Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu etkinliğinde verilen metni dikkatlice okuyup, kelimelerin anlamlarını tahmin etme ve metne uygun başlıklar bulma çalışması yapacağız. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
1. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinde geçen aşağıdaki kelimelerin anlamlarını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz.
Öncelikle metni tekrar gözden geçirelim ve kelimelerin hangi cümlelerde geçtiğine bakalım. Kelimenin geçtiği cümlenin tamamını anlamak, kelimenin anlamını tahmin etmek için bize çok yardımcı olur.
- Kelime ve kelime grupları: vapur
Tahminlerim:
Metinde “Vapur rıhtımdan kalkıp da Marmara’ya doğru uzaklaşmaya başlayınca…” ve “Hasan vapurda oyalandı…” gibi ifadeler geçiyor. Buradan anladığımız kadarıyla vapur, insanları ve belki de yükleri taşıyan, deniz üzerinde giden büyük bir araç.
Tahminim: Denizde yolcu ve yük taşıyan büyük gemi. - Kelime ve kelime grupları: rıhtım
Tahminlerim:
“Vapur rıhtımdan kalkıp da…” cümlesinden anlıyoruz ki rıhtım, vapurun kalktığı, yani yanaştığı bir yer. Gemilerin kıyıya yanaştığı yer olabilir.
Tahminim: Gemilerin yanaştığı, yolcu alıp indirdiği veya yük boşalttığı kıyıdaki özel yer, iskele. - Kelime ve kelime grupları: peltek
Tahminlerim:
Metinde “Beş yaşında idi; peltek, şirin konuşmalarıyla da güvertede yolcuları epeyce eğlendirmişti.” ifadesi geçiyor. Burada Hasan’ın konuşma şeklini anlatıyor ve bu konuşma şeklinin “şirin” olduğu, yolcuları eğlendirdiği belirtiliyor. Bu da bize, bazı harfleri tam olarak doğru çıkaramama gibi bir durumu düşündürüyor.
Tahminim: Bazı harfleri (özellikle “s”, “z” gibi) dilini dişlerinin arasına sokarak veya farklı bir şekilde, tam doğru çıkaramayan (kimse veya konuşma şekli). - Kelime ve kelime grupları: iskemle
Tahminlerim:
Sevgili öğrencim, okuduğumuz metin parçasında “iskemle” kelimesi geçmemektedir. Bu yüzden metnin bağlamından hareketle bir tahminde bulunamıyorum.
Tahminim: Bu kelime okuduğumuz metinde geçmemektedir. - Kelime ve kelime grupları: kabahat
Tahminlerim:
Sevgili öğrencim, okuduğumuz metin parçasında “kabahat” kelimesi de geçmemektedir. Bu yüzden metnin bağlamından hareketle bir tahminde bulunamıyorum.
Tahminim: Bu kelime okuduğumuz metinde geçmemektedir. - Kelime ve kelime grupları: nasırlaşmış
Tahminlerim:
Sevgili öğrencim, okuduğumuz metin parçasında “nasırlaşmış” kelimesi de geçmemektedir. Bu yüzden metnin bağlamından hareketle bir tahminde bulunamıyorum.
Tahminim: Bu kelime okuduğumuz metinde geçmemektedir.
Sonra aynı kelimelerin anlamlarını sözlükten bulup yazınız. Aralarındaki anlam farklılıklarını tespit ediniz.
Şimdi de bu kelimelerin sözlük anlamlarına bakalım ve kendi tahminlerimizle karşılaştıralım. Bakalım ne kadar doğru tahminler yapmışız.
- Kelime ve kelime grupları: vapur
Sözlük anlamları:
Denizlerde veya büyük göllerde yolcu ve yük taşıyan, genellikle buhar gücüyle çalışan büyük gemi.
Anlam farklılıkları: Tahminim sözlük anlamıyla büyük ölçüde örtüşmektedir. Herhangi bir belirgin fark bulunmamaktadır. - Kelime ve kelime grupları: rıhtım
Sözlük anlamları:
Gemilerin yük alıp boşaltması veya yolcu indirip bindirmesi için yapılmış, deniz veya akarsu kıyılarındaki duvar ya da beton platform.
Anlam farklılıkları: Tahminim sözlük anlamıyla oldukça benzer. Gemilerin yanaştığı yer olduğu konusunda doğru bir tahminde bulunmuşum. Küçük bir detay farkı var, sözlük tanımı “duvar ya da beton platform” olduğunu da belirtiyor. - Kelime ve kelime grupları: peltek
Sözlük anlamları:
Bazı sesleri, özellikle “s” ve “z” seslerini dilini dişlerinin arasına sokarak veya dilini damağına sürterek çıkaran (kimse veya konuşma).
Anlam farklılıkları: Tahminim genel olarak doğruydu, bazı harfleri çıkaramama durumunu belirtmiştim. Sözlük anlamı ise daha spesifik olarak “s” ve “z” seslerini ve dilin konumunu açıklayarak daha net bir tanım veriyor. - Kelime ve kelime grupları: iskemle
Sözlük anlamları:
Arkalıksız veya arkalıklı, tek kişilik oturmaya yarayan eşya, sandalye.
Anlam farklılıkları: Bu kelime metinde geçmediği için bağlama dayalı bir tahminde bulunamamıştık. Dolayısıyla bir karşılaştırma yapma imkanımız olmadı. - Kelime ve kelime grupları: kabahat
Sözlük anlamları:
Kusur, suç, hata, eksiklik.
Anlam farklılıkları: Bu kelime de metinde geçmediği için bağlama dayalı bir tahminde bulunamamıştık. Bu nedenle bir karşılaştırma yapma imkanımız olmadı. - Kelime ve kelime grupları: nasırlaşmış
Sözlük anlamları:
Nasır bağlamış, sertleşmiş, kalınlaşmış (deri). Mecazi olarak: Duygusuzlaşmış, hissizleşmiş.
Anlam farklılıkları: Bu kelime de metinde geçmediği için bağlama dayalı bir tahminde bulunamamıştık. Bu nedenle bir karşılaştırma yapma imkanımız olmadı.
2. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin içeriğine uygun başlıklar belirleyip yazınız.
Metin, küçük Hasan’ın anne ve babasını kaybetmesiyle başlıyor, ardından akrabalarının yardımıyla Filistin’e, halasının yanına gönderilişini ve vapur yolculuğunu anlatıyor. Hasan’ın peltek konuşmaları, vapurda eğlenmesi ve yeni bir hayata doğru gitmesi gibi konular işleniyor. Metnin sonunda Arapça konuşmalarla yeni bir kültüre adım attığı hissi veriliyor. “Eskici” başlığı bize bir ipucu veriyor olsa da, okuduğumuz bu parça için daha özel başlıklar bulabiliriz.
Benim başlıklarım:
- Küçük Hasan’ın Gurbet Yolculuğu
- Yetim Bir Çocuğun Veda Seyahati
- Filistin Yollarında Bir Umut
- Hasan’ın Yeni Hayata Adımı
Umarım bu açıklamalar, metni daha iyi anlamana ve soruları çözmene yardımcı olmuştur. Unutma, kelimelerin anlamlarını tahmin ederken metnin bağlamı çok önemlidir!