Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün 3. Ünite Değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, Kurtuluş Savaşı’mızın cephelerini, yapılan antlaşmaları ve önemli olayları ne kadar iyi öğrendiğimizi görmemiz için harika bir fırsat. Hazırsanız, haydi başlayalım! Soruları adım adım, tane tane açıklayarak çözeceğiz. Takıldığınız yer olursa hiç çekinmeyin, açıklamaları dikkatle okuyun.
A. Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları kutudan seçeceğiniz uygun sözcüklerle doldurunuz.
1. ……………….. tarafından yazılan “Türk’ün Ateşle İmtihanı” adlı eser Millî Mücadele’yi yansıtan önemli yapıtlardandır.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda bizden “Türk’ün Ateşle İmtihanı” adlı eserin yazarını bulmamız isteniyor. Bu eser, Kurtuluş Savaşı yıllarını anlatan çok önemli bir anı kitabıdır.
Adım 2: Kutudaki isimlere baktığımızda, bu eseri yazan kişinin Millî Mücadele’ye bizzat katılmış, hatta onbaşı ve çavuş rütbeleriyle cephede görev yapmış olan ünlü yazarımız Halide Edip Adıvar olduğunu hatırlarız.
Sonuç:Halide Edip Adıvar
2. Sovyet Rusya, ……………….. Antlaşması ile Kars, Ardahan ve Batum’u Osmanlı Devleti’ne geri verdi.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda Sovyet Rusya’nın I. Dünya Savaşı’ndan çekilirken imzaladığı ve “Elviye-i Selase” olarak bilinen Kars, Ardahan ve Batum’u Osmanlı’ya geri verdiği antlaşmayı bulmalıyız.
Adım 2: Bu olay, Rusya’da Bolşevik İhtilali’nin çıkmasından sonra yaşanmıştır. İttifak Devletleri ile Sovyet Rusya arasında imzalanan bu antlaşma Brest Litovsk Antlaşması’dır.
Sonuç:Brest Litovsk
3. BMM Hükûmeti tarafından On Beşinci Kolordu Komutanı ……………….. Paşa Doğu Cephesi Komutanlığına atandı ve yetkileri artırıldı.
Çözüm:
Adım 1: Doğu Cephesi’ndeki komutanımızı hatırlamamız gerekiyor. Kendisi, ordusunu terhis etmemiş ve Millî Mücadele’nin başlamasında büyük rol oynamıştır.
Adım 2: Doğu Cephesi’nde Ermenilere karşı büyük zaferler kazanan ve “Şark Fatihi” olarak anılan komutanımız Kazım Karabekir Paşa’dır.
Sonuç:Kazım Karabekir
4. ……………….. Antlaşması, BMM Hükûmeti’nin uluslararası alandaki ilk diplomatik başarısıdır.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda BMM’nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmayı ve dolayısıyla kazandığı ilk siyasi zaferi bulmalıyız.
Adım 2: Doğu Cephesi’nde Kazım Karabekir komutasındaki ordumuzun Ermenileri yenilgiye uğratmasından sonra imzalanan ve BMM’nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ilk antlaşma Gümrü Antlaşması’dır.
Sonuç:Gümrü
5. Misak-ı Millî’den ilk ödün ……………….. Antlaşması ile verilmiştir.
Çözüm:
Adım 1: Misak-ı Millî, bizim millî sınırlarımızdı. Ancak bazen stratejik sebeplerle bu sınırlardan taviz, yani ödün vermek zorunda kaldık. İlk ödünü hangi antlaşmayla verdiğimizi bulmalıyız.
Adım 2: Sovyet Rusya’nın desteğini almak için onlarla Moskova Antlaşması’nı imzaladık. Bu antlaşma ile maalesef Batum’u Gürcistan’a (Sovyet Rusya’ya bağlı) bıraktık. Bu, Misak-ı Millî’den verdiğimiz ilk tavizdir.
Sonuç:Moskova
6. Mustafa Kemal’e Başkomutanlık yetkisi ……………….. öncesinde verilmiştir.
Çözüm:
Adım 1: Mustafa Kemal’e TBMM’nin tüm yetkilerinin 3 aylığına devredildiği Başkomutanlık yetkisi, çok kritik bir dönemde verilmişti. Ordumuzun Kütahya-Eskişehir Savaşları’nda yenilgiye uğrayıp Sakarya nehrinin doğusuna çekildiği o zor günleri hatırlayalım.
Adım 2: Ordunun toparlanması ve çok önemli bir savunma savaşına hazırlanması gerekiyordu. İşte bu hazırlıklar, Yunanlıların son büyük saldırısı olan Sakarya Savaşı öncesinde yapılmıştır. Başkomutanlık yetkisi de bu savaştan hemen önce verilmiştir.
Sonuç:Sakarya Savaşı
B. Aşağıdaki ifadeleri dikkatlice okuyunuz. Doğru ifadelerin sonuna “D” harfi, yanlış ifadelerin sonuna “Y” harfi getiriniz.
1. Kuva-yı Milliye, işgallere karşı halkın gönüllü olarak oluşturduğu silahlı birliklerdir. ( )
Çözüm: Bu ifade Kuva-yı Milliye’nin tanımıdır. Mondros’tan sonra başlayan işgallere karşı halkın kendi bölgesini korumak için oluşturduğu düzensiz, gönüllü birliklerdir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
2. Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ile Güney Cephesi’nde savaş sona erdi ve Güney Cephesi kapandı. ( )
Çözüm: Sakarya Meydan Savaşı’nı kazanmamızın ardından Fransa, BMM ile Ankara Antlaşması’nı imzalayarak işgal ettiği topraklardan çekilmiştir. Bu antlaşma ile güney cephemiz (Hatay hariç) kapanmıştır. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
3. Paris Barış Konferansı’nda alınan karar doğrultusunda İzmir ve çevresi İngilizler tarafından işgal edilmişti. ( )
Çözüm: Paris Barış Konferansı’nda Batı Anadolu’nun İtalya yerine Yunanistan’a verilmesi kararlaştırılmıştır. Bu karara dayanarak İzmir’i işgal eden devlet İngiltere değil, Yunanistan‘dır. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
4. Sivas Kongresi’nden sonra Kuva-yı Milliye birliklerinin görevi sona erdi. Böylece düzenli orduya geçildi. ( )
Çözüm: Sivas Kongresi’nde Kuva-yı Milliye birlikleri birleştirilerek Batı Cephesi Komutanlığı’na Ali Fuat Paşa atanmıştır. Ancak görevleri sona ermemiş, aksine daha organize bir şekilde mücadeleye devam etmişlerdir. Düzenli orduya geçiş süreci daha sonra, özellikle Gediz Muharebeleri’ndeki başarısızlıktan sonra hızlanmıştır. Bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
5. Yeni kurulan düzenli ordunun ilk askerî başarısı Sakarya Zaferi’dir. ( )
Çözüm: Düzenli ordumuzun kazandığı ilk zafer, İsmet Paşa komutasında Yunanlılara karşı kazanılan I. İnönü Zaferi‘dir. Sakarya Zaferi çok büyük ve önemli bir zaferdir ama ilk değildir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
6. İtilaf Devletleri Sevres (Sevr) Antlaşması’nı yeniden gözden geçirmek amacıyla Londra’da bir konferans toplanmasına karar verdi. ( )
Çözüm: Düzenli ordunun I. İnönü Zaferi’ni kazanması, İtilaf Devletleri’ni şaşırtmış ve Sevr’i zorla kabul ettiremeyeceklerini anlamalarını sağlamıştır. Bu yüzden Sevr’de küçük değişiklikler yaparak BMM’ye kabul ettirmek için Londra’da bir konferans düzenlemişlerdir. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
7. Sakarya Meydan Savaşı, Yunanların Anadolu’daki son saldırı savaşıdır. ( )
Çözüm: Sakarya Meydan Savaşı, Yunan ordusunun topyekûn saldırdığı son savaştır. Bu savaşı kaybettikten sonra savunmaya çekilmişlerdir. Bundan sonraki savaş olan Büyük Taarruz’da saldıran taraf Türk ordusu olmuştur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
8. Lozan Barış Antlaşması, Türk Bağımsızlık Savaşı’nın zaferle sonuçlandığını gösteren ilk diplomatik belgedir. ( )
Çözüm: Kurtuluş Savaşı’nın silahlı mücadelesini bitiren ve askeri zaferimizi tescilleyen ilk diplomatik belge Mudanya Ateşkes Antlaşması‘dır. Lozan ise bu zaferi taçlandıran, yeni Türk Devleti’nin bağımsızlığını tüm dünyaya kabul ettiren nihai barış antlaşmasıdır. “İlk” belge Mudanya olduğu için bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
9. Tekâlif-i Milliye Emirleri, Eskişehir-Kütahya Savaşlarındaki yenilgiden sonra ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için çıkarılmıştır. ( )
Çözüm: Kütahya-Eskişehir Savaşları’nda ordumuz zor bir duruma düşmüştü. Başkomutan olan Mustafa Kemal Paşa, ordunun eksiklerini milletin yardımıyla hızla gidermek için Tekâlif-i Milliye (Millî Yükümlülükler) Emirleri’ni yayımlamıştır. Bu sayede ordu, Sakarya Savaşı’na hazırlanmıştır. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, tarihini bilen, geleceğine yön verir. Başarılar dilerim!