4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 123
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizden çok güzel iki etkinliği birlikte yapacağız. Hem hayal gücümüzü kullanacağımız hem de dil bilgisi kurallarımızı pekiştireceğimiz bu etkinliklere hazırsanız, hemen başlayalım!
7. ETKİNLİK
Kendinizi metindeki kahramanın yerine koyunuz. Metinde geçen teknolojik gelişmeler olmasaydı yaşayabileceğiniz zorluklar neler olurdu? Düşüncelerinizi yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte sizden hayal gücünüzü kullanmanızı ve empati kurmanızı istiyor. Metinde geçen teknolojik gelişmeleri bilmesek de, genel olarak hayatımızdaki teknolojinin ne kadar önemli olduğunu biliyoruz, değil mi? Mesela şu anda benim size bu bilgileri aktarmam, sizin de bu bilgilere ulaşmanız bile teknoloji sayesinde oluyor. Şimdi gelin, bir anlığına düşünelim: Ya teknoloji hiç olmasaydı? Hayatımızda ne gibi zorluklar yaşardık?
Adım 1: Günlük hayatımızda kullandığımız teknolojileri düşünelim.
- Telefonlar: Annemiz, babamızla konuşmak, arkadaşlarımızla haberleşmek için kullanırız.
- Bilgisayarlar ve internet: Ödev yapmak, bilgi edinmek, oyun oynamak için kullanırız.
- Televizyon: Haberleri izlemek, çizgi film seyretmek için kullanırız.
- Ulaşım araçları (arabalar, otobüsler, trenler, uçaklar): Bir yerden bir yere gitmek için kullanırız.
- Buzdolabı, çamaşır makinesi gibi ev aletleri: Hayatımızı kolaylaştırırlar.
Adım 2: Bu teknolojiler olmasaydı neler değişirdi, hangi zorluklarla karşılaşırdık, onu hayal edelim.
Eğer teknoloji olmasaydı, hayatımızda birçok zorluk yaşardık. Mesela:
- İletişim kurmak çok zor olurdu: Telefonlarımız olmazdı, bu yüzden uzaktaki akrabalarımızla ya da arkadaşlarımızla hemen konuşamazdık. Belki mektup yazardık ama o da çok zaman alırdı. Acil durumlarda yardım çağırmak bile zorlaşırdı.
- Bilgiye ulaşmak daha zor olurdu: İnternet olmadığı için ödevlerimizi yapmak, merak ettiğimiz şeyleri öğrenmek için kütüphanelere gitmemiz, kalın kitaplar okumamız gerekirdi. Bu da çok vakit alırdı.
- Ulaşım daha yavaş ve zahmetli olurdu: Arabalar, otobüsler ya da trenler olmasaydı, bir yerden bir yere gitmek için ya yürümek ya da at arabası gibi eski yöntemleri kullanmak zorunda kalırdık. Okula gitmek, tatile çıkmak çok uzun sürerdi.
- Ev işleri daha yorucu olurdu: Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, buzdolabı gibi aletler olmadığı için annelerimiz ve babalarımız ev işlerinde çok daha fazla yorulurdu. Yemekleri saklamak, kıyafetleri temizlemek çok zorlaşır, daha fazla zaman alırdı.
- Eğlence seçeneklerimiz azalırdı: Bilgisayar oyunları, televizyon, tablet gibi eğlencelerimiz olmazdı. Belki daha çok kitap okur, dışarıda oyun oynardık ama bu da bazı günler canımızın sıkılmasına neden olabilirdi.
Gördüğünüz gibi, teknoloji hayatımızı birçok yönden kolaylaştırıyor ve güzelleştiriyor. Onun kıymetini bilmeli ve doğru kullanmalıyız.
8. ETKİNLİK
Sevgili öğrencilerim, şimdi de dil bilgisi kurallarından çok karıştırılan bir konuya, “-ki” ekinin ve “ki” bağlacının doğru kullanımına bakacağız. Kitabımız bize iki önemli kuralı hatırlatıyor:
-
Bağlaç olan “ki” her zaman ayrı yazılır. Bu “ki”yi cümleden çıkardığımızda cümlenin anlamı genellikle bozulmaz veya çok az değişir.
Örnek: Neyse ki olağan dışı bir durum yoktu. (Buradaki “ki”yi çıkarırsak “Neyse olağan dışı bir durum yoktu.” cümlesi de anlamlı olur.)
-
Ek olan “-ki” ise kelimeye bitişik yazılır. Bu “-ki”yi cümleden çıkardığımızda cümlenin anlamı bozulur veya cümle anlamsız hale gelir. Genellikle yer veya zaman bildirir. “Benimki”, “seninki”, “odadaki”, “dünkü” gibi kelimelerde görürüz.
Örnek: Geç kalma endişesiyle başucumdaki telefona uzandım. (Buradaki “-ki”yi çıkarırsak “başucumda telefon” gibi anlamsız bir ifade ortaya çıkar. Hangi telefon? Başucumdaki telefon.)
Şimdi bu kuralları uygulayalım:
a. Verilen bilgileri dikkate alarak cümlelerde boş bırakılan yerlere “ki” bağlacını veya “-ki” ekini uygun şekilde yazınız.
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
1. Toplumda….. insanların güvenini kazanmanın bir yolu da: Bireysel farklılıklara saygı göstermemizdir.
- Buradaki boşluğa “ki” getirdiğimizde “Toplumdaki” oluyor.
- Şimdi bu “-ki”yi cümleden çıkarmayı deneyelim: “Toplumda insanların güvenini kazanmanın bir yolu da…” Bu cümle anlamsızlaşıyor. Hangi toplumda? Toplumun neresinde? “-ki” burada “hangi” sorusuna cevap veriyor ve bir yer belirtiyor.
- Bu durumda “-ki” ektir ve bitişik yazılmalıdır.
Sonuç:
Toplumdaki insanların güvenini kazanmanın bir yolu da: Bireysel farklılıklara saygı göstermemizdir.
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
2. Çevremizde….. insanlarla benzer ve farklı yönlerimiz vardır.
- Boşluğa “ki” getirdiğimizde “Çevremizdeki” oluyor.
- Şimdi bu “-ki”yi cümleden çıkarmayı deneyelim: “Çevremizde insanlarla benzer ve farklı yönlerimiz vardır.” Bu cümle de anlamsızlaşıyor. Hangi insanlarla? Çevremizdeki insanlarla. “-ki” yine bir yer belirtiyor.
- Bu durumda “-ki” ektir ve bitişik yazılmalıdır.
Sonuç:
Çevremizdeki insanlarla benzer ve farklı yönlerimiz vardır.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
3. Erkenden yola çıkmalıyız….. tiyatro provasına yetişebileyim.
- Burada iki cümleyi birbirine bağlayan bir “ki” kullanmamız gerekiyor gibi duruyor. “Erkenden yola çıkmalıyız” bir cümle, “tiyatro provasına yetişebileyim” başka bir cümle.
- Boşluğa “ki” getirdiğimizde “Erkenden yola çıkmalıyız ki tiyatro provasına yetişebileyim.” oluyor.
- Şimdi bu “ki”yi cümleden çıkarmayı deneyelim: “Erkenden yola çıkmalıyız tiyatro provasına yetişebileyim.” Cümlenin anlamı bozulmuyor, sadece iki yargı arasındaki bağlantı zayıflıyor. “ki” burada bir amaç-sonuç ilişkisi kuruyor ve bir bağlaç görevi görüyor.
- Bu durumda “ki” bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Sonuç:
Erkenden yola çıkmalıyız ki tiyatro provasına yetişebileyim.
b. Siz de “ki” bağlacının ve “-ki” ekinin doğru kullanımı ile ilgili birer cümle yazınız.
Çözüm:
Şimdi sıra sizde! Hadi bakalım, öğrendiğimiz kurallara göre ben de sizin için birer örnek cümle yazayım. Siz de kendi cümlelerinizi kurmayı unutmayın.
Adım 1: “Ki” bağlacı için bir cümle yazalım.
- Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmazdı. Genellikle iki cümleyi birbirine bağlar.
Örnek:
O kadar çok çalıştı ki sınavdan yüz aldı.
Adım 2: “-Ki” eki için bir cümle yazalım.
- Ek olan “-ki” bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulurdu. Genellikle yer, zaman bildirir veya aitlik ifade eder.
Örnek:
Dünkü maç çok heyecanlıydı.
Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi “ki”nin yazımı aslında çok kolaymış. Kuralları bildiğimiz sürece hiç zorlanmayız. Başka bir derste görüşmek üzere, hoşça kalın!