4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 104

Merhaba sevgili öğrencim,

Bugün seninle Türkçe dersimizdeki çok önemli konuları tekrar edeceğiz. Noktalama işaretleri, eş anlamlı kelimeler ve kelimelerin gerçek mi yoksa mecaz anlamda mı kullanıldığını bulma üzerine harika sorularımız var. Hadi gel, bu soruları adım adım, dikkatlice inceleyelim ve doğru cevapları bulalım! Emin ol, bu konuları anladığında Türkçe dersinde çok daha başarılı olacaksın.

Şimdi hazırsan, ilk sorumuzla başlıyoruz!

3. Verilen cümlelerde noktalama işaretlerinin kullanımı doğruysa cümlenin başına “D”, yanlışsa “Y” yazınız.

Sevgili öğrencim, noktalama işaretleri, yazıya anlam ve duraklama kazandıran küçük ama çok önemli işaretlerdir. Onları doğru kullanmak, ne demek istediğimizi başkalarına en iyi şekilde anlatmamızı sağlar. Şimdi her cümleyi tek tek inceleyelim:

1. (…) Atatürk’ün Samsun’a ayak basmasıyla Millî Mücadele başlamıştır!

Bu cümle, önemli bir olayı bildiren bir cümledir. Bir bilgi veriyor, bir duygu veya şaşkınlık ifade etmiyor. Bu yüzden sonuna ünlem işareti yerine nokta konulmalıydı. Ünlem işareti, genellikle sevinç, korku, şaşkınlık gibi güçlü duyguları veya emirleri belirtmek için kullanılır.

Sonuç: Y

2. (…) Eyvah; Bugün tavuk ve horozların yemini vermeyi unuttum.

“Eyvah” kelimesi bir ünlem kelimesidir. Duygu belirten bu kelimeden sonra virgül ya da ünlem işareti kullanmalıyız. Noktalı virgül burada yanlış kullanılmıştır. “Eyvah!” deseydik, “Bugün” kelimesi büyük harfle başlamalıydı. Eğer “Eyvah,” deseydik, “bugün” küçük harfle devam edebilirdi. Ama noktalı virgül kesinlikle yanlış.

Sonuç: Y

3. (…) Atatürk’ün “Nutuk” adlı eserini okudun mu?

Bu cümlede bir soru soruluyor ve sonunda soru işareti kullanılmış, bu doğru. Ayrıca “Nutuk” bir eser adı olduğu için tırnak içine alınması da doğru bir kullanımdır. Atatürk’ün derken özel isme gelen çekim ekinin kesme işaretiyle ayrılması da doğru.

Sonuç: D

4. (…) Besinleri sabah, öğle ve akşam olmak üzere üç ana öğünde tüketmeliyiz.

Bu cümle bir bilgi veriyor ve sonunda nokta kullanılmış, bu doğru. “Sabah, öğle ve akşam” derken, eş görevli kelimeleri ayırmak için virgül kullanılması da doğrudur.

Sonuç: D

5. (…) Kardeşler bir problemle karşılaştıklarında birbirlerine destek olurlar?

Bu cümle bir soru cümlesi değil, bir bildirme cümlesidir. Yani bir durumu anlatıyor. Bu yüzden sonuna soru işareti değil, nokta konulmalıydı.

Sonuç: Y

6. (…) Sağlıklı yaşamak için düzenli spor yapmalıyız!

Bu cümle, yapılması gereken önemli bir şeyi güçlü bir şekilde ifade ediyor. Bir tavsiye veya gereklilik bildiren cümlelerin sonuna nokta konulabileceği gibi, vurgu yapmak amacıyla ünlem işareti de konulabilir. Burada ünlem işareti kullanılması, sağlıklı yaşamanın önemini vurguladığı için doğru kabul edilebilir.

Sonuç: D

7. (…) Kişisel güvenliğin korunması için genel ağ ortamında fotoğraf ve bilgi paylaşımında gizliliğe dikkat edilmelidir.

Bu cümle de bir bilgi veriyor, bir durumdan bahsediyor. Sonunda nokta kullanılması doğrudur.

Sonuç: D

8. (…) Evlerde su tasarrufu nasıl sağlanır?

Bu cümle açıkça bir soru soruyor ve sonunda soru işareti kullanılmış. Bu da doğru bir kullanımdır.

Sonuç: D

Şimdi de eş anlamlı kelimeleri bulup onlarla cümle kurma zamanı!

4. Verilen kelimelerin eş anlamlılarını yazınız. Yazılan kelimeler ile ilgili birer cümle kurunuz.

Eş anlamlı kelimeler, yazılışları ve okunuşları farklı olsa da aynı anlama gelen kelimelerdir. Dilimizi zenginleştiren bu kelimeleri bilmek, kendimizi daha iyi ifade etmemizi sağlar. Hadi her kelimenin eş anlamlısını bulalım ve o eş anlamlı kelimeyle bir cümle kuralım:

• Kelime: Doktor
  
  Eş Anlamlısı: Hekim
  
  Cümle:

  Hekim, hastaları iyileştirmek için gece gündüz demeden çalışır.

• Kelime: Cömert
  
  Eş Anlamlısı: Eli açık
  
  Cümle:

  Eli açık insanlar, paylaşmayı ve yardım etmeyi çok severler.

• Kelime: Millet
  
  Eş Anlamlısı: Ulus
  
  Cümle:

  Türk ulusu, vatanını ve bayrağını çok sever.

• Kelime: Lisan
  
  Eş Anlamlısı: Dil
  
  Cümle:

  Her ülkenin kendine özgü bir dili ve kültürü vardır.

• Kelime: Görev
  
  Eş Anlamlısı: Vazife
  
  Cümle:

  Öğrencilerin en önemli vazifesi, derslerine düzenli çalışmaktır.

• Kelime: Kıymet
  
  Eş Anlamlısı: Değer
  
  Cümle:

  Bu eski defterin benim için çok büyük bir değeri var.

Harikasın! Şimdi son sorumuza geçiyoruz.

5. Verilen cümleleri inceleyiniz. Altı çizili kelimeler gerçek anlamda kullanıldıysa başına “G”, mecaz anlamda kullanıldıysa başına “M” yazınız.

Sevgili öğrencim, kelimelerin iki farklı kullanım şekli vardır: gerçek anlam ve mecaz anlam. Gerçek anlam, bir kelimenin akla gelen ilk, temel anlamıdır. Mecaz anlam ise kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. Bunu bir örnekle açıklayalım: “Ayakkabımın bağı koptu.” dediğimizde, bağın gerçekten ikiye ayrıldığını anlarız, bu gerçek anlamdır. Ama “Sabrım koptu.” dediğimizde, sabrın fiziksel olarak ikiye ayrılmadığını, artık dayanamadığımızı anlarız. Bu da mecaz anlamdır. Şimdi cümleleri tek tek inceleyelim:

1. (…) Küçük kardeşi çok tatlı bir çocuktu.

“Tatlı” kelimesinin gerçek anlamı, şekerli, bal gibi lezzetli bir yiyeceğin tadıdır. Ama burada bir çocuğun sevimli, cana yakın, hoş huylu olduğunu anlatmak için kullanılmış. Yani kelime gerçek anlamından uzaklaşmış, yeni bir anlam kazanmış.

Sonuç: M

2. (…) Çantası ağır olduğu için taşıyamıyordu.

“Ağır” kelimesinin gerçek anlamı, çok fazla ağırlığı olan, kaldırması zor olan şey demektir. Bir çantanın gerçekten de çok ağırlığı olabilir ve bu yüzden taşınması zorlaşabilir. Burada kelime kendi gerçek anlamında kullanılmış.

Sonuç: G

3. (…) Çayı sıcak içmeyi sever.

“Sıcak” kelimesinin gerçek anlamı, yüksek ısıda, yakıcı veya ılık olmayan şey demektir. Çay da gerçekten sıcak olabilir. Burada kelime kendi gerçek anlamında kullanılmış.

Sonuç: G

4. (…) Bilge, keskin zekâya sahip bir öğrencidir.

“Keskin” kelimesinin gerçek anlamı, bıçak gibi, çok iyi kesen, sivri olan şey demektir. Ama zekâ “keskin” olamaz, zekânın ucu olmaz. Burada “keskin zekâ” derken, çok hızlı düşünen, çabuk anlayan, parlak bir zekâ kastediliyor. Kelime gerçek anlamından uzaklaşmış.

Sonuç: M

5. (…) Parkta yorulan Halil, derin bir uykuya daldı.

“Dalmak” kelimesinin gerçek anlamı, suya veya bir şeyin içine hızla girmektir. Mesela “havuza daldı” deriz. Ama burada Halil suya değil, uykuya “dalmış”. Yani çok hızlı ve derin bir şekilde uyumaya başlamış. Kelime gerçek anlamından uzaklaşarak yeni bir anlam kazanmış.

Sonuç: M

Aferin sana! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Bu konuları tekrar ettikçe ve bol bol alıştırma yaptıkça çok daha iyi anlayacaksın. Unutma, Türkçe dersi çok eğlenceli ve öğrendiğin her bilgi, hayatının her alanında sana yardımcı olacak!