Merhaba sevgili 3. sınıf öğrencilerim!
Bugünkü Türkçe dersimizde çok keyifli ve öğretici bir etkinlikle karşınızdayım. Türkçemizin ne kadar zengin bir dil olduğunu, aynı kelimelerin bile farklı anlamlara gelebildiğini göreceğiz. Hazırsanız, eş sesli (sesteş) kelimeler dünyasına bir yolculuğa çıkalım!
7. Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan sözcükleri inceleyiniz.
Önce bize verilen örneklere dikkatlice bakalım:
- İnsanlar karada yaşar.
- Yüzün kara olmuş.
Şimdi bu cümlelerdeki altı çizili “kara” kelimesinin anlamlarına bakalım:
- İlk cümledeki “kara” kelimesi, “Yeryüzünün denizle örtülü olmayan bölümü, toprak.” anlamında kullanılmış. Yani, gemilerin yanaştığı yer, toprak parçası.
- İkinci cümledeki “kara” kelimesi ise “En koyu renk, siyah.” anlamında kullanılmış. Yani, bir rengin adı.
Gördünüz mü? Aynı kelime, “kara”, iki farklı cümlede bambaşka anlamlara geldi. İşte böyle kelimelere eş sesli ya da diğer adıyla sesteş sözcükler diyoruz. Şimdi sıra bizde!
Aşağıdaki sözcükleri, farklı anlamlarda ikişer cümlede kullanınız.
Şimdi sıra sizde! Hadi bakalım, “yüz”, “gül” ve “çay” kelimelerini kullanarak ikişer farklı anlamda cümleler kuralım.
Yüz
Çözüm:
Adım 1: “Yüz” kelimesinin hangi farklı anlamları olabileceğini düşünelim.
- Birinci anlamı: İnsanın başının ön kısmı, yani suratımız. Örneğin, “gülen yüz”.
- İkinci anlamı: Su içinde vücudun hareket ettirilerek ilerlemesi eylemi. Örneğin, “denizde yüzmek”.
- Üçüncü anlamı: Bir sayı, on kere on, yani 100. Örneğin, “yüz tane kalem”.
Adım 2: Bu anlamlardan iki tanesini seçerek, her birine uygun birer cümle kuralım.
- a) “Bugün sabah yüzünü yıkamayı unutma!” (Burada “yüz”, insanın suratı anlamında kullanıldı.)
- b) “Yazın sıcak havalarda denizde yüzmeyi çok severim.” (Burada “yüzmek”, suda ilerlemek eylemi anlamında kullanıldı.)
Sonuç: “Yüz” kelimesini iki farklı anlamda cümlede kullandık. Harika değil mi?
Gül
Çözüm:
Adım 1: “Gül” kelimesinin hangi farklı anlamları olabileceğini düşünelim.
- Birinci anlamı: Mis gibi kokan, renk renk açan güzel bir çiçek. Örneğin, “kırmızı gül”.
- İkinci anlamı: Sevinçli, mutlu ya da eğlenceli bir şeye karşı sesli bir tepki vermek, kahkaha atmak. Örneğin, “çok gülmek”.
Adım 2: Bu anlamlara uygun birer cümle kuralım.
- a) “Annem bahçemizdeki mis kokulu kırmızı gülleri çok sever.” (Burada “gül”, çiçek anlamında kullanıldı.)
- b) “Arkadaşımın anlattığı komik fıkraya hepimiz çok güldük.” (Burada “gülmek”, neşeyle ses çıkarmak eylemi anlamında kullanıldı.)
Sonuç: “Gül” kelimesini de iki farklı anlamıyla cümlelerde kullandık. Bravo!
Çay
Çözüm:
Adım 1: “Çay” kelimesinin hangi farklı anlamları olabileceğini düşünelim.
- Birinci anlamı: Özellikle kahvaltıda veya ikindi vakti içtiğimiz, sıcak ve lezzetli bir içecek. Örneğin, “demli çay”.
- İkinci anlamı: Küçük akarsu, dereden biraz daha büyük, nehirden küçük su yolu. Örneğin, “köyün çayı”.
Adım 2: Bu anlamlara uygun birer cümle kuralım.
- a) “Soğuk havalarda sıcacık bir bardak çay içmek içimi ısıtır.” (Burada “çay”, içecek anlamında kullanıldı.)
- b) “Yazın pikniğe gittiğimiz yerde, kenarında oturduğumuz bir çay vardı.” (Burada “çay”, akarsu anlamında kullanıldı.)
Sonuç: “Çay” kelimesiyle de iki farklı anlamda cümleler kurmayı başardık. Süpersiniz!
Bugünkü dersimizi tamamladık sevgili çocuklar! Gördüğünüz gibi, kelimeler bazen sürprizlerle dolu olabilir. Yazılışları aynı, okunuşları aynı ama anlamları farklı olan bu kelimelere eş sesli (sesteş) sözcükler dendiğini unutmayın. Türkçemizdeki bu zenginliği keşfetmek çok eğlenceli, değil mi? Etkinliğe katıldığınız için hepinize teşekkür ederim. Başka eş sesli kelimeler bulup cümle kurmaya devam edin!