Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün birlikte, modern Türkiye’nin temellerini atan inkılapları ve gelişmeleri daha iyi anlamak için güzel bir etkinlik yapacağız.
Görseldeki etkinlik bizden, verilen başlıkların altına ilgili inkılap ve gelişmeleri yazmamızı istiyor. Bu, konuları ne kadar iyi anladığımızı görmek için harika bir fırsat. Hadi gelin bu kutucukları adım adım, hep birlikte dolduralım!
Etkinlik Sorusu: Aşağıda, modern Türkiye’nin kuruluş ve gelişimi için yapılan inkılaplara ve yaşanan gelişmelere ait çeşitli başlıklar verilmiştir. İlgili başlığın altındaki kutulara yapılan inkılaplardan ve yaşanan gelişmelerden örnekler yazınız.
Çözüm:
Şimdi her bir başlığı sırayla ele alalım ve içini en doğru bilgilerle dolduralım.
TAM BAĞIMSIZLIK
Bu başlık, bir devletin başka hiçbir devletin etkisi altında kalmadan, kendi kararlarını özgürce alabilmesi anlamına gelir. Özellikle ekonomik ve siyasi bağımsızlık çok önemlidir.
- Kapitülasyonların Kaldırılması: Unutmayın çocuklar, kapitülasyonlar yabancı devletlere tanınan ekonomik ayrıcalıklardı ve bu durum bizim ekonomik bağımsızlığımızı engelliyordu. Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların tamamen kaldırılması, tam bağımsızlık yolunda atılmış en büyük adımlardan biridir.
- Kabotaj Kanunu’nun Kabulü (1 Temmuz 1926): Bu kanunla Türkiye limanları arasında deniz taşımacılığı yapma hakkı sadece Türk gemilerine verildi. Böylece denizlerimizdeki ekonomik egemenliğimizi de sağlamış olduk.
- Düyûn-ı Umûmiye’nin (Genel Borçlar İdaresi) Kaldırılması: Osmanlı’dan kalan borçları denetleyen bu yabancı kurum, maliyemize müdahale ediyordu. Bu idarenin yetkilerinin sona erdirilmesi de ekonomik bağımsızlık için çok önemliydi.
MİLLÎ EGEMENLİK
Millî egemenlik, yönetme gücünün, yani egemenliğin, padişah gibi tek bir kişide değil, doğrudan millette olması demektir. “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir!” sözü bu ilkenin özetidir.
- Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) Açılması (23 Nisan 1920): Milletin temsilcilerinin toplandığı meclisin açılması, egemenliğin millete geçtiğinin en somut göstergesidir.
- Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922): Padişahlığın, yani tek kişi yönetiminin sona erdirilmesiyle millî egemenlik önündeki en büyük engel kaldırılmıştır.
- Cumhuriyet’in İlanı (29 Ekim 1923): Devletin yönetim şeklinin Cumhuriyet olarak belirlenmesi, halkın kendi kendini yönetmesi ilkesini en üst seviyeye çıkarmıştır.
ÇAĞDAŞ HUKUK
Bu başlık, eski, dine dayalı ve günün ihtiyaçlarına cevap vermeyen hukuk kuralları yerine; akla, bilime ve modern dünyanın gereklerine uygun, laik bir hukuk sisteminin kurulmasını ifade eder.
- Türk Medeni Kanunu’nun Kabulü (1926): İsviçre’den örnek alınarak hazırlanan bu kanunla evlenme, boşanma, miras gibi konularda kadın-erkek eşitliği sağlandı ve hukuk sistemi tamamen laik bir yapıya kavuştu.
- 1924 Anayasası’nın Kabulü: Yeni Türk Devleti’nin temel ilkelerini ve yönetim yapısını belirleyen modern bir anayasaydı.
- Şer’iyye Mahkemelerinin Kapatılması: Dini kurallara göre karar veren bu mahkemeler kapatılarak hukuk birliği sağlanmış ve laik hukuk sistemine geçilmiştir.
KADIN ERKEK EŞİTLİĞİ
Toplumsal, siyasi ve ekonomik hayatta kadınların da erkeklerle aynı haklara sahip olması demektir. Atatürk bu konuya çok büyük önem vermiştir.
- Türk Medeni Kanunu (1926): Bu kanunla kadınlar, evlilikte, miras hakkında ve boşanma konusunda erkeklerle eşit haklara sahip oldular. Resmi nikah zorunlu hale geldi.
- Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı Verilmesi: Kadınlarımız pek çok Avrupa ülkesinden önce siyasi haklarına kavuştu. 1930’da belediye, 1933’te muhtarlık ve en önemlisi 1934’te milletvekili seçme ve seçilme hakkını kazandılar.
- Eğitimde Fırsat Eşitliği: Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile kız ve erkek çocukların aynı okullarda, eşit şartlarda eğitim görmesi sağlandı.
ÇAĞDAŞ EĞİTİM
Eğitimin akla, bilime ve çağın gereklerine uygun, millî ve laik bir temele oturtulmasıdır.
- Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretimin Birleştirilmesi Yasası – 1924): Ülkedeki bütün okullar (medreseler dahil) Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlandı. Böylece eğitimde birlik sağlandı ve eğitim laikleştirildi.
- Harf İnkılabı (Yeni Türk Harflerinin Kabulü – 1928): Okuma yazmayı kolaylaştırmak için Arap harfleri yerine Latin alfabesi temelindeki yeni Türk harfleri kabul edildi.
- Millet Mektepleri’nin Açılması: Yeni harfleri halka öğretmek için açılan okuma-yazma kurslarıdır.
MİLLÎ KÜLTÜR
Türk milletinin kendine özgü dilini, tarihini ve kültürünü araştırmak, geliştirmek ve korumak için yapılan çalışmalardır.
- Türk Tarih Kurumu’nun Kurulması (1931): Türk tarihini sadece Osmanlı ve İslam tarihiyle sınırlı kalmadan, çok daha eski kökenleriyle birlikte bilimsel olarak araştırmak amacıyla kurulmuştur.
- Türk Dil Kurumu’nun Kurulması (1932): Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden arındırmak, zenginleştirmek ve bir bilim dili haline getirmek için kurulmuştur.
MODERN TARIM
Nüfusun büyük bir kısmının geçim kaynağı olan tarımı geliştirmek, çiftçiyi desteklemek ve üretimi artırmak için yapılan yeniliklerdir.
- Aşar Vergisinin Kaldırılması (1925): Çiftçinin üzerinde ağır bir yük olan ve ürün üzerinden alınan bu verginin kaldırılması, çiftçiyi rahatlatmış ve üretimi teşvik etmiştir.
- Atatürk Orman Çiftliği’nin Kurulması: Ankara’da kurulan bu çiftlik, modern tarım tekniklerinin halka gösterildiği bir örnek ve uygulama alanı olmuştur.
- Tarım Kredi Kooperatifleri’nin Kurulması: Çiftçiye ucuz kredi vererek destek olmak amacıyla kurulmuştur.
SANAT VE SPOR
Modern bir toplumun sadece bilimde ve ekonomide değil, aynı zamanda sanat ve sporda da gelişmesi gerektiği inancıyla yapılan çalışmalardır.
- Güzel Sanatlar Akademilerinin Açılması: Resim, heykel, mimari gibi alanlarda sanatçılar yetiştirmek için okullar açılmıştır.
- Devlet Konservatuvarı’nın Kurulması: Müzik ve sahne sanatları alanında eğitim vermek için kurulmuştur.
- Atatürk’ün “Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur.” sözü: Bu söz, spora verdiği önemi gösterir. Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü kurularak sporun ülke geneline yayılması hedeflenmiştir.
İşte bu kadar çocuklar! Gördüğünüz gibi her bir inkılap, birbiriyle bağlantılı ve modern, bağımsız, çağdaş bir Türkiye hedefine hizmet ediyor. Bu başlıkları ve altındaki örnekleri iyi anladığınızda, Atatürk ilke ve inkılaplarını çok daha kolay kavrayacaksınız. Harika bir iş çıkardınız!