Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün 5. Temamız olan “Bilim ve Teknoloji” bölümündeki ilk etkinliğimizi yapacağız. Çok güzel bir metin okuyacağız ve ardından o metinle ilgili bir etkinlik dolduracağız. Hazırsanız başlayalım!
Öncelikle size verilen metni sessiz bir şekilde dikkatlice okumanızı istiyorum. Unutmayın, okurken anlamını bilmediğiniz, size yabancı gelen kelimelerin veya kelime gruplarının altını çizebilirsiniz. Bu, etkinliği yaparken size çok yardımcı olacak.
Şimdi gelelim etkinliğimize:
1. Etkinlik.
Metni bir kez de sessiz okuyunuz. Anlamını bilmediğiniz sözcük ve sözcük gruplarını belirleyip aşağıya listeleyiniz. Bunların anlamlarını, içinde geçtikleri cümleleri dikkate alarak tahmin ediniz. Daha sonra resimli sözlüklerinizden bulduğunuz anlamları kelime defterlerinize yazınız.
Çözüm:
Bu etkinlikte yapmamız gereken, metni okuduktan sonra bize yabancı gelen kelimeleri bulmak, onların anlamlarını metindeki cümlelere bakarak tahmin etmek ve sonra da cümle içinde kullanmak. Ben sizin için metinden bazı kelimeler ve kelime grupları seçtim. Hadi gelin birlikte dolduralım:
Adım 1: Anlamını Bilmediğimiz Sözcük ve Sözcük Gruplarını Belirleyelim.
Metni dikkatlice okuduğumuzda, bazı kelimelerin anlamını ilk başta tam olarak bilemeyebiliriz ya da tahmin etmemiz gerekebilir. Ben sizin için şu kelime ve kelime gruplarını seçtim:
- fark ettiniz
- mahallenlendik
- gaz lambasının ışığında
Adım 2: Tahmin Ettiğimiz Anlamları Yazalım.
Şimdi bu kelimelerin metindeki cümlelere göre ne anlama geldiğini tahmin edelim:
1. fark ettiniz
Metindeki cümlesi: “Bir sabah uyandığınızda elektriğin olmadığını fark ettiniz.”
Burada “fark ettiniz” derken, elektriğin olmadığını ne yaptınız? Evet, doğru bildiniz, “anladınız” veya “gördünüz” anlamında kullanılmış. Yani bir şeyi görmek, anlamak, sezmek gibi düşünebiliriz.
Tahmin Ettiğim Anlamı: Anladınız, hissettiniz, gördünüz.
2. mahallenlendik
Metindeki cümlesi: “Sınıfımdaki çoğu arkadaşımla bir mahallenlendik.”
Bu kelime biraz farklı gelebilir kulağa. “Mahalle” kelimesinden türemiş. Sınıf arkadaşlarıyla aynı mahallede olmak ne anlama gelir? Evet, “komşu olmak”, “aynı mahallede yaşamaya başlamak” anlamına geliyor. Bazen böyle ilginç kelimelerle karşılaşabiliriz.
Tahmin Ettiğim Anlamı: Aynı mahallede oturmaya başladık, komşu olduk.
3. gaz lambasının ışığında
Metindeki cümlesi: “Gaz lambasının ışığında, dersimi bitirmeden yatmazdım.”
Metnin başında elektrikle ilgili bir soru vardı. Elektrik olmayınca ne kullanılırmış? Evet, “gaz lambası” kullanılırmış. O zaman “gaz lambasının ışığında” demek, elektrik yokken kullanılan, gazla çalışan bir lambanın aydınlattığı yerde, o ışıkla demek oluyor.
Tahmin Ettiğim Anlamı: Elektrik yokken kullanılan, gazla çalışan bir lambanın aydınlığında.
Adım 3: Bunları birer cümlede kullanalım.
Şimdi bu kelimeleri ve kelime gruplarını kendi cümlelerimizde kullanalım ki anlamları iyice pekişsin:
fark ettiniz (Biz kendi cümlemizde “fark etti” şeklinde kullanabiliriz.)
Cümle: “Öğretmenimiz, tahtadaki yanlış yazımı hemen fark etti.”
mahallenlendik
Cümle: “Yeni evimize taşındıktan sonra, okuldaki bazı arkadaşlarımızla mahallenlendik.”
gaz lambasının ışığında
Cümle: “Dedem, eskiden elektrik kesildiğinde gaz lambasının ışığında kitap okuduğunu anlatırdı.”
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, bir kelimenin anlamını bilmesek bile, içinde geçtiği cümleye bakarak tahmin edebiliriz. Sonra da sözlüğümüzden kontrol edip doğru anlamını öğrenebiliriz. Bu, kelime dağarcığımızı geliştirmek için harika bir yöntem!