Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencim! Türkçe dersine hoş geldin. Sana gönderdiğim bu güzel etkinliği şimdi beraber adım adım çözeceğiz. Unutma, okuduğunu anlama ve yorumlama becerileri çok değerli. Metni dikkatlice okuyup soruları cevaplarken hem kelime dağarcığımızı genişletecek hem de metinleri daha iyi çözümleyeceğiz.
Hadi başlayalım!
***
1. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinde geçen anlamını bilemediğiniz kelimeleri ve kelime gruplarını listeleyiniz. Sonra bu kelime ve kelime gruplarını metnin bağlamından yararlanarak anlamlarını tahmin ediniz.
Sevgili öğrencim, bir metni okurken anlamını bilmediğimiz kelimelerle karşılaşmamız çok doğal. Önemli olan, pes etmemek ve kelimenin anlamını metnin içindeki diğer cümlelerden, olaylardan tahmin etmeye çalışmak. Buna “bağlamdan anlam çıkarma” diyoruz. Şimdi metni bir kez daha okuyup senin için bazı kelimeler ve kelime grupları belirleyelim ve anlamlarını tahmin edelim:
- Kelime ve kelime grupları:kese kâğıdı
Tahminim: Biliyorsun, eskiden marketlerde veya bakkallarda ürünleri koymak için bez torbalar yerine kağıttan yapılmış torbalar kullanılırdı. Metinde “portakalik kese kâğıdını” dediğine göre, bu portakal taşımak için kullanılan kağıt torba olabilir. - Kelime ve kelime grupları:sehpa
Tahminim: Metinde “hastanın başucundaki sehpanın alt gözüne” ifadesi geçiyor. Yani hastanın yatağının yanında duran, üzerinde eşyaların konulduğu ve çekmecesi olan küçük bir masa gibi bir şey olmalı. Buna “komodin” de diyebiliriz. - Kelime ve kelime grupları:doğruldu
Tahminim: Kadın, portakalları “bırakıp doğruldu” diyor. Yani eğik durduğu bir pozisyondan, sırtını dikleştirerek ayağa kalktı ya da oturduğu yerden dik bir pozisyona geçti. - Kelime ve kelime grupları:koğuş
Tahminim: “Dört kişilik koğuşta” deniyor. Hastane ortamında dört kişinin kaldığı bir yer olduğuna göre, bu hastaların yattığı büyük bir oda, yani “hastane odası” veya “servis” anlamına geliyor. - Kelime ve kelime grupları:yandan ilişerek oturdu
Tahminim: Kadın sandalye bulamayınca “hastanın karyolasına yandan ilişerek oturdu” diyor. Yani karyolanın kenarına, tam oturmadan, biraz yanlamasına ve dikkatlice oturduğunu anlıyoruz. - Kelime ve kelime grupları:anlamasından çekinerek
Tahminim: Kadın, “belli etmek istemiyordu ama bir ikidir anlamasından çekinerek gördü” cümlesinde, hastanın bir şeyi fark etmesinden, anlamasından korktuğu veya utandığı için dikkatli davrandığını anlıyoruz. - Kelime ve kelime grupları:kaçamak bakış
Tahminim: Yine kadının hastaya “kaçamak, ölçer bir bakış attı” ifadesi geçiyor. Bu, doğrudan değil, gizlice, hızlıca ve ne durumda olduğunu anlamaya çalışan bir bakış olduğunu gösteriyor. - Kelime ve kelime grupları:kenetlediği eller
Tahminim: Kadın, “kucağında kenetlediği ellerine eğdi” diyor. Yani parmaklarını birbirine geçirip sıkıca tuttuğu, belki de heyecanlı veya endişeli olduğu için yaptığı bir el hareketi. - Kelime ve kelime grupları:omuzlarını silkti
Tahminim: Hasta, “Nasıl olacağım benim? Omuzlarını silkti” diyor. Bu, “bilmiyorum”, “yapacak bir şey yok” veya “işte böyleyim” gibi bir anlamı olan, omuzları yukarı kaldırıp indirme hareketidir. - Kelime ve kelime grupları:zayıflamış el
Tahminim: Erkek, “Zayıflamış elini kadının elleri üstüne koydu.” cümlesinde, hastalığından dolayı incelmiş, kilo kaybetmiş bir eli olduğunu anlıyoruz. - Kelime ve kelime grupları:gözlerinin içi güldü
Tahminim: Hasta “Kilo aldım” deyince, “Kadının gözlerinin içi güldü” ifadesi geçiyor. Bu, kadının çok sevinmesi, mutluluğunun gözlerinden okunması anlamına gelir. - Kelime ve kelime grupları:ışıldadı
Tahminim: Hasta iyileştiğini söyleyince “Kadının bütün yüzü ışıldadı.” deniyor. Yani kadının yüzü sevinçten parladı, çok neşeli ve mutlu bir ifadeye büründü.
***
2. ETKİNLİK
Okuduğumuz metne siz hangi başlıkları uygun görürdünüz? Yazınız.
Bir metne başlık seçerken, metnin ana fikrini, neyden bahsettiğini en iyi anlatan kelime veya kelime grubunu bulmaya çalışırız. Bu metin, bir hastane ziyaretini, hastanın iyileşme sürecini ve ziyaretçinin buna duyduğu sevinci anlatıyor. Bu yüzden şu başlıklar uygun olabilir:
Benim başlıklarım:
- Hastane Ziyareti
- Umutlu Bir Görüşme
- İyileşme Sevinci
- Sessiz Bir Buluşma
***
3. ETKİNLİK
Okuduğumuz metnin içeriğini yorumlayarak nesnel bir özetini yapınız.
Özet yaparken, metindeki önemli olayları ve ana fikirleri kendi cümlelerimizle, kısa ve öz bir şekilde anlatmalıyız. Nesnel olmak demek ise, kendi duygularımızı veya yorumlarımızı katmadan, sadece metinde anlatılanları aktarmak demektir. Hadi metni özetleyelim:
Kadın, hastanede yatan bir erkek hastayı ziyaret eder. Yanında portakal dolu bir kese kâğıdı getirmiştir. Koğuştaki diğer hastalar, onların özel olarak konuşabilmesi için dışarı çıkar. Kadın, oturacak sandalye bulamayınca hastanın yatağının kenarına dikkatlice oturur. Başlangıçta hastanın durumunu dikkatle inceler. Hasta, kadına bu hafta bir kilo aldığını ve öksürüğünün hafiflediğini söyler. Bu iyileşme belirtileri üzerine kadının yüzü büyük bir sevinçle aydınlanır.
***
Aferin sana! Gördün mü, metni dikkatle okuyup biraz düşündüğümüzde bütün soruları kolayca çözebiliyoruz. Okuma alışkanlığını ve anlama becerilerini geliştirmeye devam etmelisin. Başarılar dilerim!