Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizde çok güzel iki etkinliğimiz var. Karışık sözcüklerden anlamlı cümleler kuracağız ve mesleklerle onların çalışma yerlerini eşleştireceğiz. Haydi bakalım, dikkatlice okuyalım ve hep birlikte doğru cevapları bulalım!
8. Karışık olarak verilen sözcüklerden cümleler oluşturunuz. Cümlelerin sonlarına, uygun noktalama işaretleri koyunuz.
Bu bölümde, size karışık hâlde verilen kelimelerden anlamlı ve kurallı cümleler kurmanızı ve cümlenin anlamına uygun noktalama işaretini koymanızı istiyoruz. Unutmayın, bir cümle genellikle büyük harfle başlar ve sonuna nokta, soru işareti veya ünlem işareti gibi bir noktalama işareti gelir.
Adım 1: İlk kelime grubunu inceleyelim.
- Güneş’in – dönüşünü – bir – tamamlar – Dünya – yılda – çevresindeki
Bu kelimelere baktığımızda, Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketinden bahsedildiğini anlıyoruz. Cümleyi kurarken özne (kim veya ne) ile başlamak, sonra yüklem (yapılan iş) ile bitirmek genellikle daha kolaydır. Burada özne “Dünya”, yüklem ise “tamamlar”.
Çözüm:
Dünya, Güneş’in çevresindeki dönüşünü bir yılda tamamlar.
Bu bilgi veren bir cümle olduğu için sonuna nokta (.) koyarız.
Adım 2: İkinci kelime grubuna geçelim.
- bulunur – doğada – su – mu – üç – hâlde
Burada “su”, “doğa”, “üç hâl” ve “mu” kelimeleri var. “mu” kelimesi bize bunun bir soru cümlesi olduğunu hemen hatırlatmalı. Su, doğada üç hâlde (katı, sıvı, gaz) bulunur mu? diye soruyor olabiliriz.
Çözüm:
Su, doğada üç hâlde mi bulunur?
Bu bir soru cümlesi olduğu için sonuna soru işareti (?) koyarız.
Adım 3: Üçüncü kelime grubunu birleştirelim.
- öğrenmeden – çıkmamalıyız – hava – dışarı – durumunu
Bu kelimeler, dışarı çıkmadan önce hava durumunu öğrenmemiz gerektiğini anlatan bir cümle oluşturacak gibi duruyor. “Çıkmamalıyız” kelimesi bize bir uyarı veya tavsiye verildiğini gösteriyor.
Çözüm:
Hava durumunu öğrenmeden dışarı çıkmamalıyız.
Bu bir tavsiye veya bilgi cümlesi olduğu için sonuna nokta (.) koyarız.
Adım 4: Son kelime grubunu düzenleyelim.
- gerekli – almalıyız – korunmak – için – önlemleri – depremden
Burada “deprem”, “korunmak”, “önlem almak” gibi kelimeler var. Anlıyoruz ki depremden korunmak için önlemler almamız gerekiyor. “Almalıyız” kelimesi de bize yapılması gereken bir şeyi anlatıyor.
Çözüm:
Depremden korunmak için gerekli önlemleri almalıyız.
Bu da bir bilgi veya gereklilik cümlesi olduğu için sonuna nokta (.) koyarız.
9. “Doktor-hastane” sözcükleri arasındaki ilişki, aşağıdaki hangi sözcük çiftleri arasında vardır? Bulup eşleştiriniz.
Sevgili çocuklar, bu soruda bize “Doktor” ve “hastane” kelimeleri arasındaki ilişkiyi örnek olarak vermiş. Doktor, hastanede çalışır, değil mi? Yani bu ilişki, bir meslek sahibi ile o mesleği yaptığı yer arasındaki ilişki. Şimdi biz de aşağıdaki kelimelerden aynı ilişkiye sahip olanları bulup eşleştireceğiz.
Adım 1: Örnek ilişkiyi tekrar hatırlayalım.
- Doktor (meslek) – Hastane (çalışma yeri)
Adım 2: Sol taraftaki meslekleri inceleyelim ve sağ taraftaki çalışma yerleriyle eşleştirelim.
- öğretmen
- pilot
- kaptan
- işçi
- gemi
- fabrika
- okul
- uçak
Çözüm:
- öğretmen(meslek) – okul(çalışma yeri)
- pilot(meslek) – uçak(çalışma yeri)
- kaptan(meslek) – gemi(çalışma yeri)
- işçi(meslek) – fabrika(çalışma yeri)
İşte bu kadar! Her meslek sahibinin çalıştığı yeri doğru bir şekilde bulduk ve eşleştirdik. Harikasınız!