Merhaba sevgili 7. sınıf öğrencim,
Bugün karşımızdaki bu etkinlikleri adım adım inceleyelim ve nasıl çözmemiz gerektiğini öğrenelim. Unutma, bu tür soruları çözmek için öncelikle şiiri çok iyi anlamamız gerekiyor. Görselde bize bir şiir verilmediği için, ben sana bu etkinlikleri hayali bir şiir üzerinden nasıl cevaplayabileceğimizi anlatacağım. Sen de kendi okuduğun şiire göre bu yöntemleri kullanarak cevaplarını yazabilirsin. Hazır mısın? Başlayalım!
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz şiirin konusunu ve ana duygusunu belirleyip yazınız.
Bu etkinlikte bizden şiirin konusunu ve ana duygusunu bulmamız isteniyor. Bir şiirin konusunu ve ana duygusunu bulmak için şiiri dikkatlice okumalı ve anlamaya çalışmalıyız.
Şiir verilmediği için, ben sana “doğa sevgisi ve çevreyi koruma” temalı hayali bir şiir üzerinden nasıl bulacağımızı açıklayacağım.
Adım 1: Konuyu Belirleme
Şiiri okurken, şairin bize genel olarak ne anlatmak istediğine odaklanmalıyız. Şiirde en çok hangi kavramlardan, hangi olaylardan bahsediliyor? Şiirin ana fikri nedir? İşte bunlar bize konuyu verir.
Örneğin, hayali şiirimizde sürekli yeşil ağaçlardan, akan sulardan, kuş seslerinden bahsediliyor, doğanın güzellikleri ve korunması gerektiği vurgulanıyorsa, konumuz budur.
- Konusu: Doğa sevgisi ve çevrenin korunmasının önemi.
Adım 2: Ana Duyguyu Belirleme
Ana duygu ise şiiri okuduğumuzda içimizde uyanan temel histir. Şair bu şiiri yazarken bize hangi duyguyu hissettirmek istemiştir? Sevinç mi, hüzün mü, özlem mi, hayranlık mı, sorumluluk mu?
Örneğin, hayali şiirimizde doğanın güzellikleri karşısında duyulan hayranlık, onun korunması gerektiği konusunda bir hassasiyet ve huzur hissi ağır basıyorsa, ana duygu budur.
- Ana Duygusu: Doğa hayranlığı, huzur ve çevreyi koruma sorumluluğu.
4. ETKİNLİK
Okuduğunuz şiirin içeriğine yönelik sorular hazırlayınız. Hazırladığınız soruları arkadaşlarınıza sorunuz.
Bu etkinlikte şiiri iyice anladığımızı göstermek ve arkadaşlarımızla şiir üzerine konuşmak için sorular hazırlayacağız. Sorularımız şiirin içeriğiyle ilgili olmalı, yani şiirde geçen bilgilere veya şairin vermek istediği mesajlara yönelik olmalı.
Yine hayali “doğa sevgisi ve çevreyi koruma” temalı şiirimiz üzerinden örnek sorular hazırlayalım:
Adım 1: Şiiri Anlama ve Anahtar Noktaları Belirleme
Şiiri okurken aklımıza takılan, merak ettiğimiz veya üzerinde durulması gereken yerleri not alabiliriz. Kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden sorularını şiire sorabiliriz.
Adım 2: Soruları Oluşturma
Şiirin konusundan, şairin düşüncelerinden, şiirde geçen betimlemelerden yola çıkarak sorularımızı yazabiliriz.
- Soru: Şiirde hangi doğal güzelliklerden bahsedilmektedir?
- Soru: Şair, doğayı korumak için insanlara hangi mesajları vermektedir?
- Soru: Şairin doğa karşısındaki duyguları nelerdir?
- Soru: Şiirin son dizelerinde geçen “sessiz çığlık” ifadesiyle ne anlatılmak isteniyor?
5. ETKİNLİK
Okuduğunuz şiirde geçen fiilleri örnekteki gibi tespit edip yazınız. Sonra bu fiillerin anlam özelliklerini yanlarına yazınız.
Şimdi sıra geldi şiirdeki fiilleri bulmaya ve onların özelliklerini incelemeye. Fiiller, bir iş, oluş veya durumu bildiren kelimelerdir. Türkçede fiillerin farklı kip ve kişi ekleri alarak nasıl kullanıldığını ve hangi anlam özelliklerini taşıdıklarını öğrenmek çok önemli.
Adım 1: Şiirdeki Fiilleri Bulma
Şiiri dikkatlice okuyarak iş, oluş, hareket bildiren kelimeleri tespit edeceğiz. Bunlar genellikle cümlenin yüklemi görevinde olurlar.
Yine hayali bir şiirden örnek dizeler alalım:
“Güneş her sabah yeniden doğar,”
“Kuşlar neşeyle ötüşür dallarda,”
“Ağaçlar rüzgarda usulca salınır,”
“Çiçekler sabırla açılır baharda,”
“Sen de bu güzelliği gör ve koru,
Doğaya her zaman saygı duy.”
Adım 2: Fiillerin Anlam Özelliklerini Belirleme
Fiillerin anlam özellikleri üçe ayrılır:
- Kılış (İş) Fiilleri: Bir nesneye etki eden, “neyi?” veya “kimi?” sorularına cevap verebilen fiillerdir. Bir işi yapan kişi, o işten etkilenen bir şey (nesne) vardır.
Örnek:okumak (kitabı okumak), yazmak (mektubu yazmak), sevmek (doğayı sevmek). - Durum Fiilleri: Öznenin içinde bulunduğu durumu anlatan, bir nesneye etki etmeyen fiillerdir. “Neyi?” veya “kimi?” sorularına cevap vermezler.
Örnek:uyumak, oturmak, beklemek, gülmek. - Oluş Fiilleri: Zamanla kendiliğinden gerçekleşen değişimleri anlatan fiillerdir. Bu fiillerde özne bir irade göstermez, durum kendiliğinden değişir.
Örnek:büyümek, paslanmak, solmak, morarmak.
Ayrıca fiillerin hangi kipte (haber kipi mi, dilek kipi mi) çekimlendiğini ve hangi kişiye (ben, sen, o, biz, siz, onlar) ait olduğunu da belirtmeliyiz.
Şimdi yukarıdaki örnek dizelerden bulduğumuz fiilleri ve özelliklerini inceleyelim:
- Fiil: doğar
- Özellikleri: Haber kipi (geniş zaman), 3. tekil kişi (“o doğar”), oluş fiili (Güneşin doğması kendiliğinden gerçekleşen bir durumdur).
- Fiil: ötüşür
- Özellikleri: Haber kipi (geniş zaman), 3. tekil kişi (“o ötüşür”), durum fiili (Kuşların ötmesi bir hareket ve durum bildirir, bir nesneye etki etmez).
- Fiil: salınır
- Özellikleri: Haber kipi (geniş zaman), 3. tekil kişi (“o salınır”), durum fiili (Ağacın rüzgarda sallanması bir durumdur).
- Fiil: açılır
- Özellikleri: Haber kipi (geniş zaman), 3. tekil kişi (“o açılır”), oluş fiili (Çiçeğin açması zamanla kendiliğinden gerçekleşen bir değişimdir).
- Fiil: gör
- Özellikleri: Emir kipi, 2. tekil kişi (“sen gör”), kılış fiili (Neyi gör? Güzelliği gör. Bir nesneye etki ediyor).
- Fiil: koru
- Özellikleri: Emir kipi, 2. tekil kişi (“sen koru”), kılış fiili (Neyi koru? Güzelliği koru. Bir nesneye etki ediyor).
- Fiil: duy
- Özellikleri: Emir kipi, 2. tekil kişi (“sen duy”), kılış fiili (Neyi duy? Saygı duy. Bir nesneye etki ediyor).
Umarım bu açıklamalar, bu etkinlikleri nasıl çözeceğin konusunda sana yardımcı olmuştur. Unutma, pratik yaparak ve bol bol şiir okuyarak bu konularda ustalaşabilirsin! Başarılar dilerim!