Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok güzel etkinlikler yapacağız. Hazır mısınız? Haydi o zaman başlayalım!
Görseldeki etkinlikler, okuduğumuz veya izlediğimiz bir metinle ilgili. Ancak elimizde bir metin olmadığı için, 4. ve 5. etkinliklerdeki soruları hayali bir metne göre cevaplamamız gerekecek. Ben size örnek cevaplar vereceğim, siz de kendi hayal gücünüzü kullanarak benzer cevaplar düşünebilirsiniz.
4. ETKİNLİK
İzlediğiniz metnin konusunu ve ana fikrini yazınız.
Sevgili çocuklar, bir metni okuduğumuzda veya bir film izlediğimizde, o metnin ne hakkında olduğunu ve bize ne anlatmak istediğini anlamak çok önemlidir.
- Konu: Bir metnin konusu, o metinde neyin anlatıldığıdır. Yani “Bu metin neyden bahsediyor?” diye sorduğumuzda aldığımız cevaptır.
- Ana Fikir: Ana fikir ise, metnin bize vermek istediği en önemli mesajdır. Yani “Bu metinden ne öğrendim?” veya “Yazar bana ne söylemek istiyor?” sorularının cevabıdır.
Şimdi size örnek bir metin konusu ve ana fikri vereyim, sanki böyle bir metin okumuşuz gibi düşünelim:
Konu:
Hayvan sevgisi ve yardımlaşmanın önemi.
Ana Fikir:
Hayvanlara karşı merhametli olmalı, onlara yardım etmeli ve onlarla dostluk kurmalıyız.
5. ETKİNLİK
İzlediğiniz metindeki Hayri ile Hale’nin kişilik özelliklerini karşılaştırınız.
Şimdi de hayali metnimizdeki iki karakteri, Hayri ile Hale’yi karşılaştıralım. Karşılaştırmak demek, onların ne gibi aynı özellikleri var (benzerlikler) ve ne gibi farklı özellikleri var (farklılıklar) ona bakmak demek.
Haydi, Hayri ve Hale’nin özelliklerini düşünelim:
BENZERLİKLERİ
- İkisi de hayvanları çok seviyor.
- İkisi de arkadaş canlısı ve iyi kalpli.
- İkisi de hayvanlara yardım etmek için çabalıyor.
- İkisi de sorumluluk sahibi çocuklar.
FARKLILIKLARI
- Hayri daha maceraperest ve cesur, Hale ise daha düşünceli ve planlı.
- Hayri daha çok sokak hayvanlarıyla ilgilenirken, Hale evcil hayvanlara daha düşkün.
- Hayri sorunlara hemen çözüm bulmaya çalışır, Hale ise daha çok araştırıp öğrenmeyi sever.
6. ETKİNLİK
Virgülün kullanım alanlarını okuyunuz. Verilen örneklerle kullanım alanlarını eşleştiriniz.
Virgül (,) noktalama işaretlerinden biridir. Cümlelerimizi daha anlaşılır hale getirir ve okurken nerede duraklamamız gerektiğini gösterir. Şimdi virgülün hangi durumlarda kullanıldığına bakalım ve örneklerle eşleştirelim.
Adım 1: Virgülün kullanım alanlarını tek tek inceleyelim.
- Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmada kullanılır.
Bu ne demek biliyor musunuz? Yani aynı türden kelimeleri veya kelime gruplarını peş peşe sayarken aralarına virgül koyarız. Mesela “elma, armut, muz” derken olduğu gibi.
- Art arda gelen birbiriyle bağlantılı cümleleri ayırmak için kullanılır.
Bazen bir cümlede birden fazla olay veya durum anlatılır. Bu olayları veya durumları anlatan cümleleri birbirinden ayırmak için virgül kullanırız. Ama dikkat edin, bu cümleler birbirine bağlı olmalı.
- Cümlelerde anlam karışıklığını gidermek için kullanılır.
Bazı cümlelerde virgül olmazsa ne dediğimiz tam anlaşılamaz, yanlış anlaşılabilir. Virgül, kelimelerin yerini doğru belirterek veya vurguyu doğru yere koyarak cümlenin anlamını netleştirir.
Adım 2: Şimdi de verilen örnek cümleleri okuyalım ve hangi kullanım alanına uyduğunu bulalım.
- Voleybol takımına; Fatma, Hümeyra ve Elif seçildi.
Bu cümlede “Fatma, Hümeyra ve Elif” kelimeleri birbiri ardınca sıralanmış, eş görevli kelimelerdir. Yani voleybol takımına seçilen kişilerin adlarını peş peşe sayıyoruz. Bu yüzden bu örnek,
- “1. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmada kullanılır.” kuralına uyar.
- İhtiyar, ağacın altında oturuyordu.
Eğer bu cümlede virgül olmasaydı şöyle bir karışıklık olabilirdi: “İhtiyar ağacın altında oturuyordu.” Bu durumda “ihtiyar ağaç” gibi, ağacın yaşlı olduğu düşünülebilirdi. Ama virgül koyunca anlıyoruz ki “ihtiyar” bir kişi, o kişi “ağacın altında oturuyor”. Yani virgül burada cümlenin anlamının doğru anlaşılmasını sağlamış. Bu yüzden bu örnek,
- “3. Cümlelerde anlam karışıklığını gidermek için kullanılır.” kuralına uyar.
- Gerekli malzemeleri aldım, deprem çantasını hazırladım.
Bu cümlede iki farklı ama birbiriyle bağlantılı iş yapılıyor: “gerekli malzemeleri aldım” ve “deprem çantasını hazırladım”. Bu iki cümleciği birbirinden ayırmak için virgül kullanılmış. Bu yüzden bu örnek,
- “2. Art arda gelen birbiriyle bağlantılı cümleleri ayırmak için kullanılır.” kuralına uyar.
- Elife, sana teşekkür ederim.
Bu cümlede “Elife” kelimesinden sonra virgül gelmiş. Bu virgülün görevi, birine seslenirken, yani hitap ederken kullanılır. Verilen üç kuraldan hiçbirine tam olarak uymasa da, virgülün çok önemli bir kullanım alanıdır sevgili çocuklar. Birine seslendiğimizde, onun adından veya hitap sözcüğünden sonra virgül kullanırız.
Adım 3: Eşleştirmeleri yapalım.
Şimdi eşleştirmeleri maddeler halinde düzenleyelim:
- 1. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmada kullanılır.
Eşleştiği örnek: Voleybol takımına; Fatma, Hümeyra ve Elif seçildi.
- 2. Art arda gelen birbiriyle bağlantılı cümleleri ayırmak için kullanılır.
Eşleştiği örnek: Gerekli malzemeleri aldım, deprem çantasını hazırladım.
- 3. Cümlelerde anlam karışıklığını gidermek için kullanılır.
Eşleştiği örnek: İhtiyar, ağacın altında oturuyordu.
Elife, sana teşekkür ederim. örneği ise verilen kurallardan hiçbirine tam olarak uymuyor. Bu virgülün görevi, “hitaplardan sonra kullanılması”dır. Bu da virgülün başka bir önemli görevidir sevgili çocuklar.