Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük öğretmeniniz. Şimdi sana gönderdiğin bu görseldeki etkinliği adım adım, keyifli bir şekilde birlikte çözeceğiz. Atatürk ilkelerini daha iyi anlaman için harika bir fırsat bu. Hazırsan başlayalım!
***
A. Aşağıda Atatürk ilkelerinin temel özellikleri verilmiştir. Bu özelliklerin hangi Atatürk ilkesi ile ilgili olduğunu yanıtlayınız. Yanıtlarımızı ilgili boşluklara yazınız.
Haydi gelin, tablodaki özellikleri teker teker inceleyip hangi ilkeye ait olduklarını bulalım.
1. Soru ve Açıklaması
“Çağın gerisinde kalmış, toplumun ihtiyaçlarına yanıt vermeyen kurumların ortadan kaldırılması, yerine toplumun ihtiyaçlarına yanıt veren ve çağın gereklerine uygun kurumların kurulmasıdır. Aynı zamanda, yapılanları korumak ve dinamik bir yapıda sürekli gelişmeyi amaçlar.”
Çözüm:
- Adım 1: Metindeki anahtar kelimelere odaklanalım. Bakın ne diyor: “çağın gerisinde kalmış kurumların ortadan kaldırılması”, “yerine… çağın gereklerine uygun kurumların kurulması” ve “sürekli gelişme”.
- Adım 2: Bu ifadeler bize ne anlatıyor? Eskiyi, işe yaramayanı atıp yerine yenisini, modern olanı getirmekten bahsediyor. Sürekli bir ilerleme ve yenileşme vurgusu var. Bu durum, Atatürk’ün yaptığı devrimlerin, yani inkılapların temel mantığıdır. Bu ilke, durağanlığa karşıdır ve daima ileriye bakmayı hedefler.
Sonuç: Bu özellikler İNKILAPÇILIK ilkesine aittir.
2. Soru ve Açıklaması
“Akla ve bilime dayanan uygulamalar ile devletin ve toplumun çağdaşlaşmasının yolunu açmıştır. Düşünce ve inanç özgürlüğü sağlayarak demokratik düzenin kurulmasına yardımcı olmuştur. Vatandaşları, inanç ayrımı yapmadan kanun önünde eşit konuma getirmiştir.”
Çözüm:
- Adım 1: Buradaki sihirli kelimelerimiz neler? “Akla ve bilime dayanma”, “düşünce ve inanç özgürlüğü” ve “inanç ayrımı yapmadan kanun önünde eşitlik”.
- Adım 2: Devlet yönetiminde ve hukuk kurallarında dinin değil, aklın ve bilimin temel alınması… Herkesin istediğine inanma veya inanmama özgürlüğüne sahip olması… Devletin tüm inançlara eşit mesafede durması… Bütün bunlar bize hangi ilkeyi hatırlatıyor? Elbette, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını!
Sonuç: Bu özellikler LAİKLİK ilkesine aittir.
3. Soru ve Açıklaması
“Eğitim, sağlık, kültür ve sanat alanlarında devlet tarafından yatırımlar yapılması, toplumun temel ihtiyaçlarının devlet tarafından karşılanmasını amaçlamıştır. Aynı zamanda özel teşebbüsün yatırım yapmasının da yolunu açmıştır. Sosyal adaleti sağlayarak bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarını ortadan kaldırmaya çalışmıştır. Tam bağımsızlığı sağlama hedefinin önemli bir parçasıdır.”
Çözüm:
- Adım 1: Metni dikkatlice okuduğumuzda “devlet tarafından yatırımlar yapılması” ve “toplumun temel ihtiyaçlarının devlet tarafından karşılanması” gibi ifadeler hemen gözümüze çarpıyor. Yani ekonomi ve sosyal alanda devletin aktif bir rol almasından bahsediliyor.
- Adım 2: Cumhuriyetin ilk yıllarında halkın elinde yeterli sermaye (para) olmadığı için büyük fabrikaları, yolları, demir yollarını kim yapacaktı? Tabii ki devlet! Bu ilke, özellikle ekonomik alanda devletin öncülük etmesini savunur. Amaç, ülkeyi hızla kalkındırmaktır.
Sonuç: Bu özellikler DEVLETÇİLİK ilkesine aittir.
4. Soru ve Açıklaması
“Hiçbir sınıfa, zümreye, aileye ve kişiye ayrıcalık tanınmamasıdır. Bütün vatandaşların devlet hizmetlerinden eşit olarak ücretsiz yararlanmasını amaçlar. Kanunlar önünde bütün vatandaşların eşit ve egemenlik haklarının millete ait olduğu bir anlayışı yansıtır.”
Çözüm:
- Adım 1: Bu metinde en çok tekrar edilen kelime hangisi? Evet, doğru bildin: “eşitlik”! “Ayrıcalık tanınmaması”, “eşit olarak yararlanma”, “kanunlar önünde eşit olma”…
- Adım 2: Bir toplumda hiç kimsenin diğerinden üstün görülmediği, herkesin kanun önünde aynı haklara sahip olduğu, devletin tüm halka hizmet ettiği ilke hangisiydi? Bu ilke, halkı bir bütün olarak görür ve toplumsal adaleti ve eşitliği hedefler.
Sonuç: Bu özellikler HALKÇILIK ilkesine aittir.
5. Soru ve Açıklaması
“Her koşulda ulusal bağımsızlığın savunulmasıdır. Çağdaş uygarlık yolunda millî birlik ve beraberliği güçlendiren temel unsurdur. Milleti dil, kültür ve duygu birliği içerisinde kaynaştırarak ortak hedeflere ulaşmayı amaçlar.”
Çözüm:
- Adım 1: İpuçlarımızı arayalım: “Ulusal bağımsızlık”, “millî birlik ve beraberlik”, “milleti dil, kültür ve duygu birliği içerisinde kaynaştırmak”.
- Adım 2: Bu ifadelerin hepsi “millet” kavramı etrafında toplanıyor. Kendi vatanını sevmeyi, onun bağımsızlığı için çalışmayı, millet olarak ortak bir geçmişe ve geleceğe sahip çıkmayı vurguluyor. Türk milletinin birliğini ve bütünlüğünü her şeyin üzerinde tutan ilkedir bu.
Sonuç: Bu özellikler MİLLİYETÇİLİK ilkesine aittir.
6. Soru ve Açıklaması
“Ülkenin bir hanedan tarafından yönetilmesine son verilmesi ve egemenliğin halka ait olmasıdır. Toplumdaki ayrıcalıkları kaldıran, vatandaşların ülke yönetimine eşit olarak katılmalarını sağlayan ilkedir. Devlet yönetiminin çağın gereklerine uygun olarak yeniden düzenlenmesidir. Kişilerin vatandaş olarak hak ve özgürlüklere kavuşmasının yolunu açmıştır.”
Çözüm:
- Adım 1: En can alıcı noktalar şunlar: “Hanedan yönetimine son verilmesi” (yani padişahlığın kaldırılması) ve “egemenliğin halka ait olması”. Ayrıca “vatandaşların ülke yönetimine katılması” da çok önemli bir ipucu.
- Adım 2: Yönetme gücünün tek bir kişiden veya aileden alınıp doğrudan halka verilmesi, halkın kendi kendini yönetmesi… Bu yönetim şeklinin adı nedir? Tabii ki Cumhuriyet! Bu ilke, devletin yönetim şeklinin cumhuriyet olmasını ve bu rejimin korunmasını savunur.
Sonuç: Bu özellikler CUMHURİYETÇİLİK ilkesine aittir.
***
B. Atatürk ilkelerinin amaçlarını, ortaya konuş gerekçelerini dikkate alarak ortak özelliklerini belirleyip aşağıdaki bölüme yazınız.
Sevgili öğrencim, Atatürk’ün bu altı ilkesi birbirinden ayrı düşünülemez. Hepsi birbiriyle bağlantılı, bir bütünün parçalarıdır. Tıpkı bir zincirin halkaları gibi… İşte bu ilkelerin ortak amaçları ve özellikleri:
- Tam Bağımsızlığı Sağlamak: Bütün ilkelerin en temel hedefi, Türk milletini siyasi, ekonomik ve kültürel olarak başka hiçbir devlete bağımlı olmadan, özgürce yaşatmaktır.
- Milli Egemenliği Esas Almak: Yönetim gücünün, yani egemenliğin, kayıtsız şartsız millete ait olması tüm ilkelerin ortak paydasıdır.
- Akılcı ve Bilimsel Olmak: İlkelerin hepsi, hurafelere veya dogmalara değil, akla ve bilimin rehberliğine dayanır.
- Çağdaşlaşmayı Hedeflemek: Bütün ilkeler, Türk toplumunu ve devletini “muasır medeniyetler seviyesine” yani çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmayı amaçlar.
- Milli Birlik ve Beraberliği Güçlendirmek: Toplumu ayrıştıran değil, birleştiren unsurları öne çıkararak milletçe ortak hedeflere yürümeyi sağlarlar.
- Birbirini Tamamlamak: Bir ilke olmadan diğeri eksik kalır. Örneğin, halkın yönetime katıldığı Cumhuriyetçilik, herkesin eşit olduğu Halkçılık olmadan tam anlamıyla işleyemez. Laiklik olmadan bilimsel düşünce gelişemez, İnkılapçılık yapılamaz.
- Evrensel ve İnsancıl Olmak: Sadece Türk milletini değil, tüm insanlığı kucaklayan, barışçıl ve insani değerlere sahiptirler.
Umarım bu açıklamalarla Atatürk ilkelerini çok daha iyi anlamışsındır. Unutma, bu ilkeler bizim en değerli mirasımızdır. Başarılar dilerim!