Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün bana gönderdiğiniz görsele bakarak hem dil bilgisi konumuz olan noktalama işaretlerini tekrar edeceğiz hem de bir sonraki dersimiz için neler yapmamız gerektiğini konuşacağız. Hazırsanız başlayalım!
10. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinden nokta, virgül, tırnak işareti, kesme işareti ve kısa çizginin kullanıldığı cümleler bulup yazınız. Bu işaretlerin hangi amaçla kullanıldıklarını yanlarına yazınız.
Açıklama: Sevgili öğrencilerim, bu etkinlik için öncelikle okuduğumuz bir metne ihtiyacımız var. Görselde bu metin olmadığı için, ben size her bir noktalama işaretinin ne işe yaradığını ve nasıl kullanıldığını açıklayacağım. Daha sonra da her işaret için örnek birer cümle vereceğim. Siz de kendi kitabınızdaki metinlerden benzer cümleleri bulup defterinize yazabilirsiniz.
Adım 1: İstenen noktalama işaretlerini ve kullanım amaçlarını hatırlayalım.
- Nokta (.)
- Virgül (,)
- Tırnak İşareti (” “)
- Kesme İşareti (‘)
- Kısa Çizgi (-)
Adım 2: Her bir noktalama işaretinin kullanım amacını ve örnek cümlelerini inceleyelim.
Nokta (.)
Kullanım Amacı: Bitmiş cümlelerin sonuna konur. Kısaltmaların sonuna konur. Sıra sayılarını belirtmek için kullanılır.
Örnek Cümle:
- Bugün okulda çok eğlendik.
- Prof. Dr. Ayşe Hanım ders anlattı.
- Yarışmada 1. oldum.
Virgül (,)
Kullanım Amacı: Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için kullanılır. Sıralı cümleleri birbirinden ayırır. Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır. Hitaplardan sonra konur.
Örnek Cümle:
- Pazardan elma, armut, muz aldık.
- Dışarı çıktık, biraz yürüdük, sonra eve döndük.
- Sevgili Arkadaşım, sana bu mektubu yazıyorum.
Tırnak İşareti (” “)
Kullanım Amacı: Başkasından doğrudan aktarılan sözleri belirtmek için kullanılır. Cümle içinde özellikle vurgulanmak istenen sözleri belirtmek için kullanılır. Eser adlarını belirtmek için kullanılır.
Örnek Cümle:
- Öğretmenimiz “Derslerinize düzenli çalışın!” dedi.
- Bu şiirde “özgürlük“ kelimesi çok önemli.
- Yahya Kemal Beyatlı’nın “Sessiz Gemi“ şiirini çok severim.
Kesme İşareti (‘)
Kullanım Amacı: Özel adlara gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır. Kısaltmalara gelen ekleri ayırmak için kullanılır. Sayılara gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek Cümle:
- Türkiye‘nin başkenti Ankara‘dır.
- TBMM‘ye yeni üyeler seçildi.
- Annem 1990‘da doğmuş.
Kısa Çizgi (-)
Kullanım Amacı: Satır sonuna sığmayan kelimeleri ayırmak için kullanılır. Kelimelerin köklerini ve eklerini ayırmak için kullanılır. Sayılar arasında “ile, ve, ila, …-den …-e” anlamı vermek için kullanılır.
Örnek Cümle:
- Defterimi alıp ders çalışmaya başla–
dım. - Türkçe dersinde kelimelerin kök–lerini ve ek–lerini öğrendik.
- İstanbul–Ankara arası hızlı trenle daha kısa sürüyor.
—
SONRAKİ DERSE HAZIRLIK
Şimdi de bir sonraki dersimiz için yapmamız gerekenlere bakalım. Bunlar aslında birer soru değil, derse hazırlık için bizden istenen görevler.
1. Geçmiş günlerinizi belgeleyen fotoğraflarınızdan bulabildiklerinizi sınıfa getiriniz.
Açıklama: Çocuklar, geçmişte yaşadığınız güzel anları, belki bir doğum günü partisini, bir geziyi, bir okul etkinliğini veya ailenizle çekildiğiniz fotoğrafları düşünün. Bu fotoğraflar sizin için özel anıları temsil eder. Evinizdeki eski albümlere bakın veya telefonunuzdaki galeriyi karıştırın. Bulabildiğiniz birkaç fotoğrafı sınıfımıza getirin. Bu fotoğraflar sayesinde hem birbirimizin geçmişini tanıyacağız hem de güzel anılarımızı paylaşacağız.
2. Çok etkilendiğiniz unutamadığınız bir anınızı sınıfta anlatmak için hazırlık yapınız.
Açıklama: Herkesin hayatında onu çok etkileyen, hiç unutamadığı bir anısı vardır, değil mi? Belki çok mutlu olduğunuz, belki çok şaşırdığınız, belki de biraz üzüldüğünüz ama size bir şeyler öğreten bir anıdır bu. Bu anıyı arkadaşlarınızla paylaşmak için hazırlık yapın. Anınızı anlatırken nelere dikkat etmelisiniz? Duygularınızı nasıl ifade edersiniz? Olayı sırasıyla ve açıkça nasıl anlatırsınız? Bunları düşünün. İsterseniz küçük notlar alabilir, isterseniz de sadece zihninizde bir plan yapabilirsiniz. Amacımız, bu anıyı sanki o anı yeniden yaşıyormuş gibi canlı bir şekilde anlatmak!
Umarım bu açıklamalar size yardımcı olmuştur. Bir sonraki derse kadar hazırlıklarınızı yapmayı unutmayın!