Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok güzel bir etkinlikle karşı karşıyayız. Noktalama işaretleri, yazı yazarken bize yol gösteren, okuduğumuzu daha iyi anlamamızı sağlayan küçük ama çok önemli yardımcılarımızdır. Şimdi gelin, görseldeki soruları birlikte adım adım çözelim ve noktalama işaretlerinin gizemli dünyasını keşfedelim!
Önce ilk sorumuza bakalım:
Yukarıdaki dörtlükte hangi noktalama işareti anlatılmıştır? Söyleyiniz.
Dörtlüğü bir kez daha dikkatlice okuyalım:
(…)
Sora sora dağdan aşılır,
Olan, olmayan anlaşılır.
Merakı, sürekli kamçılayan o,
Nedenleri, kökünden açıklayan o!
(…)
Osman BOLULU
Şimdi bu dörtlükte hangi noktalama işaretinin anlatıldığını bulmak için ipuçlarına bakalım:
Adım 1: İlk dizede “Sora sora dağdan aşılır” diyor. Bu söz, bir şeyi öğrenmek için soru sormanın ne kadar önemli olduğunu anlatıyor. Yani, bir şeyi merak ettiğimizde onu sorarak öğreniriz.
Adım 2: Üçüncü dizede “Merakı, sürekli kamçılayan o” diyor. Yani, içimizdeki merak duygusunu sürekli canlı tutan, bizi araştırmaya ve öğrenmeye iten bir şeyden bahsediyor.
Adım 3: Dördüncü dizede ise “Nedenleri, kökünden açıklayan o!” cümlesi var. Bir şeyin nedenini, niçinini öğrenmek için ne yaparız? Tabii ki sorarız! Bu noktalama işareti sayesinde, bir konunun en ince ayrıntısına kadar inip nedenlerini anlarız.
Bütün bu ipuçları bizi tek bir noktalama işaretine götürüyor, değil mi? Soru sormayı, merak etmeyi ve nedenleri araştırmayı anlatan bu işaret, tabii ki soru işareti (?).
Sonuç:
Dörtlükte anlatılan noktalama işareti: Soru işareti (?)
Şimdi de ikinci bölüme geçelim. Burada bize verilmiş cümlelerin sonuna hangi noktalama işaretinin geleceğini bulacağız. Haydi dikkatlice inceleyelim:
Metinden alınan aşağıdaki cümlelerin sonlarına uygun noktalama işaretlerini koyunuz.
Buluşçular, problemlere çözümler bulurlar
Bu cümle, bize bir bilgi veriyor, bir olayı anlatıyor. Yani bir bildirme cümlesi. Bildirme cümlelerinin sonuna ne koyardık?
Sonuç: Buluşçular, problemlere çözümler bulurlar.
Odanızda hangi problemlerle karşılaşıyorsunuz
Bu cümlede “hangi” kelimesi var ve bize bir şey soruluyor. Bir soru sorulduğunda cümlenin sonuna ne koyardık?
Sonuç: Odanızda hangi problemlerle karşılaşıyorsunuz?
Hokus pokus
Bu, sihirbazların kullandığı bir söz, bir şaşırma veya seslenme ifadesi. Coşku, sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan veya seslenme, buyruk bildiren cümlelerin sonuna ne koyardık?
Sonuç: Hokus pokus!
Gelecekteki bir okul sırası nasıl olabilir
Bu cümlede “nasıl” kelimesiyle bir fikir soruluyor, bir merak dile getiriliyor. Yani bir soru cümlesi. Soru cümlelerinin sonuna ne koyardık?
Sonuç: Gelecekteki bir okul sırası nasıl olabilir?
Haydi sihirbazlar şapkanıza elinizi daldırın
Bu cümle bir çağrı, bir komut, bir isteği coşkulu bir şekilde ifade ediyor. Emir, seslenme, sevinç, şaşırma bildiren cümlelerin sonuna ne koyardık?
Sonuç: Haydi sihirbazlar şapkanıza elinizi daldırın!
Her buluş düşünmekle başlar
Bu cümle de bize önemli bir bilgi veriyor, bir gerçeği anlatıyor. Yani bir bildirme cümlesi.
Sonuç: Her buluş düşünmekle başlar.
Bisikletinizi nasıl daha kullanışlı ve rahat yapabilirsiniz
Bu cümlede yine “nasıl” kelimesiyle bir soru soruluyor, bir fikir öğrenilmek isteniyor. Bu da bir soru cümlesi.
Sonuç: Bisikletinizi nasıl daha kullanışlı ve rahat yapabilirsiniz?
Aferin size çocuklar! Gördüğünüz gibi noktalama işaretleri sayesinde cümlelerin ne anlattığını, ne sorduğunu, hangi duyguyu taşıdığını çok daha iyi anlıyoruz. Onlar bizim okuma ve yazma yolculuğumuzdaki en iyi arkadaşlarımızdan biri!