Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe ders kitabımızdaki çok güzel iki etkinliği birlikte inceleyeceğiz ve çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
Önce 6. Etkinlik ile başlıyoruz.
Konuşurken sesimizin tonu, jest ve mimiklerimiz sözlerimizin kolay anlaşılmasını sağlar. Bu durum yazıda, noktalama işaretleri ile sağlanır. Hikâyede hangi noktalama işaretleri kullanılmıştır? İşaretleyiniz.
Bu noktalama işaretlerini, oluşturacağınız “dostluk” konulu cümlelerde kullanarak aşağıya yazınız.
Sevgili çocuklar, burada bize noktalama işaretlerinin ne kadar önemli olduğunu anlatıyor. Tıpkı konuşurken sesimizi değiştirip, jest ve mimiklerimizle söylediklerimizi daha iyi anlattığımız gibi, yazıda da noktalama işaretleri sayesinde ne demek istediğimizi daha kolay anlatırız.
İlk kısımda bize bazı noktalama işaretleri gösterilmiş ve “Hikâyede hangi noktalama işaretleri kullanılmıştır? İşaretleyiniz.” diye sorulmuş. Bizim elimizde şu an o hikâye olmadığı için, ben size bu işaretlerin ne anlama geldiğini ve nerede kullanıldığını kısaca anlatacağım. Sonra da hepsini “dostluk” konulu cümlelerde kullanacağız.
- Birinci işaret: Bu işarete üç nokta (…) diyoruz. Cümle bitmediğinde, söylenmek istenmeyen bir şey olduğunda veya bir alıntıdan bir bölüm atlandığında kullanılır. Mesela, “Dostluk… ne güzel bir duygudur.” gibi.
- İkinci işaret: Bu, hepinizin çok iyi bildiği soru işareti (?). Bir soru sorduğumuzda cümlenin sonuna konur. “Gerçek dostlar nerede bulunur?” gibi.
- Üçüncü işaret: Bu da ünlem işareti (!). Şaşırma, sevinç, korku, kızgınlık gibi güçlü duyguları anlatan cümlelerin sonuna gelir. “Yaşasın, en iyi arkadaşım geldi!” veya “Ey dostluk!” gibi.
- Dördüncü işaret: Bu virgül (,). Eş görevli kelimeleri ayırmak, sıralamak için kullanılır. Cümleleri birbirine bağlamada, hitaplardan sonra da kullanırız. “Arkadaşım Ali, Ayşe ve Can çok iyi dostlardır.” gibi.
- Beşinci işaret: Bu noktalı virgül (;). Virgülün yetersiz kaldığı yerlerde kullanılır. İçinde virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için veya ögeleri arasında virgül bulunan farklı türdeki cümleleri ayırmak için kullanılır. Bu işaret biraz daha büyük sınıflarda detaylı öğrenilir ama biz yine de bir örnekle kullanalım. “Dostluk candır; sevinçte, üzüntüde hep yanımızdadır.” gibi.
- Altıncı işaret: Bu parantez () ya da diğer adıyla yay ayraç. Cümledeki anlamı tamamlayan ek bilgiler, açıklamalar için kullanılır. “Gerçek dostluk (ki çok nadirdir) paha biçilmezdir.” gibi.
- Yedinci işaret: Bu da kısa çizgi (-). Satır sonuna sığmayan kelimeleri bölmek için, kelimelerin köklerini ve eklerini ayırmakta, sayılar arasına “ile, arasında” anlamında kullanılır. “Dostluk, insanın hayatını güzelleştiren bir bağdır.” (Burada satır sonuna sığmadığı için “güzel-leştiren” gibi bölünebilir.)
Şimdi gelelim bu işaretleri kullanarak “dostluk” konulu cümleler yazmaya. Hadi bakalım, ben size örnek cümleler yazayım, siz de kendi cümlelerinizi oluşturun.
Çözüm 6. Etkinlik (İkinci Kısım):
Arkadaşım Mert, Ayşe ve Can ile oyun oynamayı çok seviyorum. (Virgül)
Gerçek dostlar hep yanımızda mıdır? (Soru İşareti)
Yaşasın, en iyi arkadaşım geldi! (Ünlem İşareti)
Dostluk, hayatımıza renk katan… harika bir duygudur. (Üç Nokta)
İyi bir dost, seninle her şeyi paylaşır; sırlarını saklar. (Noktalı Virgül)
Dostluk (gerçek dostluktan bahsediyorum) insana güven verir. (Parantez)
En güzel dostluklar 7-8 yaşlarında kurulur. (Kısa Çizgi)
Şimdi de 7. Etkinlik‘e geçelim.
Öyküde değirmencinin yaşadığı yer hakkında bilgiler veriliyor. Siz de yaşadığınız yeri tanıtan kısa bir yazı yazınız.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte bizden kendi yaşadığımız yeri tanıtan kısa bir yazı yazmamız isteniyor. Herkesin yaşadığı yer farklıdır ve her yerin kendine özgü güzellikleri vardır. Ben size örnek olması için hayali bir yerden bahsedeceğim. Siz de kendi köyünüzü, kasabanızı veya şehrinizi aklınıza gelen en güzel yönleriyle anlatabilirsiniz. Nelerden bahsetsek iyi olur?
- Yaşadığımız yerin adı ne?
- Orada neler var? (Parklar, okullar, nehir, dağlar, deniz…)
- Neler yapmayı seviyorsunuz orada?
- Neden orayı seviyorsunuz?
Hadi bakalım, ben de kendi yaşadığım yeri tanıtan kısa bir yazı yazayım.
Çözüm 7. Etkinlik:
Benim adım Elif. Küçük ve şirin bir kasabada yaşıyorum. Kasabamızın adı “Gültepe”. Adı gibi her yeri yemyeşil, rengârenk çiçeklerle dolu. Kasabamızın ortasından berrak bir dere akar. Yazın derede yüzen ördekleri izlemeye bayılırım. Gültepe’de bir ilkokul, bir de ortaokul var. Benim okulum hemen derenin kenarında. Okuldan sonra arkadaşlarımla kasaba meydanındaki büyük parkta buluşup oyunlar oynuyoruz. Annem ve babamla sık sık dere kenarında yürüyüş yaparız. Herkes birbirini tanır, komşularımız çok sıcakkanlıdır. Gültepe’yi çok seviyorum çünkü burada huzurlu ve mutlu yaşıyorum.
İşte bu kadar! Gördünüz mü, Türkçe dersi ne kadar zevkli ve öğretici. Hem noktalama işaretlerini öğrendik hem de yaşadığımız yeri anlattık. Umarım siz de bu etkinlikleri yaparken çok eğlenmişsinizdir! Başka bir derste görüşmek üzere!