Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 7. sınıf Türkçe öğretmeninim. Gördüğüm kadarıyla önümüzde güzel iki bölümden oluşan bir çalışma var. İlk bölümde “İnsan” ve “Toplum” kavramları üzerine düşüncelerini yazmanı isteyeceğim, ikinci bölümde ise Faruk Nafiz Çamlıbel’in “Sanat” adlı şiirini inceleyeceğiz. Hazırsan, adım adım başlayalım!
B. “İnsan” ve “Toplum” kavramlarının sizde uyandırdığı duyguları açıklayan bir yazı yazınız.
Sevgili öğrencim, “İnsan” ve “Toplum” kelimeleri aslında hayatımızın tam da merkezinde yer alan, birbirini tamamlayan iki önemli kavram. Bu kavramlar bende hep iç içe geçmiş bir duygu uyandırır.
Öncelikle insan dediğimizde aklıma hemen birey olmak geliyor. Her birimizin kendine özgü düşünceleri, duyguları, hayalleri var. Biricik olmamız, farklılıklarımız aslında bizi özel kılıyor. Kimi zaman yalnız kalmak, kendi iç dünyamıza çekilmek isteriz. Bu, insanın kendini keşfetme, kendiyle baş başa kalma isteğidir. İnsan olmak, aynı zamanda hata yapabilen, öğrenebilen, düşen ve kalkan bir varlık olmak demek. Bu yönüyle insan, bende hem bir merak uyandırır hem de bir sorumluluk hissi oluşturur.
Peki ya toplum? İşte insan, tek başına yaşayamaz. Tıpkı bir çiçeğin toprağa ihtiyacı olduğu gibi, insanın da diğer insanlara ihtiyacı vardır. Toplum, bu çiçeklerin bir araya gelip oluşturduğu rengarenk bir bahçe gibi. Ailemiz, arkadaşlarımız, öğretmenlerimiz, komşularımız… Hepimiz bu büyük bahçenin bir parçasıyız. Toplum, bizi bir araya getiren, paylaştığımız sevinçlerimizi çoğaltan, üzüntülerimizi azaltan bir güç. Birlikteyken daha güçlü, daha mutlu ve daha güvende hissederiz. Toplum, bende ait olma, paylaşma, dayanışma ve birlikte hareket etme duygularını uyandırır. Elbette toplum içinde farklılıklar da olabilir, bazen anlaşmazlıklar da yaşanabilir. Ama önemli olan, bu farklılıklarla birlikte yaşayabilmeyi, birbirimize saygı duymayı öğrenmektir. Çünkü ancak o zaman güçlü ve huzurlu bir toplum olabiliriz.
Kısacası, insan tek başına bir dünya, toplum ise bu dünyaları birbirine bağlayan geniş bir evren gibidir. İkisi de birbirini besler, geliştirir ve anlamlı kılar.
C. Aşağıdaki şiiri yönergeler doğrultusunda değerlendiriniz.
Şimdi de Faruk Nafiz Çamlıbel’in “Sanat” adlı şiirini inceleyelim. Şiiri okurken hem konusunu hem de şekil özelliklerini dikkatlice değerlendireceğiz.
SANAT
Başka sanat bilmeyiz karşımızda dururken
Yazılmamış bir destan gibi Anadolu’muz
Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun… Ayrılıyor yolumuz.
Faruk Nafiz ÇAMLIBEL
1. Şiirin konusu nedir?
Şiirin konusunu bulmak için şiirde hangi duyguların anlatıldığını, şairin neyden bahsettiğini anlamamız gerekir. Hadi beraber bakalım:
Adım 1: Şiiri dikkatlice okuyalım.
“Başka sanat bilmeyiz karşımızda dururken / Yazılmamış bir destan gibi Anadolu’muz”
Burada şair, Anadolu’yu o kadar çok seviyor ki, onu en büyük sanat eseri olarak görüyor. Anadolu’yu “yazılmamış bir destan” olarak niteliyor, yani onun güzelliğini, büyüklüğünü ve değerini vurguluyor.
“Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken / Sana uğurlar olsun… Ayrılıyor yolumuz.”
Bu dizelerde ise şair, kendi yolunu Anadolu sevgisiyle, türkülerle birleştiriyor. Başka birine “Sana uğurlar olsun… Ayrılıyor yolumuz” diyerek, kendisinin Anadolu’ya olan bağlılığının ne kadar güçlü olduğunu ve bu yoldan asla ayrılmayacağını ifade ediyor gibi. Belki de Anadolu’ya yeterince değer vermeyen, onu terk eden birine sesleniyor.
Adım 2: Bu dizelerden çıkan ana fikri belirleyelim.
Şairin asıl anlatmak istediği şey, Anadolu’ya duyduğu büyük sevgi ve bağlılıktır. Ona göre en büyük sanat, Anadolu’nun kendisidir ve bu sevgiyle yaşamak, türküler söylemek onun için vazgeçilmez bir yoldur.
Sonuç:
Şiirin konusu, Anadolu’ya duyulan derin sevgi, bağlılık ve Anadolu’nun bir destan gibi eşsiz bir değer taşıdığı düşüncesidir. Şair, Anadolu’yu en yüce sanat olarak görmekte ve ona olan sevgisini dile getirmektedir.
2. Şiiri şekil özellikleri yönünden değerlendiriniz.
Şiirin şekil özelliklerini incelerken genellikle kıta sayısı, dize sayısı, ölçüsü (hece ölçüsü mü, serbest mi), kafiye (uyak) düzeni gibi şeylere bakarız. Hadi bu şiiri de bu yönlerden inceleyelim:
Adım 1: Şiirin genel yapısına bakalım.
- Bu şiir, tek bir dörtlükten yani bir kıtadan oluşuyor. Dört dizeden meydana geldiği için buna dörtlük diyoruz.
Adım 2: Dize sayısına ve ölçüsüne bakalım.
- Her bir dizedeki hece sayısını sayalım:
- Baş-ka-sa-nat-bil-me-yiz-kar-şı-mız-da-du-rur-ken (14 hece)
- Ya-zıl-ma-mış-bir-des-tan-gi-bi-A-na-do-lu’muz (14 hece)
- Ar-ka-daş,-biz-bu-yol-da-tür-kü-ler-tut-tu-rur-ken (14 hece)
- Sa-na-u-ğur-lar-ol-sun…-Ay-rı-lı-yor-yo-lu-muz. (14 hece)
- Gördüğün gibi, her dize 14 heceden oluşuyor. Bu da şiirin hece ölçüsüyle yazıldığını gösterir. Faruk Nafiz Çamlıbel, hece ölçüsünü ustaca kullanan şairlerimizdendir.
Adım 3: Kafiye (uyak) düzenine bakalım.
- Dizelerin son kelimelerine bakalım: “dururken”, “Anadolu’muz”, “tuttururken”, “yolumuz”.
- “dururken” ve “tuttururken” kelimelerinin sonundaki “-ken” sesleri benzer, hatta aynı. Buna tam kafiye (iki ses benzerliği) veya zengin kafiye (ikiden fazla ses benzerliği) diyebiliriz, burada “ururken” kısımları daha çok benziyor, bu da zengin kafiye veya tunç kafiye izlenimi verir.
- “Anadolu’muz” ve “yolumuz” kelimelerinin sonundaki “-umuz” sesleri de benzer. Bu da yine zengin kafiye örneğidir.
- Şiirin kafiye düzeni ise a b a b şeklinde yani çapraz uyak düzenindedir. (dururken (a), Anadolu’muz (b), tuttururken (a), yolumuz (b))
Sonuç:
Şiirin şekil özellikleri şunlardır:
- Bu şiir tek bir dörtlükten (kıtadan) oluşmaktadır.
- Şiir, 14’lü hece ölçüsüyle yazılmıştır. Her dize 14 hecedir.
- Şiirde çapraz uyak (a b a b) düzeni kullanılmıştır. (“dururken” ile “tuttururken” ve “Anadolu’muz” ile “yolumuz” kelimeleri arasında kafiye ve redifler bulunmaktadır.)
- Şiirde “dururken” ve “tuttururken” arasında “-ururken” şeklinde zengin uyak, “Anadolu’muz” ve “yolumuz” arasında ise “-umuz” şeklinde zengin uyak kullanılmıştır.
Umarım bu açıklamalar şiiri ve genel olarak Türkçe konularını daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!