Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin 3. Sınıf Türkçe öğretmeninizim. Bugün size gönderdiğim görseldeki etkinlikleri beraber adım adım çözeceğiz. Hazır mısınız? Hem yeni bilgiler öğreneceğiz hem de kelimelerin dünyasında küçük bir gezintiye çıkacağız. Haydi başlayalım!
6. Etkinlik: Aşağıdaki cümleleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.
Çözüm:
Bu etkinlikte, uzay ve gök cisimleri hakkında bilgilerimizi tazeleyeceğiz ve boşlukları doğru kelimelerle dolduracağız.
Adım 1: İlk cümleyi okuyalım ve hangi gök cismini anlattığını bulalım.
“Kaya, buz veya metal parçacıklarından oluşan gök cisimlerine ……………….. denir.”
Bu tanım bize asteroitleri anlatıyor. Asteroitler, uzayda gezegenlerden daha küçük, kaya ve metal parçalarından oluşan cisimlerdir.
Cevap: Kaya, buz veya metal parçacıklarından oluşan gök cisimlerine asteroit denir.
Adım 2: İkinci cümleyi okuyalım ve asteroitlerin neye benzediğini anlayalım.
“Asteroitler de ……………….. gibi Güneş’in etrafında döner.”
Güneş’in etrafında dönen en bilinen gök cisimleri nelerdi? Evet, gezegenler! Asteroitler de tıpkı gezegenler gibi Güneş’in etrafında kendi yörüngelerinde dolanırlar.
Cevap: Asteroitler de gezegenler gibi Güneş’in etrafında döner.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim ve asteroit kuşağının nerede olduğunu hatırlayalım.
“Güneş sisteminde ……………….. ile ……………….. gezegenleri arasında asteroit kuşağı bulunur.”
Güneş sistemimizde asteroit kuşağı, iki önemli gezegenin arasında yer alır. Bu gezegenler Mars ve Jüpiter’dir.
Cevap: Güneş sisteminde Mars ile Jüpiter gezegenleri arasında asteroit kuşağı bulunur.
Adım 4: Son cümleyi okuyalım ve asteroitlerin Dünya’ya yaklaşınca ne olduğunu öğrenelim.
“Asteroitler küçük olduklarından Dünya’nın ……………….. yanar.”
Asteroitler Dünya’mıza çok yaklaştığında, gezegenimizi saran görünmez bir kalkan gibi olan atmosferimize girerler. Atmosferdeki hava sürtünmesi yüzünden ısınıp yanmaya başlarlar ve biz onları “akan yıldız” ya da “yıldız kayması” olarak görürüz.
Cevap: Asteroitler küçük olduklarından Dünya’nın atmosferinde yanar.
7. Etkinlik: Metinden, eş ve zıt anlamlısı olan sözcükleri belirleyiniz. Bunların eş ve zıt anlamlılarını tablodaki yerlere yazınız.
Çözüm:
Şimdi de yukarıdaki cümlelerde kullandığımız kelimelerden bazılarını seçerek, onların eş anlamlılarını (anlamdaşlarını) ve zıt anlamlılarını (karşıt anlamlılarını) bulacağız.
Adım 1: Öncelikle yukarıdaki cümlelerde geçen kelimeleri bir gözden geçirelim. “Kaya”, “gök”, “cisim”, “döner”, “küçük”, “Dünya”, “yanar” gibi kelimeler dikkatimizi çekiyor.
Adım 2: Bu kelimelerden eş anlamlısı olanları bulalım. Eş anlamlı kelimeler, yazılışları farklı olsa da aynı anlama gelen kelimelerdir.
- Gök kelimesinin eş anlamlısı sema veya uzaydır.
- Cisim kelimesinin eş anlamlısı madde veya şeydir.
- Küçük kelimesinin eş anlamlısı ufak veya minikdir.
- Döner kelimesi için dolaşır veya çevreler diyebiliriz.
- Dünya kelimesinin eş anlamlısı yeryüzü veya yerküredir.
Adım 3: Şimdi de zıt anlamlısı olan kelimeleri bulalım. Zıt anlamlı kelimeler, birbirinin tamamen karşıtı olan kelimelerdir.
- Küçük kelimesinin zıt anlamlısı büyükdür.
- Gök kelimesinin zıt anlamlısı yerdir.
- Arasında kelimesinin zıt anlamlısı dışında veya kenarındadır.
- Yanar kelimesinin zıt anlamlısı sönerdir.
- Döner kelimesinin zıt anlamlısı durur veya sabit kalır diyebiliriz.
Cevap: İşte tablomuzu doldurduğumuz hali:
Eş Anlamlı Kelimeler:
- Sözcük: Gök, Eş Anlamlısı: Sema
- Sözcük: Cisim, Eş Anlamlısı: Madde
- Sözcük: Küçük, Eş Anlamlısı: Ufak
- Sözcük: Döner, Eş Anlamlısı: Dolaşır
- Sözcük: Dünya, Eş Anlamlısı: Yeryüzü
Zıt Anlamlı Kelimeler:
- Sözcük: Küçük, Zıt Anlamlısı: Büyük
- Sözcük: Gök, Zıt Anlamlısı: Yer
- Sözcük: Arasında, Zıt Anlamlısı: Dışında
- Sözcük: Yanar, Zıt Anlamlısı: Söner
- Sözcük: Döner, Zıt Anlamlısı: Durur
Aferin size çocuklar! Hem uzay bilgilerimizi pekiştirdik hem de kelime hazinemizi genişlettik. Bir sonraki derste görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!