Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Gördüğüm kadarıyla metin tamamlama ve zarflarla ilgili güzel iki etkinliğimiz var. Metnin kendisi görselde olmadığı için ben sana örnekler üzerinden nasıl düşüneceğini anlatacağım. Haydi, adım adım bu soruları birlikte çözelim ve konuyu daha iyi anlayalım.
8. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki amaç-sonuç, neden-sonuç cümlelerini tamamlayınız.
Sevgili öğrencim, görseldeki metin bize verilmediği için bu cümleleri kendi bilgilerimizle ve Türkçe kurallarına uygun bir şekilde tamamlayacağız. Amaç-sonuç ve neden-sonuç cümleleri, günlük hayatımızda da sıkça kullandığımız, olaylar arasındaki ilişkiyi gösteren cümlelerdir. Şimdi bakalım bu cümleleri nasıl tamamlayabiliriz:
Amaç – Sonuç
- Nelli’nin annesi, oğlunun üzülmemesi için bu yeni aletlerle ona yardım etti.
- Nelli başarılı olmak için çok çalıştı.
Açıklama: Burada annenin bir amacı var: Nelli’nin üzülmemesi. Bu amaca ulaşmak için ne yapmış olabilir? Yeni aletlerle ona yardım etmiş, destek olmuş olabilir. “İçin” kelimesi burada amacımızı belirtiyor, bu yüzden bu bir amaç-sonuç cümlesi oluyor.
Açıklama: Nelli’nin amacı ne? Başarılı olmak. Bu amaca ulaşmak için ne yapmış? Çok çalışmış. Yine “için” kelimesi bize amacı gösteriyor. Amaç, başarılı olmak; sonuç ise çok çalışmak.
Neden – Sonuç
- Öğretmen, Nelli’nin zorlandığını gördüğü için ona ek ders verdi.
- Garrone onlara kötü baktığı için hepsi rahatsız oldu.
Açıklama: Burada bir neden var: Öğretmenin, Nelli’nin zorlandığını görmesi. Bu nedenin sonucunda ne yapmış öğretmen? Ona ek ders vermiş. “Gördüğü için” ifadesi, bize olayın nedenini açıklıyor. Neden, Nelli’nin zorlanması; sonuç ise öğretmenin ek ders vermesi.
Açıklama: Garrone’nin kötü bakması bir neden. Bu kötü bakışın sonucunda ne olmuş? Diğerleri rahatsız olmuş. “Baktığı için” ifadesi nedeni belirtiyor. Neden, Garrone’nin kötü bakışı; sonuç ise diğerlerinin rahatsız olması.
9. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinde zarf türünde kelimelerin geçtiği cümleler bulup yazınız. Sonra bu zarfların cümleye kattığı anlamları yanlarına belirtiniz.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte de metin elimizde olmadığı için ben sana zarflara örnek olacak cümleler kuracağım ve bu zarfların cümleye hangi anlamı kattığını açıklayacağım. Hatırlarsan zarflar, fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya başka zarfları etkileyen, onların anlamını zaman, durum, yer-yön, miktar veya soru yönünden tamamlayan kelimelerdi. Hadi örneklerimize bakalım:
- Cümle: Çocuklar bahçede sevinçle oynuyordu.
- Cümleye Kattığı Anlam: Durum (Nasıl oynuyordu? Sevinçle.)
- Cümle: Ders yarın başlayacak.
- Cümleye Kattığı Anlam: Zaman (Ne zaman başlayacak? Yarın.)
- Cümle: Kedi aşağı indi.
- Cümleye Kattığı Anlam: Yer-Yön (Nereye indi? Aşağı.)
- Cümle: Bu soru çok kolaydı.
- Cümleye Kattığı Anlam: Miktar (Ne kadar kolaydı? Çok.)
- Cümle: Konuyu nasıl anladın?
- Cümleye Kattığı Anlam: Soru (Nasıl anladın?)
- Cümle: O, soruları hızlı çözdü.
- Cümleye Kattığı Anlam: Durum (Nasıl çözdü? Hızlı.)
- Cümle: Bize akşam yemeğe gelecekler.
- Cümleye Kattığı Anlam: Zaman (Ne zaman gelecekler? Akşam.)
- Cümle: Bugün az yemek yedim.
- Cümleye Kattığı Anlam: Miktar (Ne kadar yedim? Az.)
Gördüğün gibi, zarflar cümlede fiillerin veya başka kelimelerin anlamını çeşitlendiriyor ve bize daha fazla bilgi veriyor. Bir kelimenin zarf olup olmadığını anlamak için fiile veya etkilediği kelimeye “nasıl, ne zaman, nereye, ne kadar, neden” gibi sorular sorabiliriz. Umarım bu açıklamalar konuyu anlamana yardımcı olmuştur. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!