Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Kitabımızdaki soruları okuyup, yan sayfadaki “İskarpin Amca” metninden yola çıkarak cevaplayacağız. Hazır mıyız? O zaman başlayalım!
3. Etkinlik.
Kendiniz için nasıl bir ayakkabı tasarlardınız? Çizip tanıtınız.
Merhaba çocuklar! Bu soru sizin hayal gücünüzü kullanmanız için harika bir fırsat. Düşünün bakalım, kendinize özel, sadece size ait bir ayakkabınız olsa nasıl olurdu? Hadi gelin, bu soruyu nasıl cevaplayacağımızı adım adım konuşalım:
Çözüm:
Adım 1: Hayal Et!
Öncelikle gözlerinizi kapatın ve hayal kurun. Nasıl bir ayakkabı istiyorsunuz? Belki rengârenk, belki uçabilen, belki de her adımda müzik çalan bir ayakkabı… Hiçbir sınır yok, aklınıza gelen en ilginç, en eğlenceli ayakkabıyı düşünün.
Adım 2: Özelliklerini Belirle!
Hayal ettiğin ayakkabının hangi özelliklere sahip olmasını istersin? Mesela;
- Rengi ne olsun? (Kırmızı, mavi, gökkuşağı renkleri mi?)
- Hangi malzemeden yapılsın? (Yumuşacık pamuktan mı, parlayan deriden mi?)
- Üzerinde ne gibi desenler veya süsler olsun? (Yıldızlar, kalpler, çizgi film karakterleri mi?)
- Ayakkabının özel bir gücü veya özelliği var mı? (Yağmurda ıslanmıyor mu, çok hızlı koşmanı mı sağlıyor, yoksa zıplarken daha yükseğe mi çıkmanı sağlıyor?)
Adım 3: Çizmeye Başla!
Şimdi sıra geldi bu harika ayakkabıyı kağıda dökmeye. Kalemlerini ve boyalarını al. Hayal ettiğin ayakkabıyı en güzel şekilde çiz. Unutma, çiziminde ayakkabının tüm özelliklerini göstermeye çalış.
Adım 4: Tanıtımını Yap!
Çizimin bittikten sonra, ayakkabını arkadaşlarına veya ailene tanıt. Onlara ayakkabının adını söyle, hangi özelliklere sahip olduğunu ve neden böyle bir ayakkabı tasarladığını anlat. Mesela şöyle bir giriş yapabilirsin:
“Merhaba arkadaşlar! Bu benim tasarladığım ‘Hızlı Koşucu’ adında bir ayakkabı. Rengi masmavi ve üzerinde parlayan yıldızlar var. Bu ayakkabı sayesinde çok hızlı koşabiliyorum ve asla yorulmuyorum. Çünkü içinde özel bir enerji yayı var!”
İşte bu kadar! Bu etkinlikte hem hayal gücünüzü kullandınız hem de çizim yeteneğinizi geliştirdiniz. Harikasınız!
4. Etkinlik.
Öyküdeki özel adları ve tür adlarını ilgili başlık altında listeleyiniz.
Şimdi de “İskarpin Amca” metnini dikkatlice okuyup, içindeki özel adları ve tür adlarını bulacağız. Hatırlayalım, özel adlar tek bir varlığı belirten, eşi benzeri olmayan adlardır ve her zaman büyük harfle başlar. Tür adları ise aynı türden olan varlıkların ortak adıdır ve cümle içinde genellikle küçük harfle başlar.
Çözüm:
Adım 1: Metni Dikkatlice Oku!
“İskarpin Amca” metnini baştan sona bir kez daha okuyalım ve her kelimeye dikkat edelim.
Adım 2: Özel Adları Bul!
Metinde belirli bir kişiye, yere veya şeye verilen özel bir isim var mı diye bakalım.
- Metinde ayakkabı tamircisinin adı geçiyor: İskarpin Amca. Bu, belirli bir kişiye verilmiş bir addır ve büyük harfle başlamış. O zaman bu bir özel addır.
Adım 3: Tür Adlarını Bul!
Şimdi de metindeki genel isimlere, yani tür adlarına bakalım. Bunlar aynı cinsten birçok varlığın ortak adıdır.
- “İskarpin Amca, küçük bir mahallede, küçücük bir dükkânda, eskimiş ayakkabıları onarır…” Burada “mahalle”, “dükkân”, “ayakkabı” kelimeleri tür adlarıdır. Çünkü birçok mahalle, dükkân ve ayakkabı vardır.
- “…Kırk yılçekicielinde (…) bütün gün çalışır dururdu.” Buradaki “yıl”, “çekici”, “el”, “gün” kelimeleri de tür adlarıdır.
- “Ancak zamanla, istek üzerine iş yapan küçük ayakkabımağaza-larının yerini, fabrikalarda üretilmiş hazır ayakkabılar satan büyük mağazalar almıştı.” Bu cümlede “istek”, “iş”, “ayakkabı”, “mağaza”, “yer”, “fabrika” kelimeleri tür adlarıdır.
- “Böylece İskarpin Amca’nın dükkânına uğrayanların sayısı giderek azaldı. Kapının üstündeki çıngırağın çın çın öten sesi duyulmaz oldu.” Burada “dükkân”, “sayı”, “kapı”, “çıngırak”, “ses” kelimeleri tür adlarıdır.
- “Derken, kırk yıllık çekiciliksusu.” “Çekicilik” ve “susu” (sessizlik anlamında kullanılmış) kelimeleri de tür adlarıdır.
- “İskarpin Amca, zamanınıgazete ve dergi okuyup leblebi yiyerek, eski günleri düşünerek geçirir olmuştu.” Buradaki “zaman”, “gazete”, “dergi”, “leblebi”, “gün” kelimeleri de tür adlarıdır.
Şimdi bulduğumuz bu adları ilgili başlıkların altına yazalım:
Özel Adlar
- İskarpin Amca
Tür Adları
- mahalle
- dükkân
- ayakkabı
- yıl
- çekici
- el
- gün
- istek
- iş
- mağaza
- yer
- fabrika
- sayı
- kapı
- çıngırak
- ses
- çekicilik
- susu
- zaman
- gazete
- dergi
- leblebi
Harika bir iş çıkardınız çocuklar! Hem hayal gücünüzü kullandınız hem de özel adlar ile tür adları arasındaki farkı çok güzel bir şekilde anlamış oldunuz. Tebrikler!