Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 4. sınıf Türkçe öğretmenin. Bugün seninle çok güzel iki etkinliği birlikte yapacağız. Geleneksel sanatlarımızı tanıyacak, sonra da kendi yaşadığımız yerdeki önemli bir mekânı keşfedeceğiz. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
6. ETKİNLİK
Tanıtılan geleneksel el sanatları ile görselleri eşleştiriniz.
Şimdi bu etkinliği adım adım çözelim. Karşımızda üç tane görsel ve dört tane de geleneksel el sanatımızın açıklaması var. Her görseli dikkatlice inceleyelim ve hangi açıklamaya uyduğunu bulalım.
Adım 1: İlk görseli inceleyelim.
İlk görselde bir kişi, özel bir suyun üzerinde fırça ve boyalarla şekiller yapıyor. Sonra da bu şekilleri bir kâğıda aktarıyor gibi görünüyor. Bu sanatı biliyor musun?
-
Açıklama A: “Çini, duvarları ve seramik eşyalarını süslemek amacıyla kullanılan sanattır.”
Bu görselde seramik veya duvar süslemesi yapılmıyor. -
Açıklama B: “Ebru, tekne içindeki özel bir suya çizilen resimlerin kâğıda aktarılması sanatıdır.”
Evet, görseldeki kişi tam da Ebru sanatı yapıyor! Suyun üzerine boyalarla şekiller çiziyor ve bunları kâğıda aktarıyor. Bu çok özel bir sanat. -
Açıklama C: “Kaligrafi; güzel yazma, estetik kurallara bağlı kalarak ölçülü yazma sanatıdır.”
Görselde yazı yazma değil, suya resim yapma var. -
Açıklama Ç: “Oymacılık, bir nesnenin yüzeyini özel araçlarla oyarak veya delerek çeşitli şekiller verme sanatıdır.”
Görselde oyma işi yapılmıyor.
O zaman, ilk görsel ile B açıklaması birbirine ait.
Adım 2: İkinci görseli inceleyelim.
İkinci görselde çok güzel desenlerle süslenmiş bir tabak görüyoruz. Bu tabağın malzemesi seramiğe benziyor. Üzerindeki desenler de çok renkli ve özenli.
-
Açıklama A: “Çini, duvarları ve seramik eşyalarını süslemek amacıyla kullanılan sanattır.”
İşte bu! Çini sanatı tam da tabak, vazo gibi seramik eşyaları veya duvarları süslemek için yapılır. Görseldeki tabak da bir çini tabağa benziyor. -
Açıklama C: “Kaligrafi; güzel yazma, estetik kurallara bağlı kalarak ölçülü yazma sanatıdır.”
Bu bir yazı sanatı değil. -
Açıklama Ç: “Oymacılık, bir nesnenin yüzeyini özel araçlarla oyarak veya delerek çeşitli şekiller verme sanatıdır.”
Bu tabak oyularak yapılmamış.
Demek ki, ikinci görsel ile A açıklaması eşleşiyor.
Adım 3: Üçüncü görseli inceleyelim.
Üçüncü görselde bir kişi, özel bir aletle bir yüzeyin üzerine desenler işliyor. Sanki tahta veya taş gibi bir malzemeyi oyarak şekil veriyor.
-
Açıklama C: “Kaligrafi; güzel yazma, estetik kurallara bağlı kalarak ölçülü yazma sanatıdır.”
Bu bir yazı sanatı değil, şekil verme sanatı. -
Açıklama Ç: “Oymacılık, bir nesnenin yüzeyini özel araçlarla oyarak veya delerek çeşitli şekiller verme sanatıdır.”
Harika! Görseldeki kişi tam da oyma işlemi yapıyor. Bir yüzeyden parçalar çıkararak ona yeni bir şekil veriyor.
O zaman, üçüncü görsel ile Ç açıklaması doğru eşleşme.
Gördüğün gibi, Kaligrafi açıklamasının (C) karşılığı olan bir görsel bu sayfada yok. Bu da sorun değil, çünkü bizden sadece görselleri eşleştirmemiz isteniyordu.
Çözüm:
İlk görsel (Ebru yapan kişi) ile B açıklaması eşleşir.
İkinci görsel (Çini tabak) ile A açıklaması eşleşir.
Üçüncü görsel (Oyma yapan kişi) ile Ç açıklaması eşleşir.
—
7. ETKİNLİK
Yaşadığınız bölgede tarihî önemi olan bir yeri tanıtan yazı yazınız. Yazdıklarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
Şimdi sıra sende! Bu etkinlikte kendi yaşadığın yerdeki önemli bir tarihî mekânı bize tanıtmanı istiyorum. Bu, eski bir kale olabilir, tarihî bir köprü, çok eski bir cami, kilise ya da bir müze olabilir. Önemli olan, o yerin eskiden beri var olması ve bize geçmişten bir şeyler anlatması.
Adım 1: Tarihî bir yer seç.
Önce yaşadığın şehirde veya yakın çevrende tarihî önemi olan bir yer düşün. Belki ailenle ziyaret ettiğiniz bir yer vardır? Ya da okulda öğrendiğin bir yer? Aklına gelen ilk yeri seçebilirsin.
Adım 2: Seçtiğin yer hakkında bilgi topla.
Seçtiğin yerin adını, nerede olduğunu ve en önemlisi neden tarihî olduğunu düşün.
- Bu yer ne zaman yapılmış? (Yaklaşık bir zaman söyleyebilirsin.)
- Burada eskiden neler yaşanmış?
- Bu yerin bizim için önemi ne?
- Şu an nasıl kullanılıyor? (Müze mi, ziyaret ediliyor mu?)
- İnsanlar burayı neden görmeli?
Adım 3: Tanıtıcı bir yazı yaz.
Şimdi topladığın bilgilerle kısa ve güzel bir yazı yazalım. Sanki bir arkadaşına o yeri anlatıyormuş gibi yazabilirsin.
Mesela, ben sana örnek olarak İstanbul’daki Ayasofya’yı anlatayım. Ama sen kendi şehrindeki bir yeri anlatacaksın, tamam mı?
Ayasofya: Tarihin Işıltısı
Sevgili arkadaşlarım, bugün size İstanbul’un kalbinde yer alan, adeta zaman tünelinden çıkıp gelmiş gibi duran muhteşem bir yapıdan bahsetmek istiyorum: Ayasofya.
Ayasofya, tam da İstanbul’un en güzel yerlerinden biri olan Sultanahmet’te bulunuyor. Burası, yüzlerce yıl önce, 532 yılında, Bizans İmparatoru Justinianus tarafından kocaman bir kilise olarak yaptırılmış. Düşünsenize, o zamanlarda bile ne kadar büyük ve gösterişli bir yapıymış! İçindeki mozaikler, devasa sütunlar ve kubbesiyle insanı büyülüyor.
Sonra Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’u fethettiğinde, Ayasofya’yı camiye çevirmiş. Böylece hem Hristiyanlık hem de İslamiyet için çok önemli bir yer haline gelmiş. Uzun yıllar cami olarak hizmet vermiş, sonra da müze olmuş. Şimdi ise tekrar cami olarak kullanılıyor ama herkes ziyaret edip bu tarihî güzelliği görebiliyor.
Ayasofya’yı özel yapan sadece mimarisi değil, aynı zamanda içinde taşıdığı tarih. Burada hem Bizans İmparatorluğu’nun hem de Osmanlı İmparatorluğu’nun izlerini görebiliriz. Duvarlardaki eski resimler, yazılar, her biri bize geçmişten bir şeyler fısıldıyor.
Eğer bir gün yolunuz İstanbul’a düşerse, Ayasofya’yı mutlaka ziyaret etmelisiniz. Orada tarihin ve sanatın birleştiği o eşsiz atmosferi kendi gözlerinizle görmelisiniz. Eminim siz de benim gibi çok etkileneceksiniz!
Gördün mü? Ben sana Ayasofya’yı anlattım. Şimdi sıra sende! Kendi yaşadığın bölgedeki tarihî yeri seç, hakkında bilgi topla ve tıpkı benim anlattığım gibi akıcı ve bilgilendirici bir yazı yaz. Sonra da bu yazıyı arkadaşlarınla paylaşmayı unutma. Onlar da senin bölgenin güzelliklerini öğrensinler!