Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Bize verilen metni okuyup, o metinle ilgili soruları çözeceğiz ve kelimelerin anlam ilişkilerini inceleyeceğiz. Hazır mısınız? Önce metnimizi dikkatlice okuyalım, sonra sorulara geçelim.
Şimdi ilk görseldeki soruları adım adım çözelim.
6. Etkinlik.
Okuduğunuz bu metinle ilgili bir soru hazırlayıp yazınız. Daha sonra bu soruyu arkadaşlarınıza sorarak cevaplamalarını isteyiniz.
Çözüm:
Bu etkinlikte bizden, okuduğumuz “Çağlar’ın Süt Dişi” metniyle ilgili bir soru hazırlamamız isteniyor. Metni dikkatlice okuduk, değil mi? Çağlar’ın rüyasında neler gördüğünü, annesinin ona ne söylediğini hatırlayalım. Şimdi metinden çıkarabileceğimiz, arkadaşlarımızın da kolayca cevaplayabileceği bir soru düşünelim.
Adım 1: Metni anladığımızdan emin olalım.
Metinde Çağlar adında bir çocuktan bahsediliyor. Çağlar gece yarısı korkunç bir rüya görüyor. Rüyasında koca dişli canavarların, sallanan dişine saldırdığını görüyor. Bu korkunç rüya yüzünden uyanıyor ve anne babasının yanına koşuyor. Annesi de ona, sallanan dişini hemen çektirmesini, böylece yerine sağlam bir kalıcı dişin geleceğini söylüyor.
Adım 2: Metinle ilgili, cevabı metinde olan bir soru oluşturalım.
Metinde Çağlar’ın neden uyandığı, rüyasında ne gördüğü veya annesinin ona ne tavsiye ettiği gibi konular vardı. Bu konularla ilgili bir soru sorabiliriz. Ben Çağlar’ın rüyasıyla ilgili bir soru sormak istiyorum, çünkü bu metnin en heyecanlı kısmıydı.
Benim sorum şu olsun:
Çağlar rüyasında ne gördü?
Bu soruyu arkadaşlarınıza sorduğunuzda, onlar da metni okuyarak “Koca dişli canavarların sallanan dişine saldırdığını gördü.” şeklinde cevap verebilirler. Harika bir soru oldu, değil mi?
7. Etkinlik.
“Odanın ışığını kapattı.” ve “Odanın ışığını açtı.” cümlelerindeki altı çizili sözcükleri inceleyiniz. Bu sözcükler arasındaki anlam ilişkisi, aşağıdaki hangi kelimeler arasında vardır? Eşleştiriniz.
Çözüm:
Bu etkinlikte bize önce bir örnek verilmiş: “kapattı” ve “açtı” kelimeleri. Bu iki kelimenin anlamları birbirinin tam tersi, yani zıt anlamlı kelimeler. Bizden de aşağıdaki listedeki kelimelerden zıt anlamlı olanları bulup eşleştirmemiz isteniyor.
Adım 1: “kapattı” ve “açtı” kelimeleri arasındaki ilişkiyi anlayalım.
Işığı kapatmak ile ışığı açmak birbirinin tam tersi hareketlerdir. Yani bu kelimeler zıt anlamlı kelimelerdir. Şimdi biz de verilen kelimeler arasından zıt anlamlı olanları bulacağız.
Adım 2: Verilen kelime listesindeki zıt anlamlı kelimeleri bulup eşleştirelim.
Birinci listedeki kelimeler:
- dolu
- büyük
- uzun
- ver
- akşam
İkinci listedeki kelimeler:
- kısa
- boş
- sabah
- küçük
- al
Şimdi bu kelimelerden hangileri birbirinin zıt anlamlısı, dikkatlice bulalım ve eşleştirelim:
Bir şeyin içi dolu olduğunda, tam tersi boş olur. O zaman dolu kelimesinin zıt anlamlısı boş kelimesidir.
Bir şey büyük olduğunda, tam tersi küçük olur. O zaman büyük kelimesinin zıt anlamlısı küçük kelimesidir.
Bir nesne uzun olduğunda, tam tersi kısa olur. O zaman uzun kelimesinin zıt anlamlısı kısa kelimesidir.
Birine bir şey vermek ile ondan bir şey almak birbirinin zıttıdır. O zaman ver kelimesinin zıt anlamlısı al kelimesidir.
Günün bir bölümü akşam iken, tam tersi sabah olur. O zaman akşam kelimesinin zıt anlamlısı sabah kelimesidir.
Eşleştirmelerimiz şöyle olmalı:
dolu –> boş
büyük –> küçük
uzun –> kısa
ver –> al
akşam –> sabah
Aferin size! Tüm eşleştirmeleri doğru yaptık. Kelimelerin anlamlarını ve zıt anlamlılarını bilmek, Türkçeyi daha iyi kullanmamızı sağlar, unutmayın!