Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok güzel iki Türkçe etkinliği yapacağız. Hazır mısın? Deyimleri cümle içinde kullanacağız ve büyük harflerin doğru yazıldığı cümleleri inceleyeceğiz. Haydi başlayalım!
6. Verilen deyimleri birer cümle içinde kullanarak yazınız.
Bu soruda bizden, yukarıda verilen deyimleri kullanarak anlamlı ve doğru cümleler kurmamız isteniyor. Deyimler, genellikle gerçek anlamından farklı bir anlam taşıyan, kalıplaşmış söz öbekleridir. Onları doğru anlamlarıyla cümle içinde kullanmak çok önemlidir.
Adım 1: Her bir deyimin anlamını hatırlayalım ve düşünelim.
- Ödünç vermek: Bir şeyi geçici olarak başkasına kullanması için vermek demektir. Mesela, arkadaşına kalemini ödünç verebilirsin.
- Göz yummak: Bir yanlışı veya kusuru bilerek görmezden gelmek, hoş görmek demektir. Mesela, küçük bir hatayı görmezden gelebiliriz.
- Can atmak: Bir şeyi çok istemek, sabırsızlanmak demektir. Mesela, tatile gitmek için can atabiliriz.
- Göze almak: Bir işin tehlikeli veya zor olabileceğini bilerek yine de yapmayı kabul etmek, risk almak demektir. Mesela, yüksek bir yere tırmanmayı göze alabiliriz.
Adım 2: Şimdi bu deyimleri birer cümlede kullanalım:
Çözüm:
Ödünç vermek: Komşumuz, un bitince bize biraz un ödünç verdi.
Göz yummak: Annem, küçük kardeşimin yaramazlıklarına bazen göz yumuyor.
Can atmak: Yaz tatilinde dedemin köyüne gitmek için can atıyorum.
Göze almak: Şampiyon olmak için tüm zorlukları göze aldı.
*****
7. Verilen cümlelerdeki büyük harflerin yazımı ile ilgili yanlışları düzelterek cümleleri yeniden yazınız.
Bu soruda ise bize beş tane cümle verilmiş. Bu cümlelerde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bazı hatalar var. Bizden bu hataları bulup düzeltmemiz ve cümleleri doğru şekilde yeniden yazmamız isteniyor. Unutma, özel isimler, cümle başları, kurum adları ve belirli tarihler gibi yerlerde büyük harf kullanırız.
1. Bu lezzetli dondurmayı abim kahramanmaraş’tan getirdi.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım.
Adım 2: “kahramanmaraş” kelimesine bakalım. Kahramanmaraş bir şehir adıdır, yani özel isimdir. Özel isimlerin ilk harfi her zaman büyük yazılır. Bu yüzden “kahramanmaraş” kelimesinin ilk harfi büyük olmalı: “Kahramanmaraş”. Gelen ek de kesme işaretiyle ayrılmalı, o kısım doğru yazılmış.
Çözüm:
Bu lezzetli dondurmayı abim Kahramanmaraş‘tan getirdi.
2. Eski zamanlarda yön bulmak için kutup yıldızı kullanılırdı.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım.
Adım 2: “kutup yıldızı” kelime grubuna bakalım. Kutup Yıldızı, gökyüzündeki belirli bir yıldızın özel adıdır. Gök cisimlerinin özel adları büyük harfle başlar. Bu yüzden “Kutup Yıldızı” şeklinde yazılmalıdır.
Çözüm:
Eski zamanlarda yön bulmak için Kutup Yıldızı kullanılırdı.
3. Kedim pamuk’u aşısını yaptırmak için veterinere götüreceğim.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım.
Adım 2: “pamuk’u” kelimesine bakalım. Pamuk burada kedinin adıdır, yani özel isimdir. Hayvanlara verilen özel adların ilk harfi büyük yazılır ve gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Bu yüzden “Pamuk’u” şeklinde yazılmalıdır.
Çözüm:
Kedim Pamuk‘u aşısını yaptırmak için veterinere götüreceğim.
4. 12 Temmuz 1932’de türk dil kurumu kurulmuştur.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım.
Adım 2: “türk dil kurumu” kelime grubuna bakalım. Türk Dil Kurumu, ülkemizin önemli bir kurumunun özel adıdır. Kurum, kuruluş ve dernek adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. Bu yüzden “Türk Dil Kurumu” şeklinde yazılmalıdır. Tarih ve gelen ek doğru yazılmış.
Çözüm:
12 Temmuz 1932’de Türk Dil Kurumu kurulmuştur.
5. İstiklal Marşımızın yazarı mehmet âkif ersoy’dur.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım.
Adım 2: “mehmet âkif ersoy” kelime grubuna bakalım. Mehmet Âkif Ersoy, İstiklal Marşı’mızın şairi olan çok önemli bir kişinin adıdır. Kişi adları ve soyadları özel isimdir ve büyük harfle başlar. Bu yüzden “Mehmet Âkif Ersoy” şeklinde yazılmalıdır. Gelen ek de doğru ayrılmış.
Çözüm:
İstiklal Marşımızın yazarı Mehmet Âkif Ersoy‘dur.
Aferin sana! Gördüğün gibi, büyük harfleri doğru kullanmak için özel isimleri ve belirli kuralları iyi bilmek gerekiyor. Bu kuralları öğrendikçe yazım hatalarını çok daha kolay düzelteceksin. Bir sonraki derste görüşmek üzere!