Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok güzel bir etkinliğimiz var. Birlikte, önümüzdeki sayfadaki soruları dikkatlice okuyup, bir önceki sayfada yer alan “Oynuyorum” adlı şiirden ve genel bilgilerimizden yararlanarak cevaplayacağız. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
3. Sizce çocuk niçin en çok arkadaşlarıyla oynamayı seviyor?
Şiirde çocuk bize yüzdüğünü, koştuğunu, zıpladığını, top oynadığını, bisiklete bindiğini anlatıyor. Yani birçok sporu tek başına da yapabiliyor. Ama şiirin son iki dizesinde “Yine de arkadaşlarımla / Oynamayı çok severim!” diyor. Bu bize neyi gösteriyor biliyor musunuz? Çocuk, spor yapmayı sevse de, arkadaşlarıyla birlikte oynamak ona daha çok keyif veriyor. Çünkü arkadaşlarla oynamak demek; paylaşmak, sohbet etmek, birlikte gülmek, yardımlaşmak ve daha çok eğlenmek demek. Arkadaşlık, oyunlara bambaşka bir tat katar, değil mi? İşte bu yüzden çocuk en çok arkadaşlarıyla oynamayı seviyor.
4. Şiirin konusunu yazınız.
Şiirin konusu, şiirde anlatılan ana fikir, yani şiir neyden bahsediyor sorusunun cevabıdır. Bu şiirde çocuk bize yaptığı sporları ve oyunları anlatıyor. Özellikle de arkadaşlarıyla oynamanın ona ne kadar mutluluk verdiğini söylüyor. O zaman şiirin konusuna kısaca spor yapma ve oyun oynamanın keyfi diyebiliriz. Çocuk bu şiirde bize hem ne kadar hareketli olduğunu hem de arkadaşlarıyla vakit geçirmekten ne kadar hoşlandığını anlatıyor.
5. Şiirde geçen tür adlarını yazınız. Bunları çoğul hâle getiriniz.
Şiiri dikkatlice okuduğumuzda bazı varlıkların veya kavramların adlarını görüyoruz. Bunlara “tür adı” deriz. Şimdi şiire bakalım ve geçen tür adlarını bulup yanlarına bir de çoğul hallerini yazalım. Çoğul yapmak için kelimenin sonuna genellikle “-lar” veya “-ler” ekini getiririz, unutmayın.
- spor dalı -> spor dalları
- tavşan -> tavşanlar (Çocuk “tavşan gibi zıplarım” derken tavşan kelimesini kullanıyor.)
- top -> toplar
- bisiklet -> bisikletler
- arkadaş -> arkadaşlar
6. Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Altı çizili sözcüklerin eş anlamlılarını bulup altlarına yazınız.
Eş anlamlı kelimeler, yazılışları farklı olsa da anlamları aynı olan kelimelerdir. Şimdi cümlelerdeki altı çizili kelimelerin anlamdaşlarını bulalım.
- Beyaz saçlı kadın, çocukları etrafına toplamış masal anlatıyor.
- Yoksul adam, iki yıldır bu evde yaşıyordu.
Buradaki “etrafına” kelimesinin eş anlamlısı çevresine kelimesidir.
Yani cümle şöyle de söylenebilir: Beyaz saçlı kadın, çocukları çevresine toplamış masal anlatıyor.
Bu cümlede iki tane altı çizili kelime var.
“Yoksul” kelimesinin eş anlamlısı fakir kelimesidir.
“Yıldır” kelimesinin eş anlamlısı ise sene kelimesidir.
Yani cümle şöyle de söylenebilir: Fakir adam, iki sene bu evde yaşıyordu.
7. “Sağlıklıyım” sözcüğünü hecelerine ayırınız. Sözcüğün kaç ünlü ve kaç ünsüzden oluştuğunu belirtiniz.
Bir kelimeyi hecelerine ayırırken, kelimedeki ünlü harf sayısına bakarız. Her hecede bir tane ünlü harf bulunur. Türkçe’de ünlü harfler a, e, ı, i, o, ö, u, ü‘dür. Geri kalanlar ise ünsüz harflerdir. Haydi “Sağlıklıyım” kelimesini inceleyelim:
- Hecelerine ayıralım: Sağ-lık-lı-yım
- Ünlü harfler: a, ı, ı, ı (4 tane)
- Ünsüz harfler: S, ğ, l, k, l, y, m (7 tane)
Gördüğün gibi, kelimeyi dört heceye ayırdık. Şimdi ünlü ve ünsüz harflerini sayalım:
8. Aşağıdaki sözcükleri sözlük sıralamaya uygun olacak şekilde numaralandırınız.
Sözlük sıralaması yaparken, kelimelerin ilk harflerine bakarız. Alfabetik sıraya göre (A, B, C, Ç, D… gibi) hangi harf daha önce geliyorsa, o kelime de sözlükte daha önce gelir. Eğer ilk harfleri aynıysa, bu sefer ikinci harflerine bakarız ve bu şekilde devam ederiz. Haydi kelimelerimize bakalım:
- sağlık
- oyun
- besin
- uyku
- güneş
Şimdi ilk harflerine göre sıralayalım:
- besin (Çünkü ‘b’ alfabede en başta gelir.)
- güneş (‘g’, ‘b’den sonra gelir.)
- oyun (‘o’, ‘g’den sonra gelir.)
- sağlık (‘s’, ‘o’dan sonra gelir.)
- uyku (‘u’, ‘s’den sonra gelir ve en sonda kalır.)
İşte kelimelerimizin doğru sıralanışı bu şekilde olmalıydı.
Aferin size çocuklar, bütün soruları dikkatlice okuyup cevapladık. Umarım hem yeni şeyler öğrendiniz hem de bilgilerinizi pekiştirdiniz!