Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz bu güzel değerlendirme sorularını şimdi hep birlikte, adım adım çözeceğiz. Amacımız sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda konuyu daha iyi anlamak. Hazırsanız, başlayalım!
A. Aşağıdaki boşlukları kutudan seçeceğiniz uygun sözcüklerle doldurunuz.
1. …………………….. akla ve bilime dayanan, yeniliklere açık ve dinamik toplumsal bir dönüşüm ve gelişim hareketidir.
Çözüm:Atatürkçülük
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. Cümlede “akla ve bilime dayanma”, “yeniliklere açıklık” ve “dinamik bir toplumsal dönüşüm” gibi anahtar ifadeler var.
Adım 2: Bu ifadeler, Atatürk’ün tüm ilke ve inkılaplarının temelini oluşturan genel düşünce sistemini tanımlıyor. Bu genel ve kapsayıcı düşünce sistemine biz Atatürkçülük diyoruz. Bu nedenle boşluğa “Atatürkçülük” kelimesi gelmelidir.
2. …………………….. var olan çağdışı kalmış geleneksel kurumları kaldırmak, bunların yerine çağdaş kurumlar ve sistemler getirmektir.
Çözüm:İnkılap
Adım 1: Cümlenin anlamına bakalım. Cümle, eski ve işe yaramayan kurumların kaldırılıp yerine yenilerinin, modern olanlarının getirilmesi sürecini anlatıyor.
Adım 2: Bu tanım, tam olarak inkılap kelimesinin karşılığıdır. İnkılap, köklü bir değişim ve yenilik demektir. Bu yüzden doğru cevabımız “İnkılap” olmalı.
3. Kişilerin dil, din, ırk, mezhep, cinsiyet ve siyasi görüş farkı gözetilmeksizin kanunlar önünde eşit olmasını öngören; birey, sınıf, aile veya zümre üstünlüğünü kabul etmeyen Atatürk ilkesi …………………….. tır.
Çözüm:Halkçılık
Adım 1: Cümledeki en önemli kelimeyi bulalım. Bu kelime “eşitlik“tir. Cümle, hiç kimseye ayrıcalık tanınmamasını ve herkesin kanun önünde eşit olmasını vurguluyor.
Adım 2: Atatürk ilkeleri arasında toplumsal eşitliği ve adaleti temel alan ilke Halkçılık‘tır. Halkçılık, “Halk için, halkla beraber” anlayışını ve toplumda hiçbir zümreye üstünlük tanınmamasını savunur. Dolayısıyla doğru cevap “Halkçılık”tır.
4. …………………….. Kanunu ile öğretim birliği sağlanarak laik ve ulusal eğitime geçişte önemli bir adım atılmıştır.
Çözüm:Tevhid-i Tedrisat
Adım 1: Cümledeki anahtar ifade “öğretim birliği”dir. Bu, ülkedeki bütün okulların tek bir çatı altında toplanması anlamına gelir.
Adım 2: Eğitim ve öğretimi birleştiren kanunun adı Tevhid-i Tedrisat Kanunu‘dur. Bu kanunla birlikte tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanmış, böylece eğitimde hem laik hem de ulusal bir yapı oluşturulmuştur. Bu nedenle doğru cevap “Tevhid-i Tedrisat” olacaktır.
5. …………………….. devletin bütün dinler karşısında tarafsız kalmasıdır. Dinsel farklılıklara göre ayrım yapılmadan, kişilerin kanun önünde eşit olmasıdır.
Çözüm:Laiklik
Adım 1: Cümleyi incelediğimizde, “devletin dinler karşısında tarafsız olması” ve “dinsel farklılıklara göre ayrım yapılmaması” ifadelerini görüyoruz.
Adım 2: Bu tanım, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını ve devletin tüm inançlara eşit mesafede durmasını ifade eden Laiklik ilkesini açıklamaktadır. Bu yüzden boşluğa gelmesi gereken kelime “Laiklik”tir.
B. Aşağıdaki ifadeleri dikkatlice okuyunuz. Doğru ifadelerin sonuna “D” harfi, yanlış ifadelerin sonuna “Y” harfi getiriniz.
1. 1 Temmuz 1926’da yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu ile Türk limanları arasında yolcu ve yük taşıma işinin Türk devletine ait olması sağlanmıştır. ( )
Çözüm:D
Bu ifade Doğru‘dur. Kabotaj Kanunu, Türkiye’nin kendi karasularında ve limanlarında deniz taşımacılığı hakkını yabancılardan alıp Türk vatandaşlarına ve Türk bayraklı gemilere vermesidir. Bu, ekonomik bağımsızlık yolunda atılmış çok önemli bir adımdır.
2. Osmanlı Devleti’nin son günleri, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu hakkındaki en önemli kaynak “Nutuk”tur. ( )
Çözüm:D
Bu ifade Doğru‘dur. Mustafa Kemal Atatürk’ün kendi kaleminden çıkan Nutuk, 1919-1927 yılları arasını anlatan, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecine dair en temel ve güvenilir kaynaktır.
3. Yeni harfleri halka öğretmek ve okuryazar oranını artırmak amacıyla 1 Ocak 1929’da Halk Evleri açılmıştır. ( )
Çözüm:Y
Bu ifade Yanlış‘tır. Evet, amaç yeni harfleri öğretmekti ama bu amaçla kurulan kurumlar Halk Evleri değil, Millet Mektepleri‘dir. Millet Mektepleri 1928’de açılmıştır. Halk Evleri ise 1932’de daha geniş kültürel amaçlarla kurulmuştur. Bu iki kurumu karıştırmayalım, tamam mı?
4. Türklerin Orta Asya’dan başlayan geçmişini, dünya medeniyetine katkılarını ortaya çıkartan çalışmalar yapmak amacıyla “Türk Tarih Kurumu” kurulmuştur. ( )
Çözüm:D
Bu ifade Doğru‘dur. Türk Tarih Kurumu’nun temel amacı, Türk tarihini yabancı kaynakların etkisinden kurtarıp bilimsel yöntemlerle araştırmak ve milletimize kendi tarihini doğru bir şekilde öğretmektir.
5. Tıp dünyasında ilk kez bir Türk doktor tarafından bir hastalığın tanımı yapıldı. Hulusi Behçet tarafından tanımlanan bu hastalığa “Behçet Hastalığı” denerek onun adı verildi. ( )
Çözüm:D
Bu ifade Doğru‘dur. Prof. Dr. Hulusi Behçet, kendi adıyla anılan ve damar iltihaplanmasına neden olan bu hastalığı tıp literatürüne kazandıran çok değerli bir bilim insanımızdır. Bu, Cumhuriyet döneminde bilime verilen önemin güzel bir örneğidir.
6. Cumhuriyetçilik ilkesinin ortaya çıkış nedenlerinden biri de 1929’da başlayan Dünya Ekonomik Bunalımı’dır. ( )
Çözüm:Y
Bu ifade Yanlış‘tır. Unutmayın, Cumhuriyetçilik ilkesi, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilanıyla zaten en temel ilkemiz haline gelmişti. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ise Türkiye’nin Devletçilik ilkesini benimsemesinde etkili olmuştur. Yani ekonomik bunalım, Cumhuriyetçiliği değil, Devletçiliği güçlendirmiştir.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!