alttaki Yeşil Kutu (Arap Yarımadası)
Ok, kutsal şehirlerimiz Mekke ve Medine’nin de içinde bulunduğu Hicaz ve Yemen bölgesini gösteriyor.
HİCAZ-YEMEN CEPHESİ
Bu cephede en önemli görevimiz, kutsal topraklarımız olan Mekke ve Medine’yi korumaktı. Bu yüzden bir savunma cephesidir.
- İngilizler, “size bağımsız bir devlet kuracağız” vaadiyle bazı Arap kabilelerini kışkırtarak Osmanlı’ya karşı isyan ettirdiler. Bu cephede hem İngilizlerle hem de isyan eden Araplarla mücadele ettik.
- Özellikle Medine müdafaasında “Çöl Kaplanı” lakaplı Fahrettin Paşa’nın kahramanlığı unutulmazdır.
Umarım bu açıklamalarla cepheleri ve açılma nedenlerini daha iyi anlamışsınızdır. Harita üzerindeki yerlerini aklınızda tutmaya çalışın, bu size konuları hatırlamada çok yardımcı olacaktır. Başarılar dilerim!