Merhaba sevgili öğrencim!
Şimdi seninle birlikte verilen metni okuyarak soruları adım adım çözeceğiz. Unutma, bu tür sorularda metni dikkatlice okumak ve anlamak çok önemli. Hazır mısın?
***
4. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinden söz sanatlarına (kişileştirme, konuşturma, tezat, abartma) örnekler bulup yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte metindeki söz sanatlarını bulmamız isteniyor. Haydi, metni tekrar gözden geçirelim ve hangi söz sanatlarına rastladığımıza bakalım:
- Kişileştirme (İnsana Özgü Niteliklerin Cansız Varlıklara veya Hayvanlara Verilmesi):
- Kelaynak kuşunun kendini tanıtması, dertlerinden bahsetmesi, soyunun tükenmek üzere olduğunu söylemesi, adının unutulacağını düşünmesi gibi insani duygular ve düşünceler taşıması.
- Örnek: “Bilmem adım hiç duydunuz mu? Söyleyeyim duymadıysanız. Adım: Kelaynak.” (Kelaynağın kendini tanıtması ve konuşması)
- Örnek: “Benim derdim başka.” (Kelaynağın dertleri olması)
- Örnek: “Ailem dünyadan silinip yok olmak üzere.” (Ailenin yok olmak üzere olması, insani bir durum gibi anlatılmış)
- Konuşturma (Cansız Varlıkların veya Hayvanların Konuşturulması):
- Metnin tamamı bir Kelaynak kuşunun ağzından anlatıldığı için, metnin kendisi baştan sona bir konuşturma örneğidir. Kelaynak, kendi duygularını, düşüncelerini ve yaşadığı sorunları bize aktarıyor.
- Örnek: Metnin başından sonuna kadar Kelaynak kuşunun konuşması. “Adım: Kelaynak.” cümlesiyle başlayıp, kendi hikayesini anlatması.
- Tezat (Zıt Kavramların Bir Arada Kullanılması):
- Metinde Kelaynak kuşunun hem çirkin hem de güzel bulunması arasındaki karşıtlık dile getirilmiş.
- Örnek: “Kimileri çirkin bir kuş olduğumu söyler… Görselerdi güzel olduğumu söylemezlerdi.” (Çirkin ve güzel kelimelerinin zıt anlamlı olarak kullanılması)
- Örnek: “Güzel bulsalar ne çıkar, çirkin bulsalar ne çıkar?” (Yine güzel ve çirkin zıtlığının kullanılması)
- Abartma (Bir Durumun veya Olayın Olduğundan Çok Daha Büyük veya Küçük Gösterilmesi):
- Kelaynağın tüylerinin parlaklığını anlatırken kullandığı ifadeler ve geçmişteki sayılarının çokluğuna vurgu yapıp şimdiki sayılarının şaşırtıcı derecede az olduğunu belirtmesi birer abartma örneğidir.
- Örnek: “tüylerimin güneşte nasıl parladığını galiba hiç görmemişler. Görselerdi çirkin olduğumu söylemezlerdi.” (Tüylerinin parıltısının o kadar etkileyici olduğu ki, görenin çirkin demeyeceği düşüncesi)
- Örnek: “Bir havadanlık mı ortalık kanat seslerimizden çınlardı.” (Kanat seslerinin ortalığı çınlatacak kadar çok ve etkileyici olması)
- Örnek: “Söylemem belki de inanmayacaksınız 70-80 kadar kaldık.” (Kalan sayının inanılmayacak kadar az olduğunu vurgulamak)
***
5. ETKİNLİK
Aşağıdaki cümlelerde geçen yönlendirici, geçiş ve bağlantı ifadeleri tespit edip altlarını çiziniz.
Çözüm:
Şimdi de cümleler arasındaki ilişkileri kuran, yönlendiren veya bağlantı sağlayan ifadelere odaklanalım. Bu ifadeler, bir metnin akıcılığını ve anlam bütünlüğünü sağlar. Onları bulup altlarını çizelim:
- Bacalarından çıkan dumanlar havayı kirletmiş. Bir başka deyişle insanlar ciğerlerine temiz hava yerine duman doldurmaya başlamışlar.
- Kuşlar kaçmış dumanlardan, dünyada özellikle temiz havalı yerler aramaya koyulmuşlar.
- Bunları bize sıradan insanlar da söylüyor ama iş iştir.
- İnsanlar birçok fabrika kurmuş fakat bu fabrikaların atıklarını ne yapacaklarını hiç düşünmemişler.
- Doğa, kirliliğe karşı tepki vermiş oysaki insanlar bu tepkiden rahatsız olmamışlar.
- Doğaya karşı yapılanlar önlenmeli aksi takdirde doğa kendisi önleyecektir.
- Öğretmenimiz doğayla ilgili slogan hazırlamamızı istedi. Özellikle nesli tükenen hayvanları koruyucu sözleri kullanmamızı belirtti.
Gördüğün gibi, bu ifadeler sayesinde cümleler birbirine daha güzel bağlanıyor ve anlatılanlar daha anlaşılır hale geliyor. Tebrikler!