Merhaba çocuklar! Bugün sizlerle dilbilgisi dersinde çok önemli ve eğlenceli bir konuya bakacağız: Adlar (İsimler)!
Hatırlıyor musunuz, adlar canlı ve cansız varlıkları, eşyaları, duyguları ve aklımıza gelen her şeyi karşılayan kelimelerdi. Bu adların da farklı çeşitleri var. Gelin, kısaca bir hatırlayalım:
- Tekil Ad: Sadece bir tane varlığı anlatan isimlerdir. Mesela “kitap”, “çiçek”, “kalem”.
- Çoğul Ad: Birden çok varlığı anlatan isimlerdir. Genellikle kelimenin sonuna “-ler” veya “-lar” ekini alırlar. Mesela “kitaplar”, “çiçekler”, “kalemler”.
- Özel Ad: Dünyada tek olan, sadece bir tane olan varlıkları anlatan isimlerdir. İnsan isimleri (Ayşe, Mustafa), şehir isimleri (Ankara, İstanbul), ülke isimleri (Türkiye) özel adlardır. En önemli özelliği ise, nerede olursa olsun hep büyük harfle başlamalarıdır.
- Tür Adı (Cins Adı): Aynı türden birçok varlığın ortak adıdır. Mesela “masa” dediğimizde birçok farklı masayı düşünebiliriz. “Hayvan” dediğimizde aklımıza birçok hayvan gelir. Tür adları cümle başında değilse küçük harfle başlar.
Şimdi bu bilgileri aklımızda tutarak, sorularımızı adım adım çözelim. Hazır mısınız?
10. Aşağıda özellikleri verilen adları bulup işaretleyiniz.
Birinci Kutu:
Bu kutudaki adın hem tekil ad hem de özel ad olması isteniyor. Yani bir tane varlığı anlatan ve büyük harfle başlayan, dünyada tek olan bir isim arıyoruz.
- a) masa: “Masa” bir tane varlığı anlatır, yani tekil addır. Ama özel bir isim değil, bir tür adıdır. O yüzden aradığımız bu değil.
- b) Ahmetler: “Ahmetler” kelimesi “-ler” eki aldığı için çoğul addır. Biz tekil ad arıyorduk.
- c) Kamil: “Kamil” bir insan ismidir. Bir tane Kamil’den bahsettiği için tekil addır. İnsan isimleri özel ad olduğu için de özel addır ve büyük harfle başlamış. İşte aradığımız bu!
Sonuç:
Doğru cevap Kamil‘dir.
İkinci Kutu:
Bu kutudaki adın hem çoğul ad hem de tür ad olması isteniyor. Yani birden çok varlığı anlatan ve sonuna “-ler/-lar” eki almış, özel olmayan, ortak bir isim arıyoruz.
- a) kiler: “Kiler” bir tane varlığı anlatır, yani tekil addır. Biz çoğul ad arıyorduk.
- b) ağaçlar: “Ağaçlar” kelimesi “-lar” eki aldığı için çoğul addır. “Ağaç” kelimesi de özel bir isim değil, bir tür adıdır. Hem çoğul hem de tür adı özelliklerine uyuyor!
- c) Ankaralılar: “Ankaralılar” kelimesi “-lar” eki aldığı için çoğul addır. Ama “Ankara” bir şehir ismi olduğu için özel addır, bu yüzden “Ankaralılar” da özel ad grubuna girer. Biz tür adı arıyorduk.
Sonuç:
Doğru cevap ağaçlar‘dır.
Üçüncü Kutu:
Bu kutudaki adın hem tür ad hem de çoğul ad olması isteniyor. Yani ortak bir isim olacak ve birden çok varlığı anlatacak.
- a) elmalar: “Elmalar” kelimesi “-lar” eki aldığı için çoğul addır. “Elma” kelimesi de özel bir isim değil, bir tür adıdır. Hem tür adı hem de çoğul ad özelliklerine uyuyor!
- b) üzüm: “Üzüm” kelimesi bir tane varlığı anlatır, yani tekil addır. Biz çoğul ad arıyorduk.
- c) Özgeler: “Özgeler” kelimesi “-ler” eki aldığı için çoğul addır. Ama “Özge” bir insan ismi olduğu için özel addır, bu yüzden “Özgeler” de özel ad grubuna girer. Biz tür adı arıyorduk.
Sonuç:
Doğru cevap elmalar‘dır.
Dördüncü Kutu:
Bu kutudaki adın hem özel ad hem de tekil ad olması isteniyor. Yani dünyada tek olan, büyük harfle başlayan ve bir tane varlığı anlatan bir isim arıyoruz.
- a) Rize: “Rize” bir şehir ismidir. Bir tane Rize olduğu için tekil addır. Şehir isimleri özel ad olduğu için de özel addır ve büyük harfle başlamış. İşte aradığımız bu!
- b) dere: “Dere” bir tane varlığı anlatır, yani tekil addır. Ama özel bir isim değil, bir tür adıdır. O yüzden aradığımız bu değil.
- c) dağlar: “Dağlar” kelimesi “-lar” eki aldığı için çoğul addır. Biz tekil ad arıyorduk.
Sonuç:
Doğru cevap Rize‘dir.
Beşinci Kutu:
Bu kutudaki adın hem çoğul ad hem de özel ad olması isteniyor. Yani birden çok varlığı anlatan, sonuna “-ler/-lar” eki almış ve büyük harfle başlayan, dünyada tek olan bir isim arıyoruz.
- a) Mustafa: “Mustafa” bir insan ismidir. Bir tane Mustafa’dan bahsettiği için tekil addır. Biz çoğul ad arıyorduk.
- b) Samsunlular: “Samsunlular” kelimesi “-lar” eki aldığı için çoğul addır. “Samsun” bir şehir ismi olduğu için özel addır, “Samsunlular” da özel ad grubuna girer ve büyük harfle başlamış. Hem çoğul hem de özel ad özelliklerine uyuyor!
- c) fındık: “Fındık” bir tane varlığı anlatır, yani tekil addır. Ayrıca özel bir isim değil, bir tür adıdır.
Sonuç:
Doğru cevap Samsunlular‘dır.
Altıncı Kutu:
Bu kutudaki adın hem tekil ad hem de tür ad olması isteniyor. Yani bir tane varlığı anlatan ve özel olmayan, ortak bir isim arıyoruz.
- a) güller: “Güller” kelimesi “-ler” eki aldığı için çoğul addır. Biz tekil ad arıyorduk.
- b) menekşe: “Menekşe” bir tane varlığı anlatır, yani tekil addır. “Menekşe” kelimesi de özel bir isim değil, bir tür çiçeğin adıdır. Hem tekil hem de tür adı özelliklerine uyuyor!
- c) Gülten: “Gülten” bir insan ismidir. Özel ad olduğu için ve büyük harfle başladığı için tür adı değildir.
Sonuç:
Doğru cevap menekşe‘dir.
Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi, adların özelliklerini iyi bildiğimizde soruları çözmek ne kadar da kolay oluyor. Hepinizi tebrik ederim!