Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok güzel sorular çözeceğiz. Hep beraber dikkatlice okuyup, anlayarak cevaplayalım, tamam mı? Hadi bakalım, ilk sorumuzla başlayalım.
3. Verilen cümlelerin hangilerinde zıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır? İşaretleyiniz.
Sevgili çocuklar, bu soruda bizden ne isteniyor? Zıt anlamlı sözcükleri bulmamız isteniyor. Zıt anlamlı sözcükler ne demekti? Birbirinin tamamen karşıtı olan, yani birbirinin tersi anlamlara gelen kelimeler demekti. Mesela “uzun” kelimesinin zıt anlamlısı “kısa”dır. “Gündüz” kelimesinin zıt anlamlısı ise “gece”dir. Şimdi cümleleri tek tek okuyalım ve içinde zıt anlamlı kelimeler olanları bulalım.
Çözüm:
Adım 1: İlk cümleyi okuyalım.
-
Karşıdan karşıya geçerken sırasıyla sola, sağa sonra tekrar sola bakmak gerekir.
- Burada “sola” ve “sağa” kelimeleri var. “Sol” ve “sağ” birbirinin zıt anlamlısı değil mi? Evet, öyle! O zaman bu cümlede zıt anlamlı kelimeler kullanılmış.
Adım 2: İkinci cümleyi okuyalım.
-
Tarımda su tasarrufu için bilinçli sulama yöntemleri kullanmalıyız.
- Bu cümlede “tasarruf”, “bilinçli”, “sulama”, “yöntem” gibi kelimeler var. Bu kelimelerin içinde birbirinin zıt anlamlısı olan var mı? Hayır, yok. O zaman bu cümleyi işaretlemiyoruz.
Adım 3: Üçüncü cümleyi okuyalım.
-
Bazı iğne yapraklı ağaçlar yazkış yeşil kalır.
- Burada “yaz” ve “kış” kelimelerini görüyoruz. “Yaz” ve “kış” mevsimleri birbirinin zıttı değil mi? Evet, doğru bildiniz! Demek ki bu cümlede de zıt anlamlı kelimeler var.
Adım 4: Dördüncü cümleyi okuyalım.
-
Trafik polisi, kırmızı ışıkta geçen sürücüyü ikaz etti.
- Bu cümlede “trafik”, “polis”, “kırmızı”, “ışık”, “sürücü”, “ikaz” gibi kelimeler var. Bu kelimeler arasında zıt anlamlı olan bir çift göremiyoruz. O zaman bu cümleyi de işaretlemiyoruz.
Adım 5: Beşinci cümleyi okuyalım.
- Akşamerken uyur, sabaherken kalkarım.
- Burada “akşam” ve “sabah” kelimeleri birbirinin zıt anlamlısı. Bir de “uyur” kelimesi ile “kalkarım” kelimesi var. Uyumak ve kalkmak da birbirinin zıttıdır. Yani bu cümlede birden fazla zıt anlamlı kelime çifti bulduk! O zaman bu cümleyi de işaretliyoruz.
Adım 6: Altıncı cümleyi okuyalım.
- Yaz mevsiminde ince, kış mevsiminde kalın kıyafetler tercih ederim.
- Bu cümlede “yaz” ve “kış” kelimeleri zıt anlamlı. Aynı zamanda “ince” ve “kalın” kelimeleri de birbirinin zıt anlamlısı. Harikasınız! Bu cümlede de zıt anlamlı kelimeler kullanılmış.
Sonuç:
Zıt anlamlı sözcüklerin kullanıldığı cümleler şunlardır:
- Karşıdan karşıya geçerken sırasıyla sola, sağa sonra tekrar sola bakmak gerekir.
- Tarımda su tasarrufu için bilinçli sulama yöntemleri kullanmalıyız.
- Bazı iğne yapraklı ağaçlar yaz kış yeşil kalır.
- Trafik polisi, kırmızı ışıkta geçen sürücüyü ikaz etti.
- Akşam erken uyur, sabah erken kalkarım.
- Yaz mevsiminde ince, kış mevsiminde kalın kıyafetler tercih ederim.
4. Verilen sözcükleri Türkçe karşılıkları ile eşleştiriniz.
Şimdi de yabancı dillerden dilimize geçmiş bazı kelimelerin Türkçe karşılıklarını bulacağız. Bu, hem kelime bilgimizi artıracak hem de Türkçemizi daha doğru kullanmamızı sağlayacak. Hadi bakalım, eşleştirmeleri dikkatlice yapalım.
Çözüm:
Adım 1: Soldaki kelimeleri ve sağdaki karşılıklarını inceleyelim.
- 1. dijital
- 2. selfie
- 3. dizayn etmek
- 4. profesyonel
- 5. detay
Türkçe karşılıkları:
- a. özçekim
- b. usta
- c. sayısal
- ç. tasarlamak
- d. ayrıntı
- e. giriş
Adım 2: Kelimelerin eşleştirmelerini yapalım.
-
“Dijital” kelimesi, bilgisayarlarla, sayılarla ilgili şeyleri anlatır. Bu da “sayısal” anlamına gelir.
- 1. dijital – c. sayısal
-
“Selfie” kelimesini eminim hepiniz biliyorsunuzdur. Kendi fotoğrafımızı çekmeye “selfie” diyoruz. Bunun Türkçesi ise “özçekim”dir.
- 2. selfie – a. özçekim
-
“Dizayn etmek” bir şeyi tasarlamak, planlamak demektir. Yani “tasarlamak” kelimesiyle eşleşir.
- 3. dizayn etmek – ç. tasarlamak
-
“Profesyonel” bir işi çok iyi yapan, o işte çok bilgili ve deneyimli kişilere denir. Bu da “usta” anlamına gelir.
- 4. profesyonel – b. usta
-
“Detay” bir şeyin küçük parçaları, ayrıntıları demektir. Yani “ayrıntı” kelimesiyle eşleşir.
- 5. detay – d. ayrıntı
Sonuç:
Doğru eşleştirmeler şöyledir:
- 1. dijital – c. sayısal
- 2. selfie – a. özçekim
- 3. dizayn etmek – ç. tasarlamak
- 4. profesyonel – b. usta
- 5. detay – d. ayrıntı
5. Mesajı okuyunuz. Mesajın içeriğine yönelik verilen bilgilerden doğru olan ifadelerin başına (D), yanlış olan ifadelerin başına (Y) yazınız.
Şimdi önümüzde bir mesaj var. Bu mesajı dikkatlice okuyacağız. Sonra da mesajla ilgili verilen cümlelerin doğru mu, yanlış mı olduğunu bulacağız. Eğer cümle doğruysa başına “D”, yanlışsa “Y” yazacağız. Haydi mesajı okuyarak başlayalım.
Saygıdeğer Vatandaşlarımız,
Güvenliğiniz için kişisel bilgilerinizi sanal ortamda paylaşmayınız. Sanal ortamda size zorbalık eden kişiler olduğunda bunu en kısa zamanda güvenlik güçleri ile paylaşınız. Hukuk kurallarının ve cezaların sanal ortamda geçerli olduğunu unutmayınız.
Gönderim saati: 15.30
Çözüm:
Adım 1: İlk ifadeyi okuyalım ve mesajla karşılaştıralım.
-
(…) 1. Mesaj vatandaşlara yönelik yazılmıştır.
- Mesajın başında “Saygıdeğer Vatandaşlarımız,” yazıyor. Bu ne demek? Mesajın tüm vatandaşlara yazıldığını gösterir. O zaman bu ifade doğru (D).
Adım 2: İkinci ifadeyi okuyalım ve mesajla karşılaştıralım.
-
(…) 2. Mesaj sahte haberlerle ilgilidir.
- Mesajı tekrar okuyalım. Mesajda kişisel bilgilerin paylaşılmaması, siber zorbalık ve hukuki kurallar anlatılıyor. “Sahte haber” ile ilgili hiçbir bilgi yok. O zaman bu ifade yanlış (Y).
Adım 3: Üçüncü ifadeyi okuyalım ve mesajla karşılaştıralım.
-
(…) 3. Mesaj içeriğinde sanal güvenliğimizi sağlamak için bilgiler verilmiştir.
- Mesajda “Güvenliğiniz için kişisel bilgilerinizi sanal ortamda paylaşmayınız.” deniyor. Ayrıca siber zorbalık durumunda ne yapılması gerektiği ve hukuki kurallar hatırlatılıyor. Bunların hepsi sanal ortamdaki güvenliğimizle ilgili bilgilerdir. O zaman bu ifade doğru (D).
Adım 4: Dördüncü ifadeyi okuyalım ve mesajla karşılaştıralım.
-
(…) 4. Mesajın gönderim saati 15.30’dur.
- Mesajın en altında “Gönderim saati: 15.30” yazıyor. Bu bilgi doğrudan mesajda yer alıyor. O zaman bu ifade de doğru (D).
Adım 5: Beşinci ifadeyi okuyalım ve mesajla karşılaştıralım.
-
(…) 5. Mesajın amacı, bizi genel ağın faydaları konusunda bilgilendirmektir.
- Mesajda genel ağın (yani internetin) faydalarından hiç bahsedilmiyor. Tam tersine, internetin risklerinden ve kendimizi nasıl koruyacağımızdan bahsediliyor. O zaman bu ifade yanlış (Y).
Sonuç:
İfadelerin doğru/yanlış cevapları şöyledir:
(D) 1. Mesaj vatandaşlara yönelik yazılmıştır.
(Y) 2. Mesaj sahte haberlerle ilgilidir.
(D) 3. Mesaj içeriğinde sanal güvenliğimizi sağlamak için bilgiler verilmiştir.
(D) 4. Mesajın gönderim saati 15.30’dur.
(Y) 5. Mesajın amacı, bizi genel ağın faydaları konusunda bilgilendirmektir.
Aferin çocuklar! Bütün soruları dikkatlice çözdük ve doğru cevapları bulduk. Türkçemizi daha iyi anlamak ve kullanmak için bol bol okumaya ve bu tür alıştırmalar yapmaya devam edelim. Haftaya görüşmek üzere!