Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Hazır mısın?
Öncelikle bize verilen metinleri ve soruları dikkatlice inceleyelim. İlk görselde bir etkinlik sayfası var, ikinci görselde ise “Ben Kendimi İfade Edebilirim” başlıklı bir metin görüyoruz. Etkinlik sayfasında bizden, bu metnin başlığını ve diğer bazı kelimeleri hecelerine ayırmamız isteniyor.
Hatırlıyor musun, hece ne demekti? Metinde de çok güzel bir tanımı var: “Ağzın bir hareketiyle çıkan ses ya da ses topluluğuna hece denir.” Bu ne anlama geliyor biliyor musun? Bir kelimeyi söylerken ağzımız kaç kere hareket ediyorsa, o kadar hece var demektir. Mesela “o-kul” derken ağzımız iki kez açılıp kapanıyor, değil mi? İşte bu yüzden iki heceli.
Bir de çok önemli bir ipucu daha var: “Her hecede bir ünlü harf vardır.” Bu, bir kelimenin kaç hecesi olduğunu bulmak için içindeki ünlü harfleri saymamızın yeterli olduğu anlamına geliyor! Ünlü harflerimiz hangileriydi? Haydi sayalım: A, E, I, İ, O, Ö, U, Ü. Aferin sana, hepsini hatırlıyorsun!
Şimdi etkinlikteki adımları tek tek uygulayalım ve kelimeleri doğru bir şekilde hecelerine ayıralım.
5. Etkinlik.
Metnin başlığını bir kez daha okuyunuz. Tüm sözcükleri ağzınızın kaç hareketiyle seslendirdiğinize dikkat ediniz.
Metnin başlığı ikinci görselde yer alıyor: “Ben Kendimi İfade Edebilirim”.
Bu başlığı hecelerine ayırırken, her hecede bir ünlü harf olmasına ve ağzımızdan tek bir hareketle çıkmasına dikkat edeceğiz. Metinde de örnek olarak verilmişti, hatırlayalım:
Ben Ken-di-mi İ-fa-de E-de-bi-li-rim
Sevgili öğrencim, metinde “Başlıktaki dört sözcük, toplam on heceden oluşmuştur.” deniyor. Ama örnekteki hecelemeye dikkatlice bakarsak:
- Ben (1 hece)
- Ken-di-mi (3 hece)
- İ-fa-de (3 hece)
- E-de-bi-li-rim (5 hece)
Topladığımızda 1 + 3 + 3 + 5 = 12 hece yapıyor. Metindeki “on heceden” ifadesi belki bir basım hatası olabilir, önemli olan bizim doğru hecelemeyi ve saymayı öğrenmemiz. Biz doğru olanı yapalım, olur mu?
Şimdi de aşağıdaki kelimeleri hecelerine ayıralım. Her kelimenin içindeki ünlü harfleri bularak kaç heceli olduğunu ve nasıl ayrıldığını yazalım:
- doğal
- bölümü
- sormalıyım
- ders
- Elif
- defterine
- bir
- okul
- alıkoyuyordu
- Cihan
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. o, a. İki ünlü harf var, yani iki heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: do-ğal
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. ö, ü, ü. Üç ünlü harf var, yani üç heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: bö-lü-mü
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. o, a, ı, ı. Dört ünlü harf var, yani dört heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: sor-ma-lı-yım
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. e. Bir ünlü harf var, yani bir heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: ders
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. e, i. İki ünlü harf var, yani iki heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: E-lif
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. e, e, i, e. Dört ünlü harf var, yani dört heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: def-te-ri-ne
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. i. Bir ünlü harf var, yani bir heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: bir
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. o, u. İki ünlü harf var, yani iki heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: o-kul
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. a, ı, o, u, o, u. Altı ünlü harf var, yani altı heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: a-lı-ko-yu-yor-du
Adım 1: Kelimenin ünlü harflerini bulalım. i, a. İki ünlü harf var, yani iki heceli.
Adım 2: Kelimeyi hecelerine ayıralım.
Sonuç: Ci-han
Aferin sana! Hepsini doğru bir şekilde hecelerine ayırdık. Unutma, heceler kelimelerin yapı taşlarıdır ve onları doğru ayırmak okuma ve yazma becerilerimiz için çok önemlidir. Bir sonraki derste görüşmek üzere!