Sevgili öğrencilerim, merhaba! Bugün sizinle birlikte okuduğumuz “Jimnastik Dersinde” adlı metinle ilgili soruları çözeceğiz. Unutmayın, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda o cevaba nasıl ulaştığımızı anlamak. Haydi, adım adım ilerleyelim!
3. ETKİNLİK
Soru: Nelli’nin annesinin okul müdüründen isteği nedir? Niçin?
Sevgili çocuklar, bu soruyu cevaplamak için metnin ikinci paragrafına dikkatlice bakalım. Orada ne diyordu? “Nelli’nin (Nelli) annesi gelmiş ve oğlunun bu yeni aletlerle yapılacak derse girmemesini istemiş.” İşte annesinin isteği buymuş.
Peki, niçin istemiş? Metinde annesinin isteğinin nedenini açıkça belirtmiyor. Sadece Nelli’nin kendisinin o derse girmeyi pek istemediği yazıyor. Annesi de muhtemelen Nelli’nin bu isteğini yerine getirmek için müdüre başvurmuş.
Cevap:
Nelli’nin annesinin okul müdüründen isteği, Nelli’nin o günkü jimnastik dersine girmemesidir. Metinde annenin bu isteğinin nedeni açıkça belirtilmiyor. Ancak Nelli’nin kendisinin derse girmek istemediği yazıyor.
Soru: Metindeki öğrencilerin o anki dersleri nedir? Bu derste ne yapmaları gerekiyormuş?
Metnin başlığına ve ilk paragrafına baktığımızda, öğrencilerin hangi derste olduğunu hemen anlıyoruz, değil mi?
Cevap:
Metindeki öğrencilerin o anki dersleri jimnastik dersidir. Bu derste, yeni aletlerle jimnastik yapmaları gerekiyormuş.
Soru: Metinde söz edilen Garone adlı öğrencinin özellikleri nelerdir? Açıklayınız.
Bu soruya dikkat! Metni dikkatli okuyanlar fark etmiştir. Garone bir öğrenci miydi? Hayır! Garone, metinde “müdür Garone” olarak geçiyor. Yani o bir okul müdürü. Ama madem soru onun özelliklerini soruyor, biz de metinden çıkarabildiğimiz kadarıyla müdür Garone’nin özelliklerini söyleyelim.
Cevap:
Metinde söz edilen Garone, bir öğrenci değil, okul müdürüdür. Özelliklerine gelirsek:
- Nelli’nin annesinin isteğini kabul ederek Nelli’yi jimnastik dersinden muaf tutmuştur. Bu, onun anlayışlı ve veliyle iş birliği yapan bir yönetici olduğunu gösterir.
- O. adlı öğrencinin yaşadığı olayları (bahçede yaralanmasını) dinlemiş ve onun yanında durmuştur. Bu da öğrencileriyle ilgili, şefkatli ve sorunlarına kulak veren bir müdür olduğunu gösterir.
Soru: Nelli, nasıl bir öğrencidir? Dersin sonunda neleri başarmıştır? Yorumlayınız.
Nelli hakkında metinde neler öğreniyoruz, hatırlayalım. Annesi onun jimnastik dersine girmemesini istiyor çünkü Nelli dersi istemiyor ve “girmeyi çok istiyormuş” derken aslında girmemeyi çok istiyormuş. Arkadaşları da onu onaylıyormuş. Diğerleri ise onu caydırmaya çalışıyormuş.
Peki, dersin sonunda ne başarmış? Metinde Nelli’nin dersin sonunda bir şey başardığına dair bir bilgi yok. Tam tersine, derse girmemiş. Bu yüzden “başarı” kelimesi burada biraz yanıltıcı olabilir.
Cevap:
Nelli, jimnastik dersine girmek istemeyen bir öğrencidir. Metinde, dersi pek umursamadığı ve arkadaşları tarafından da bu konuda desteklendiği belirtiliyor. Yani derslere karşı pek istekli olmayan, belki de biraz tembel bir öğrenci diyebiliriz.
Dersin sonunda neleri başardığına gelince, metinde Nelli’nin dersin sonunda herhangi bir başarı elde ettiğine dair bir bilgi bulunmuyor. Aksine, derse girmemeyi “başarmış” diyebiliriz, çünkü annesi onun dersine girmemesi için izin almış. Ancak bu, akademik bir başarı değildir.
4. ETKİNLİK
Şimdi de metnin türünü belirlemeye çalışacağımız sorulara geçelim. Her soruyu dikkatlice okuyup metindeki bilgilere göre “Evet” ya da “Hayır” diyelim.
Yaşanan olaylar, izlenimler günü gününe mi yazılmış?
Metnin başında “5. Çarşamba” diye bir ifade görüyoruz. Bu, olayın belirli bir günde yaşandığını ve o günün kaydedildiğini gösteriyor. Bu da günlüklerin önemli bir özelliğidir.
Cevap: Evet
Anlatılanlar birinci kişi ağzından mı yazılmış?
Metnin başında “Havaların güzelliği dersi bahçede yapmamıza elveriyor.” cümlesi var. Buradaki “yapmamıza” ifadesi, olayı anlatan kişinin veya grubun da o olayın içinde olduğunu, yani “biz” bakış açısıyla anlatıldığını gösterir. Bu da birinci çoğul şahıs anlatımıdır.
Cevap: Evet
Öznel anlatımlara yer verilmiş mi?
Metinde “Nelli’nin umrunda bile değilmiş.” gibi ifadeler var. Bu, anlatıcının kendi düşünce ve yorumunu kattığını gösterir. Yani olayları olduğu gibi aktarmakla kalmayıp, kendi duygularını ve yorumlarını da katmış.
Cevap: Evet
Metin başında bir tarihe yer verilmiş mi?
Evet, metnin başında “5. Çarşamba” ifadesiyle bir tarih belirtilmiş. Bu da metnin hangi günde geçtiğini bize anlatıyor.
Cevap: Evet
Gerçek yaşananlar çarpıtılmadan değiştirilmeden mi yazılmış?
Metin, bir okulda yaşanan günlük bir olayı, yani Nelli’nin dersine girmemesi, müdürün durumu ve O. adlı öğrencinin yaralanması gibi olayları anlatıyor. Bu olaylar, gerçek hayatta yaşanabilecek türden olaylar ve anlatım da bunları olduğu gibi aktarıyor izlenimi veriyor, herhangi bir abartma ya da kurgu belirtisi yok.
Cevap: Evet
Yukarıdaki sorulara “evet” cevabı verdiyseniz bu yazının türü ……………….. olur.
Evet, tüm sorulara “Evet” cevabını verdik! Günü gününe yazılması, tarih belirtilmesi, birinci kişi ağzından anlatılması (burada çoğul da olsa), öznel ifadeler içermesi ve gerçek olayları aktarması gibi özellikler, bir yazın türünü işaret ediyor. Bu tür, genellikle kişisel deneyimlerin, düşüncelerin ve olayların günü gününe kaydedildiği yazılardır.
Cevap: Günlük