Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün birlikte çok güzel etkinlikler yapacağız. Noktalama işaretlerini doğru kullanmayı öğrenecek, sonra da hayal gücümüzü kullanarak harika bir hikaye yazacağız. Hazır mısınız? Başlayalım!
7. Etkinlik
Aşağıdaki metinde noktalama işaretleri kullanılmamıştır. Uygun noktalama işaretlerini koyunuz.
Bu etkinlikte, cümleleri doğru okuyup hangi noktalama işaretinin gelmesi gerektiğini bulacağız. Noktalama işaretleri, tıpkı trafik ışıkları gibi, okurken nerede durmamız, nerede biraz beklememiz gerektiğini bize söyler. Hadi bakalım!
Çözüm:
Adım 1: İlk cümleye bakalım: “Ali( ) dedesine dönerek( )”. Burada Ali konuşmaya başlayacak, dedesine dönerek bir şeyler söylüyor. Konuşmalardan önce genellikle iki nokta üst üste (:) veya virgülden sonra konuşma çizgisi (—) kullanırız. Burada Ali’nin bir eylemi var (“dönerek”), ardından konuşması gelecek. Bu yüzden Ali’den sonra virgül, dönerek kelimesinden sonra da iki nokta üst üste koymak en uygunu.
Adım 2: ” ( ) Alışverişe mi gideceğiz( )”. Bu bir soru cümlesi, değil mi? “Mi” eki bize bunu gösteriyor. Soruların sonuna soru işareti (?) koyarız. Ayrıca bu bir konuşma olduğu için başına konuşma çizgisi (—) getirmeliyiz.
Adım 3: ” ( ) Evet( )”. Bu bir cevap ve düz bir cümle. Konuşma çizgisi (—) ile başlar ve sonuna nokta (.) koyarız.
Adım 4: ” ( ) Neler alacağız( )”. Yine bir soru cümlesi! “Neler” kelimesi bize ipucu veriyor. Başına konuşma çizgisi (—), sonuna soru işareti (?) koyarız.
Adım 5: ” ( ) Şunları alacağız( ) elma( ) armut( ) ekmek( ) süt ve pirinç( )”. Bu cümlede bir liste var: elma, armut, ekmek, süt ve pirinç. Listeleri sıralarken aralarına virgül (,) koyarız. Listenin başında “Şunları alacağız” dediği için, ne alacağımızı sıralamadan önce iki nokta üst üste (:) kullanırız. Cümle bittiği için de sonuna nokta (.) koyarız. Tabii ki yine konuşma çizgisi (—) ile başlayacak.
Sonuç:
Ali, dedesine dönerek:
— Alışverişe mi gideceğiz?
— Evet.
— Neler alacağız?
— Şunları alacağız: elma, armut, ekmek, süt ve pirinç.
8. Etkinlik
Aşağıdaki hikâye haritasını inceleyiniz. Buna uygun bir hikâye tasarlayıp defterinize yazınız. Hikâyenize başlık yazmayı unutmayınız.
Sevgili öğrencilerim, şimdi hayal gücümüzü kullanma zamanı! Bize bir hikaye haritası verilmiş. Bu haritadaki kahraman, yer, zaman ve olay bilgilerini kullanarak harika bir hikaye oluşturacağız.
- Kahraman: çocuk ve bilim insanı
- Yer: uzay
- Zaman: gelecek
- Olay: zamanda yolculuk
Çözüm:
Adım 1: Hikayemizin kahramanları bir çocuk ve bir bilim insanı olacak. Onlara isim verelim. Çocuğun adı “Can”, bilim insanının adı da “Profesör Bilgin” olsun.
Adım 2: Hikayemiz uzayda geçecek. Uzay deyince aklımıza ne geliyor? Belki bir uzay gemisi, gezegenler, yıldızlar…
Adım 3: Hikayemiz gelecekte geçiyor. Gelecekte neler farklı olabilir? Belki uçan arabalar, çok gelişmiş teknolojiler…
Adım 4: Hikayemizin olayı zamanda yolculuk! Yani kahramanlarımız geçmişe veya geleceğe gidecekler. Uzayda zamanda yolculuk yapmak kulağa çok heyecanlı geliyor, değil mi?
Şimdi bu bilgileri birleştirip küçük bir hikaye taslağı hazırlayalım:
Gelecekte, insanlar uzayda yaşıyordu. Minik Can da uzay istasyonunda yaşayan meraklı bir çocuktu. İstasyonun en zeki bilim insanı olan Profesör Bilgin, zaman makinesi üzerinde çalışıyordu. Bir gün Can, gizlice Profesör Bilgin’in laboratuvarına girdi ve zaman makinesinin düğmelerinden birine bastı. O anda makine çalışmaya başladı ve Can ile Profesör Bilgin kendilerini çok eski bir zamanda, dinozorların yaşadığı bir gezegende buldular! Şaşkınlık içinde etraflarına bakarken, bu zamanda yolculuğun nasıl geri döneceklerini düşünmeye başladılar.
9. Etkinlik
Okuduğunuz metne hangi başlığı verdiniz? Yazınız.
Şimdi az önce yazdığımız hikaye taslağına uygun bir başlık bulalım. Başlık, hikayenin ne hakkında olduğunu anlatan kısa ve ilgi çekici bir ifade olmalı.
Çözüm:
Hikayemizde uzay, gelecek, zamanda yolculuk ve bir çocuk ile bilim insanı vardı. Bu unsurları bir araya getiren bir başlık düşünebiliriz. Mesela:
- Can’ın Zamanda Uzay Macerası
- Gelecekten Geçmişe Uzay Yolculuğu
- Profesör Bilgin ve Zaman Makinesi
Bu başlıkların hepsi hikayemize uygun. Ben en çok “Can’ın Zamanda Uzay Macerası” başlığını beğendim. Çünkü hem kahramanımızı hem de hikayenin ana olayını ve geçtiği yeri anlatıyor.
Sonuç:
Can’ın Zamanda Uzay Macerası
Umarım bu etkinlikler hem öğretici hem de eğlenceli olmuştur sevgili öğrencilerim! Unutmayın, Türkçe dersleri sadece kuralları öğrenmekle kalmaz, aynı zamanda hayal gücümüzü de geliştirir. Bir sonraki derste görüşmek üzere!