Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte çok güzel ve anlamlı bir metni okuyup, o metinle ilgili soruları cevaplayacağız. Metnimiz, atalarımızın ne kadar düşünceli ve yardımsever insanlar olduğunu gösteren “ARILARI SULAMA VAKFI” başlığını taşıyor. Şimdi gelin, bu metinden öğrendiklerimizle soruları adım adım çözelim.
6. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin içeriğini kavrayabilmek için metinle ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Öğretmen derste öğrencilere ne anlatıyor?
Çözüm:
Metnin başında “Öğretmenimiz bir derste vakıfları anlatmıştı.” cümlesi geçiyor. Bu bize öğretmenin konuyu açıklayan kişi olduğunu gösteriyor.
Sonuç: Öğretmen derste öğrencilere vakıfların ne olduğunu, nasıl kurulduğunu ve ne amaçla hizmet ettiğini anlatıyor.
2. Vakıflar, kimler tarafından nasıl kuruluyor?
Çözüm:
Metinde “Atalarımız, yüzyıllar boyunca vakıf adı verilen hayır dernekleri kurmuşlar.” ve “Zenginlerden birkaçı bir araya gelirlermiş. Bahçelerini, dükkânlarını, onların gelirlerini bir vakfa bağışlarlarmış.” ifadeleri yer alıyor.
Sonuç: Vakıflar, atalarımız ve hayırsever zenginler tarafından, mallarını (bahçelerini, dükkânlarını) bağışlayarak veya belirli bir amaç için para toplayarak, toplumun ihtiyaçlarını karşılamak ve iyilik yapmak amacıyla kuruluyor.
3. Atalarımız eskiden hangi vakıfları kurmuşlar?
Çözüm:
Metinde atalarımızın kurduğu pek çok farklı vakıf örneği verilmiş.
- Fakir öğrencileri okutmak için
- Hastaneler ve hastalar için
- Fakir ailelerin yiyecek, giyecek, yakacak gibi ihtiyaçlarını karşılamak için
- Ücretsiz karın doyurdukları aş evleri yapmak için
- Hasta ve sakat köpeklerin, kedilerin beslenip bakılmaları için
- Leylek hastaneleri kurmak için (Bursa’da)
- Kafeslerdeki kuşları satın alıp salıvermek için
- Ve tabii ki “Arıları Sulama Vakfı” gibi ilginç vakıflar kurmuşlar.
Sonuç: Atalarımız, insanlara, hayvanlara ve doğaya yönelik çok çeşitli vakıflar kurmuşlar. Bunlar arasında eğitim, sağlık, barınma, beslenme, hayvan bakımı ve doğayı koruma amaçlı vakıflar bulunuyor.
4. Yazarın dedesi bahçede ne yapıyor?
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, metni dikkatlice okuduğumuzda, “yazarın dedesi” ile ilgili herhangi bir bilgiye veya onun bahçede ne yaptığına dair bir detaya rastlamıyoruz. Metin genel olarak vakıfları ve atalarımızın yaptıklarını anlatıyor.
Sonuç: Metinde yazarın dedesi hakkında bilgi bulunmamaktadır. Bu soruya metne göre cevap veremeyiz.
5. Yazarın dedesi bilinçli olarak bir vakıf mı kurmuştur? Yoksa kültürel bir mirası mı devam ettirmiştir? Nasıl?
Çözüm:
Bir önceki soruda da belirttiğimiz gibi, metinde “yazarın dedesi” ile ilgili bir bilgiye yer verilmiyor. Bu yüzden onun bir vakıf kurup kurmadığını ya da bir kültürel mirası devam ettirip ettirmediğini metinden öğrenemeyiz.
Sonuç: Metinde yazarın dedesi ile ilgili bilgi verilmediği için bu soruya metne dayanarak cevap veremiyoruz.
6. Okuduğunuz metinden çıkardığınız sonuç (ana fikri) söyleyiniz.
Çözüm:
Metin boyunca atalarımızın kurduğu vakıfların ne kadar çeşitli ve kapsayıcı olduğu anlatılıyor. Sadece insanlara değil, hayvanlara ve hatta doğaya bile yardım etme düşüncesi vurgulanıyor. Öğretmenin de bu bilgileri “güzel ve gurur verici” bulması, ana fikre işaret ediyor.
Sonuç: Okuduğumuz metnin ana fikri şudur: Atalarımız, sadece insanlara değil, tüm canlılara karşı büyük bir şefkat ve sorumluluk duygusuyla hareket ederek, yüzyıllar boyunca çok çeşitli vakıflar kurmuşlar ve bu sayede toplumsal dayanışma ile yardımlaşmanın en güzel örneklerini sergileyerek zengin bir kültürel miras bırakmışlardır.
7. ETKİNLİK
Okuduğumuz metnin türünü belirleyebilmek için aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Metindeki olay yaşanmış ya da yaşanabilir türden midir?
Çözüm:
Metinde anlatılanlar, atalarımızın tarihte gerçekten kurduğu vakıflar ve onların yaptığı hayır işleridir. Bunlar hayal ürünü değil, gerçektir.
Sonuç: Evet, metinde anlatılan olaylar, gerçek hayatta yaşanmış ve yaşanabilir türden olaylardır.
Anlatılanlarda bir olağanüstülük var mı?
Çözüm:
Metinde geçen hiçbir olay veya durum, doğaüstü veya mantık dışı değildir. Her şey gerçekçi bir şekilde anlatılmıştır.
Sonuç: Hayır, anlatılanlarda herhangi bir olağanüstülük bulunmamaktadır.
Ele alınan olay, kimler tarafından yaşanıyor?
Çözüm:
Metinde “Atalarımız” ifadesi sıkça geçiyor. Onların kurduğu vakıflar ve bu vakıflar sayesinde fayda sağlayan toplumun farklı kesimleri (fakir öğrenciler, hastalar, hayvanlar) olayların içinde yer alıyor.
Sonuç: Ele alınan olaylar, yüzyıllar önce yaşamış olan atalarımız tarafından gerçekleştirilen vakıf kurma ve yaşatma faaliyetleridir. Bu faaliyetlerden toplumun ihtiyaç sahibi bireyleri, hasta insanlar, hayvanlar ve hatta doğa faydalanmıştır.
Olay nerede geçmektedir?
Çözüm:
Metinde genel olarak atalarımızın yaşadığı topraklardan bahsediliyor. “Bursa’da hasta leylekler için bir leylek hastanesi yapılmış.” cümlesiyle özel bir yer de belirtilmiştir.
Sonuç: Olaylar, atalarımızın yaşadığı Osmanlı coğrafyasında, Anadolu’nun farklı yerlerinde (örneğin Bursa’da) geçmektedir. Tek bir mekanla sınırlı değildir.
Olay ne kadarlık bir zaman diliminde geçiyor?
Çözüm:
Metinde “yüzyıllar boyunca” ifadesi kullanılarak vakıf geleneğinin çok uzun bir geçmişe sahip olduğu belirtiliyor.
Sonuç: Olaylar, “yüzyıllar boyunca” devam eden, çok uzun bir zaman dilimini kapsamaktadır.
Olayın kahramanı, halkın gözünde özelliklerinden dolayı yüceltilmiş midir?
Çözüm:
Evet, metinde atalarımızın ne kadar düşünceli ve yardımsever olduğu, tüm canlıları kapsayan bir merhamet anlayışına sahip olduğu vurgulanarak onların bu yönleri takdir ediliyor ve yüceltiliyor. Öğretmen de bu durumu “güzel ve gurur verici bilgiler” olarak nitelendiriyor.
Sonuç: Evet, metinde atalarımız, gösterdikleri eşsiz yardımseverlik, düşünceli ve kapsayıcı yaklaşımları nedeniyle yüceltilmiştir.
Metinde hangi anlatım biçimlerinden yararlanılmıştır?
Çözüm:
Metin bize vakıflar hakkında bilgi veriyor, onların amaçlarını ve türlerini açıklıyor. Aynı zamanda bu vakıfların nasıl bir yardımseverlik anlayışının ürünü olduğunu da anlatıyor.
Sonuç: Metinde ağırlıklı olarak açıklayıcı anlatım ve bilgilendirici anlatım biçimlerinden yararlanılmıştır. Vakıfların ne olduğu, ne işe yaradığı açıklanmış; kurulan vakıfların türleri ve amaçları detaylı bir şekilde anlatılmıştır.
Metindeki dil ve anlatım açık, yalın, akıcı ve anlaşılır mıdır?
Çözüm:
Metni okurken zorlanmadık, her şeyi kolayca anladık. Cümleler basit ve akıcıydı.
Sonuç: Evet, metindeki dil ve anlatım oldukça açık, yalın, akıcı ve anlaşılırdır.
Okuduğumuz bu metnin türü yukarıda cevapladığımız özelliklerden dolayı …………………………….. dir.
Çözüm:
Yukarıdaki tüm soruların cevapları (gerçek olaylar, olağanüstülük olmaması, bilgi vermesi, açıklayıcı dil kullanması), metnin türünü belirlememize yardımcı oluyor. Metin bize bir konu hakkında bilgi verdiği, öğrettiği için…
Sonuç: Okuduğumuz bu metnin türü yukarıda cevapladığımız özelliklerden dolayı bilgilendirici/öğretici bir metindir.