Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Harika bir şiirimiz ve çok güzel sorularımız var. Şimdi seninle birlikte bu soruları adım adım, kolayca çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
2. Etkinlik
Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiire göre cevaplayınız.
Şair, dedesinin saati hakkında ne gibi bilgiler veriyor?
Sevgili öğrencim, şiirin ilk bölümünde şair bize dedesinin saatini anlatıyor. Şiire göre dedesinin saati:
- Gümüş bir zinciri varmış.
- Dedesinin yelek cebinde duruyormuş.
- Çok hoş sohbetli ve hoş zilliymiş (yani belki de güzel bir sesi, zili varmış).
- Dedesi her gece o saati özenle çıkarır ve kurarmış.
Gördüğün gibi, şair bize dedesinin saatinin nasıl göründüğünü ve dedesinin ona nasıl baktığını çok güzel anlatmış.
Şair, duvar saatleri hakkında neler söylüyor?
Şimdi de şiirin duvar saatleri bölümüne bakalım. Şair, duvar saatleri için şunları söylüyor:
- Duvar saatleri çok modernmiş (“pek asri” demek modern demek).
- Gizlilik bilmezmiş, yani herkesin görebileceği bir yerde dururmuş.
- “Tik tak” diye ses çıkararak zamanı haber verirmiş.
Demek ki duvar saatleri bize zamanı gösteren, sesiyle varlığını hissettiren modern saatlermiş.
Şair, çalar saat olmazsa ne gibi sorunlar yaşanacağını belirtiyor?
Bu soruyu cevaplarken şiiri dikkatlice okumamız gerekiyor. Şiirde dedenin saati, duvar saati, kum saati ve elektronik saatten bahsedilmiş. Ama şiirin hiçbir yerinde “çalar saat” kelimesi geçmiyor. Ayrıca çalar saat olmazsa ne gibi sorunlar yaşanacağı hakkında da bir bilgi verilmemiş. Şair sadece saatlerin özelliklerini ve geçmişten günümüze nasıl değiştiğini anlatmış.
Şair, “Zamanı iyi kullan” dizesinde neler anlatmak istiyor?
Harika bir soru! Ama şiiri tekrar okuduğumuzda, “Zamanı iyi kullan” diye bir dizenin şiirde olmadığını fark ediyoruz. Şair, şiirinde saatleri tanıtıyor ve zamanın nasıl aktığını anlatıyor. Belki de bu şiirden yola çıkarak zamanın ne kadar değerli olduğunu ve onu iyi değerlendirmemiz gerektiğini düşünebiliriz. Çünkü saatler bize zamanı göstererek, plan yapmamıza ve zamanımızı güzel kullanmamıza yardımcı olurlar, değil mi? Ama bu dize şiirde geçmiyor.
3. Etkinlik
Şiirde, “Eyvah!” sözü başkasına ait olduğu için tırnak içine alınmıştır. (Bu bir bilgi, soru değil. Demek ki alıntı sözleri tırnak içine alıyoruz, aklımızda bulunsun!)
Aşağıdaki cümlelerde uygun noktalama işaretlerini kullanınız.
Muhammed Dayısı telefonda ( )Yarın yanına gelmek için yola çı-kıyorum ( ) ( ) deyince sevinçten uçtu( )
Adım 1: Muhammed Dayısı’nın bir sözü var. Başkasının sözünü aktarırken sözden önce iki nokta üst üste (:) kullanırız.
Adım 2: Başkasının sözünü tırnak içine alırız. Sözün başladığı yere tırnak işareti (“) koyarız.
Adım 3: Cümle bittiğinde nokta (.) koyarız ve tırnağı kapatırız (“).
Adım 4: Cümlenin en sonuna da nokta (.) koyarız.
Sonuç:
Muhammed Dayısı telefonda:“Yarın yanına gelmek için yola çı-kıyorum.” deyince sevinçten uçtu.
Atatürk( )ün ( )Türk( ) övün( ) çalış( ) güven( ) ( ) sözünü bilmeyen yoktur( )
Adım 1: Atatürk’ün özel adı olduğu için kesme işareti (‘) kullanırız: Atatürk’ün.
Adım 2: Atatürk’ün bir sözü var. Bu sözü tırnak içine alacağız (“).
Adım 3: “Türk, övün, çalış, güven” birbiri ardına sıralanan kelimeler olduğu için aralarına virgül (,) koyarız.
Adım 4: Bu bir emir cümlesi olduğu için “güven” kelimesinden sonra ünlem işareti (!) koyarız.
Adım 5: Tırnağı kapatırız (“).
Adım 6: Cümlenin en sonuna nokta (.) koyarız.
Sonuç:
Atatürk‘ün “Türk, övün, çalış, güven!” sözünü bilmeyen yoktur.
Hediye paketini açan çocuk( ) ( ) Yaşasın( ) ( ) diye bağırdı( )
Adım 1: Çocuk bir şey söylemiş, bu sözü aktaracağız. Sözden önce iki nokta üst üste (:) kullanırız.
Adım 2: Çocuğun sözünü tırnak içine alırız (“).
Adım 3: “Yaşasın” bir sevinç ifadesi olduğu için ünlem işareti (!) koyarız.
Adım 4: Tırnağı kapatırız (“).
Adım 5: Cümlenin en sonuna nokta (.) koyarız.
Sonuç:
Hediye paketini açan çocuk:“Yaşasın!” diye bağırdı.
Aferin sana! Bütün soruları birlikte çok güzel çözdük. Gördün mü, dikkatli okuyunca ve biraz düşününce her şey ne kadar kolaylaşıyor. Bir sonraki derste görüşmek üzere!