Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizdeki bu güzel alıştırmaları birlikte çözeceğiz. Hazır mısınız? Hem bilgilerimizi tazeleyeceğiz hem de yeni şeyler öğreneceğiz. Hadi bakalım, ilk sorumuzla başlayalım!
9. Yarım bırakılmış cümleleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.
Bu soruda, cümlelerin anlam bütünlüğünü sağlamak için boş bırakılan yerlere en uygun kelimeleri yerleştirmemiz isteniyor. Cümleyi okuyup ne anlatmak istediğini anladıktan sonra, o boşluğa hangi kelimenin gelebileceğini düşünmeliyiz.
Adım 1: Her cümleyi dikkatlice okuyalım ve eksik olan kısmı anlamaya çalışalım.
Adım 2: Boşluğa gelecek kelimenin, cümlenin anlamını tamamlaması ve dil bilgisi kurallarına uygun olması gerektiğini unutmayalım.
Çocuk, sütünü lıkır lıkır …………
Burada bir eylemden bahsediliyor. “Lıkır lıkır” ifadesi, bir sıvıyı hızlı ve keyifli bir şekilde içme sesini anlatır. O zaman boşluğa “içti” kelimesi çok yakışır.
Çözüm: Çocuk, sütünü lıkır lıkır içti.
Kardeşim her geçen gün biraz daha …………
“Her geçen gün biraz daha” ifadesi, bir gelişimi, büyümeyi anlatır. Küçük kardeşlerimizin her gün biraz daha büyüdüğünü düşünürsek, boşluğa “büyüyor” kelimesi harika olur.
Çözüm: Kardeşim her geçen gün biraz daha büyüyor.
Markete ne zaman ………… ?
Cümlenin sonunda bir soru işareti var, bu da bize bir soru cümlesi olduğunu gösteriyor. Markete gitme eylemiyle ilgili bir soru soruluyor. “Ne zaman” ifadesi de zamanı soruyor. Boşluğa “gideceğiz” kelimesi çok uygun olur.
Çözüm: Markete ne zaman gideceğiz?
Hafta sonu teyzemler ………… ?
Yine bir soru cümlesiyle karşı karşıyayız. Teyzemlerin hafta sonu yapacağı bir eylem soruluyor. Genellikle teyzelerimiz bize ziyarete gelir, değil mi? O zaman “gelecekler mi” veya “gelecekler” kelimesi uygun olur.
Çözüm: Hafta sonu teyzemler gelecekler mi?
Şimdi de 10. sorumuza geçelim. Bu soruda, bulutların içinde verilen kelimelerle boşlukları dolduracağız.
10. Aşağıdaki cümleleri, bulutlarda verilen sözcüklerle tamamlayınız.
Bulutlardaki kelimeleri hatırlayalım: ünlü, ünsüz, alfabetik, hece, zıt anlamlı, eş anlamlı, yazar, şair, kısa çizgi.
Adım 1: Her cümleyi dikkatlice okuyalım ve boşluğa hangi bilginin gelmesi gerektiğini anlamaya çalışalım.
Adım 2: Bulutlardaki kelimelerin anlamlarını hatırlayalım ve boşluklara en uygun olanı seçelim.
Alfabemizde yirmi bir tane ………… harf vardır.
Türk alfabesinde toplam 29 harf olduğunu biliyoruz. Bu harflerin bazıları ünlü (sesli), bazıları ise ünsüz (sessiz) harflerdir. Ünlü harflerimiz 8 tanedir (a, e, ı, i, o, ö, u, ü). Geriye kalanlar ise ünsüz harflerdir. 29’dan 8’i çıkarırsak kaç kalır? Tabii ki 21!
Çözüm: Alfabemizde yirmi bir tane ünsüz harf vardır.
Ağzımızın bir hareketiyle çıkan ses ya da ses topluluğuna ………… adı verilir.
Bir kelimeyi söylerken ağzımızdan tek bir hareketle çıkan seslere ne diyorduk? Mesela “o-kul” derken iki kere ağzımızı hareket ettiririz. İşte bu her bir parçaya “hece” denir.
Çözüm: Ağzımızın bir hareketiyle çıkan ses ya da ses topluluğuna hece adı verilir.
Her hecede mutlaka bir ………… harf bulunur.
Az önce heceyi öğrendik. Peki, her hecede mutlaka hangi tür harf bulunur? “Kitap” kelimesini heceleyelim: “ki-tap”. “ki” hecesinde “i” ünlü, “tap” hecesinde “a” ünlü. Gördüğünüz gibi, her hecede mutlaka bir ünlü harf olmak zorundadır.
Çözüm: Her hecede mutlaka bir ünlü harf bulunur.
Sözlük, yazım kılavuzu ve ansiklopedilerde sözcükler ………… sıraya uygun dizilmiştir.
Sözlükleri veya ansiklopedileri açtığımızda kelimelerin belli bir düzene göre sıralandığını görürüz. Bu düzen, harflerin alfabedeki sırasına göredir. Yani önce A ile başlayanlar, sonra B ile başlayanlar gelir. Bu sıraya “alfabetik sıra” deriz.
Çözüm: Sözlük, yazım kılavuzu ve ansiklopedilerde sözcükler alfabetik sıraya uygun dizilmiştir.
Yazılışları farklı, anlamları aynı olan sözcüklere ………… sözcükler denir.
Türkçede bazı kelimelerin yazılışları farklı olsa da aynı anlama gelirler. Mesela “okul” ve “mektep” kelimeleri gibi. İşte bu tür kelimelere “eş anlamlı” kelimeler denir.
Çözüm: Yazılışları farklı, anlamları aynı olan sözcüklere eş anlamlı sözcükler denir.
Şiir yazan kişiye ………… adı verilir.
Hikaye veya roman yazan kişilere “yazar” deriz. Ama şiirler özel bir türdür. Duygularımızı, düşüncelerimizi dizelerle anlatan bu güzel eserleri yazan kişilere “şair” adı verilir.
Çözüm: Şiir yazan kişiye şair adı verilir.
Satır sonuna sığmayan sözcükler uygun hecesinden ………… ile ayrılır. Alt satıra geçilerek sözcüğün yazımı tamamlanır.
Defterimize yazı yazarken bazen bir kelime satırın sonuna sığmaz. Bu durumda kelimeyi hecelerinden ayırırız ve araya küçük bir işaret koyarız. Bu işaretin adı “kısa çizgi”dir. Kelimenin geri kalanını alt satıra yazarız.
Çözüm: Satır sonuna sığmayan sözcükler uygun hecesinden kısa çizgi ile ayrılır. Alt satıra geçilerek sözcüğün yazımı tamamlanır.
İşte bu kadar! Tüm soruları doğru bir şekilde çözdük ve öğrendiklerimizi pekiştirdik. Harikasınız!