Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizinle 3. sınıf Türkçe dersimizden çok güzel iki etkinliği çözeceğiz. Bu etkinlikler, dilimizi daha iyi anlamamıza ve doğru kullanmamıza yardımcı olacak. Hazırsanız başlayalım!
4. Etkinlik.
Metinden tekil ve çoğul adlara üçer örnek bulup yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, önce tekil ve çoğul adların ne anlama geldiğini hatırlayalım. Etkinliğin hemen üstünde de yazdığı gibi:
Tekil ad, bir varlığı anlatan sözcüklerdir. Yani sadece bir tane olan şeyleri ifade eder. Mesela, “yatak” dediğimizde aklımıza bir tane yatak gelir.
Çoğul ad ise birden çok varlığı anlatan sözcüklerdir. Bir şeyin sayısının birden fazla olduğunu belirtmek için sözcüğün sonuna genellikle “-ler” veya “-lar” ekini getiririz. Mesela, “yataklar” dediğimizde birden fazla yatak olduğunu anlarız.
Şimdi, bize verilen “Çağlar’ın Süt Dişi” metnine dikkatlice bakalım ve içinden tekil ve çoğul ad örnekleri bulalım.
- Tekil Ad Örnekleri:
Metni okurken tek bir varlığı anlatan kelimeleri bulmaya çalışalım:
Adım 1: “Çağlar gece yarısı uyandı.” cümlesinde “Çağlar”, “gece” ve “yarısı” kelimeleri tekil adlardır çünkü her biri birer tane varlığı anlatır.
Adım 2: “Kâbus görmüştü.” cümlesinde “kâbus” kelimesi tekil bir addır.
Adım 3: “sallanan dişi” ifadesindeki “diş” kelimesi de tekil bir addır.
Bu kelimelerden üç tanesini seçelim:
- Çağlar
- kâbus
- diş
- Çoğul Ad Örnekleri:
Şimdi de “-ler” veya “-lar” eki almış, birden çok varlığı anlatan kelimeleri bulalım:
Adım 1: “Koca dişli canavarlar ona saldırmışlardı.” cümlesindeki “canavarlar” kelimesi, sonundaki “-lar” ekiyle birden çok canavarı anlattığı için çoğul addır.
Adım 2: “Ağzının sol tarafındaki alttaki dişlerinden biri artık eskisi kadar sağlam durmuyordu!” cümlesindeki “dişlerinden” kelimesi aslında “dişler” kelimesine ek gelmiş halidir, bu da birden çok dişi ifade eder, yani çoğul addır.
Adım 3: “Peki, şimdi bütün dişleri düşecek miydi?” cümlesindeki “dişleri” kelimesi de yine “dişler” kelimesinin bir hali olduğu için çoğul addır.
Bu kelimelerden üç tanesini seçelim:
- canavarlar
- dişlerinden
- dişleri
5. Etkinlik.
Aşağıda, dilimize yabancı dillerden girmiş bazı sözcükler verilmiştir. Bunların Türkçe karşılıklarını yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, bu etkinlikteki kelimelerin Türkçe karşılıkları, okuduğumuz “Çağlar’ın Süt Dişi” metninde doğrudan geçmiyor. Ancak bunlar, günlük hayatımızda sıkça duyduğumuz ve dilimize yabancı dillerden girmiş kelimelerdir. Türkçemizin zenginliğini göstermek için bu kelimelerin Türkçe karşılıklarını öğrenmemiz çok önemli. Hadi birlikte bakalım:
part time: Bu kelime, bir işi tam gün değil de günün veya haftanın sadece bir bölümünde yapmak anlamına gelir. Türkçesi ise
yarı zamanlı‘dır.chat: İnternet üzerinden veya telefonla iki ya da daha fazla kişinin yazışarak veya konuşarak yaptığı sohbete denir. Türkçesi
sohbet‘tir.link: İnternet siteleri arasında veya bir belgenin içinde başka bir yere yönlendiren bağlantılara denir. Türkçesi
bağlantı‘dır.exit: Bir yerden çıkış anlamına gelen bu kelimenin Türkçesi de tahmin edeceğiniz gibi
çıkış‘tır. Özellikle kapılarda veya yönlendirme levhalarında sıkça görürüz.
Gördüğünüz gibi, bu yabancı kelimelerin Türkçede çok güzel karşılıkları var. Etkinliğin altında da belirtildiği gibi, konuşmalarımızda ve yazılarımızda Türkçemizin zenginliğini kullanarak bu kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanmaya özen gösterelim ki dilimiz daha da güzelleşsin!