Merhaba sevgili öğrencim! Nasılsın? Bugün seninle birlikte Türkçe ders kitabımızdaki etkinlikleri çözeceğiz. Hazırsan hemen başlayalım. Unutma, her zaman anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Adım adım ilerleyeceğiz ve her şeyi en güzel şekilde öğreneceğiz.
Şimdi görseldeki etkinliklere bir göz atalım:
7. ETKİNLİK
Bu etkinlik, vatandaşlık görevlerimizle ilgili görseller bulup arkadaşlarımıza sunum yapmamızı istiyor. Yani bu bir ödev veya sınıf içi etkinlik, çözmemiz gereken bir soru değil. Ama ne kadar güzel bir etkinlik değil mi? Hem araştırma yapıyoruz hem de arkadaşlarımıza bildiklerimizi aktarıyoruz. Konuşmalarımızı hazırlarken yaratıcı, eleştirel, tartışmacı konular seçebilir, beden dilimizi de etkili bir şekilde kullanabiliriz. Harika bir etkinlik!
8. ETKİNLİK
Bu etkinlikte ek fiil konusunu tekrar edeceğiz ve cümlelerdeki ek fiil almış kelimelerin altını çizeceğiz. Önce ek fiilin ne olduğunu bir hatırlayalım mı?
Ek fiil neydi?
İsim veya isim soylu kelimelere eklenerek onların cümlede yüklem olmasını sağlayan eklere ek fiil denir.
Yani ek fiiller, isimleri cümlenin yüklemi yapar. Hadi verilen örnekleri inceleyelim:
- Burası oldukça sessizmiş. (sessiz bir isim, -miş ek fiilini alarak yüklem olmuş)
- Dün burada hava oldukça güzeldi. (güzel bir isim, -di ek fiilini alarak yüklem olmuş)
- Deniz dalgalıysa… (dalgalı bir isim, -y-sa ek fiilini alarak şart anlamı katmış)
- Yurdunu seven bir kişinin yapacağı iş budur. (bu bir zamir, -dur ek fiilini alarak yüklem olmuş)
Şimdi sıra sende! Aşağıdaki cümlelerde ek fiil almış kelimeleri bulup altını çizelim:
1. Hak olan yerde mutlaka görev vardır.
Çözüm:
Adım 1: Cümlede yüklem olabilecek kelimelere bakıyoruz. “vardır” kelimesi cümlenin yüklemi.
Adım 2: “Var” kelimesi bir isimdir (yok kelimesinin zıttı). “-dır” eki ise ek fiildir. İsim olan “var” kelimesi “-dır” ek fiilini alarak cümlenin yüklemi olmuştur.
Sonuç: Hak olan yerde mutlaka görev vardır.
2. Memleket işlerinden hepimiz derece derece sorumluyuz.
Çözüm:
Adım 1: Cümlenin yüklemi “sorumluyuz” kelimesidir.
Adım 2: “Sorumlu” kelimesi bir isimdir. “-yuz” eki ise ek fiildir (sorumlu-y-uz). İsim olan “sorumlu” kelimesi ek fiil alarak yüklem olmuştur.
Sonuç: Memleket işlerinden hepimiz derece derece sorumluyuz.
3. Asker ocağı herkes için okul gibidir.
Çözüm:
Adım 1: Cümlenin yüklemi “gibidir” kelimesidir.
Adım 2: “Gibi” kelimesi bir edat olup isim soylu bir kelime gibi davranır. “-dir” eki ise ek fiildir. “Gibi” kelimesi ek fiil alarak yüklem olmuştur.
Sonuç: Asker ocağı herkes için okul gibidir.
4. Devlet memurlarına bizim yardımcı olmamız vatandaşlık görevimizse vatandaşlarına dürüst ve anlayışlı davranmaları da onların asıl görevidir.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümle biraz uzunmuş, dikkatlice bakalım. Burada iki tane ek fiil var gibi duruyor. “görevimizse” ve “görevidir” kelimelerine odaklanalım.
Adım 2: “Görevimizse” kelimesi “görevimiz” ismine “-se” ek fiili getirilerek şart anlamı katmış. “Görevimiz” isim soylu bir kelimedir.
Adım 3: “Görevidir” kelimesi “görevi” ismine “-dir” ek fiili getirilerek yüklem olmuştur. “Görevi” isim soylu bir kelimedir.
Sonuç: Devlet memurlarına bizim yardımcı olmamız vatandaşlık görevimizse vatandaşlarına dürüst ve anlayışlı davranmaları da onların asıl görevidir.
Aferin sana, ek fiil konusunda çok iyi ilerliyorsun!
9. ETKİNLİK
Bu etkinlikte, okuduğumuz (ama görselde verilmeyen) bir metinden yola çıkarak cümleleri tamamlamamız isteniyor. Metin olmasa da vatandaşlık bilinci ve genel kültürümüzle bu cümleleri rahatlıkla tamamlayabiliriz. Hadi bakalım!
1. Toplum içinde yaşayan bir kimsenin vicdanına ve kanunlara göre yapmak zorunda olduğu işlere ………………………. denir.
Çözüm:
Adım 1: Bir kişinin vicdanına ve kanunlara uygun olarak yapması gereken işlere ne denir, bir düşünelim.
Adım 2: Bu tür işlere “görev” veya “sorumluluk” denir. En uygun kelime “görev” olacaktır.
Sonuç: Toplum içinde yaşayan bir kimsenin vicdanına ve kanunlara göre yapmak zorunda olduğu işlere görev denir.
2. Seçim yolu ile vatandaş memleket ………………………. katılır.
Çözüm:
Adım 1: Seçimler ne için yapılır? Vatandaşlar seçimle neye katılır?
Adım 2: Seçimler, ülkemizi yönetecek kişileri belirlemek için yapılır. Yani vatandaşlar seçimle memleketin yönetimine katılır.
Sonuç: Seçim yolu ile vatandaş memleket yönetimine katılır.
3. İyi bir vatandaş ………………………. borcunu vaktinde öder.
Çözüm:
Adım 1: İyi bir vatandaşın devlete karşı ne gibi borçları vardır?
Adım 2: Devlete karşı en önemli borçlardan biri vergilerdir. İyi bir vatandaş vergisini vaktinde öder.
Sonuç: İyi bir vatandaş vergi borcunu vaktinde öder.
4. 20 yaşına giren bütün genç erkekler ………………………. giderler.
Çözüm:
Adım 1: Ülkemizde 20 yaşına giren genç erkeklerin yerine getirmesi gereken önemli bir görev var. Ne olabilir?
Adım 2: Bu görev, vatan hizmeti olan askerliktir. Askerlik çağına gelen erkekler asker ocağına, yani askere giderler.
Sonuç: 20 yaşına giren bütün genç erkekler askere giderler.
5. Yurdumuzda kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisi ……………………….’dedir.
Çözüm:
Adım 1: Ülkemizde kanunları kim yapar, değiştirir veya kaldırır? Bu yetki hangi kurumdadır?
Adım 2: Bu yetki, halkın oylarıyla seçilen milletvekillerinin oluşturduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne aittir.
Sonuç: Yurdumuzda kanun yapma, değiştirme ve kaldırma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi‘ndedir.
Harikasın! Bu etkinlikleri de başarıyla tamamladık.
SONRAKİ DERSE HAZIRLIK
Bu kısım ise bir sonraki ders için hazırlık yapmamız gereken soruları içeriyor. Bunlar ödevin gibi düşünebilirsin:
- Bir arkadaşınızın sorumluluğuna kefil oldunuz mu? Niçin?
- Çevrenizde çocuk yaşta çalışmak zorunda olan tanıdık kişiler var mı? Araştırınız.
- “Çocuk Hakları Sözleşmesi”ni araştırıp sınıfa getiriniz.
Bu sorular üzerine düşünmen, araştırma yapman ve notlar alarak derse gelmen çok faydalı olacaktır. Böylece derste daha aktif olabilir ve konuyu daha iyi anlayabiliriz.
Gördüğün gibi, dikkatli okuyarak ve öğrendiklerimizi uygulayarak tüm soruları kolayca çözdük. Tebrik ederim, çok iyi çalıştın!