Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizden çok güzel iki soruyu birlikte çözeceğiz. Hazır mısınız? Hem eğlenecek hem de yeni bilgiler öğreneceğiz. Hadi bakalım, dikkatlice okuyun ve beni takip edin.
3. Verilen özelliklerin hangi metin türüne veya türlerine ait olduğunu işaretleyiniz.
Bu soruda, farklı metin türlerinin özelliklerini hatırlamamız ve hangi özelliğin hangi metne ait olduğunu bulmamız isteniyor. Metin türleri neydi? Bilgilendirici Metin, Hikâye Edici Metin ve Şiir. Şimdi her bir özelliği tek tek inceleyelim ve doğru yerleri işaretleyelim.
Dizelerden oluşur.
Çözüm: Çocuklar, alt alta yazılan kısa satırlara biz ne diyorduk? Evet, doğru bildiniz, dize! Dizelerden oluşan metin türü tabii ki Şiir‘dir.
Herhangi bir konuyu açıklamak, bilgi vermek, öğretmek amacıyla yazılır.
Çözüm: Eğer bir metin bize yeni şeyler öğretiyor, bir konu hakkında bilgi veriyorsa, o metin türü Bilgilendirici Metin‘dir. Mesela ders kitaplarımızdaki metinler genellikle böyledir.
Olayın geçtiği yer ve zaman bellidir.
Çözüm: Bir hikâye okurken “Nerede geçti?” ve “Ne zaman oldu?” gibi soruların cevabını buluruz, değil mi? Bu özellik Hikâye Edici Metin‘e aittir.
Yaşanmış ve yaşanabilir olaylar anlatılır.
Çözüm: Gerçek hayatta olmuş veya olabilecek olayları bize anlatan metinler, Hikâye Edici Metinlerdir. Masallar, fabllar gibi metinler bu türe girer.
Belirli bir ritim ve uyum içerisinde yazılır.
Çözüm: Okurken kulağımıza hoş gelen, bazen kafiyeleri olan metinler hangisiydi? Evet, Şiirler! Şiirlerde bir ahenk, bir melodi vardır.
Düşünceler kısa ve kesin cümlelerle ifade edilir.
Çözüm: Bilgi veren metinlerde, ne anlatılıyorsa açık ve net bir şekilde, kısa cümlelerle anlatılır. Bu özellik Bilgilendirici Metin‘e özgüdür.
Düz yazılardan oluşur.
Çözüm: Şiirler dize dize yazılırken, diğer metinler paragraf paragraf yazılır. Buna düz yazı deriz. Hem Bilgilendirici Metinler hem de Hikâye Edici Metinler düz yazılardan oluşur.
Yazarına şair denir.
Çözüm: Bu çok kolay! Şiir yazan kişiye biz Şair deriz. O yüzden bu özellik Şiire aittir.
Verilen bilgilerin doğruluğu kesin olmalıdır.
Çözüm: Bir konuda bize bilgi veren bir metinde, o bilgilerin doğru olması çok önemlidir, değil mi? Yanlış bilgi veren bir metin, bilgilendirici olamaz. Bu yüzden bu özellik Bilgilendirici Metin‘in en önemli özelliklerinden biridir.
4. Verilen eş sesli kelimelerin farklı anlamları ile cümleler yazınız.
Şimdi de çok eğlenceli bir bölüme geldik! Eş sesli kelimeler, yazılışları ve okunuşları aynı olan ama anlamları farklı olan kelimelerdi, hatırladınız mı? Şimdi bu kelimelerin farklı anlamlarını cümle içinde kullanalım. Haydi bakalım, siz de benimle birlikte düşünün!
diz
Diz kelimesinin birden fazla anlamı var. Bir tanesi, bacağımızın eklem yeri olan dizimizdir. Diğeri ise bir şeyleri sıraya koymak, düzenlemek demektir.
İlk anlamı için cümle: “Koşarken dizim yere çarptı ve biraz acıdı.”
İkinci anlamı için cümle: “Annem, bulaşıkları makineye dizmemi istedi.”
ben
“Ben” kelimesi de eş sesli kelimelerimizden. Bir anlamı, vücudumuzda olan küçük lekelere verdiğimiz isimdir. Diğer anlamı ise kendimizi ifade ederken kullandığımız kişi zamiridir.
İlk anlamı için cümle: “Yüzümde küçücük bir ben var.”
İkinci anlamı için cümle: “Yarın okulda ben de olacağım.”
dal
“Dal” kelimesi de iki farklı anlama sahip. Bir anlamı, ağaçların dallarıdır. Diğeri ise suya veya bir yere atlamak ya da girmek eylemidir.
İlk anlamı için cümle: “Kuş, ağacın ince bir dalına kondu.”
İkinci anlamı için cümle: “Sıcak havada serinlemek için havuza daldım.”
ara
“Ara” kelimesi de çok yönlü bir kelime. Bir anlamı, iki şeyin ortasında kalan boşluk veya mesafedir. Diğeri ise bir şeyi bulmaya çalışmak veya telefonla konuşmak eylemidir.
İlk anlamı için cümle: “İki masa arasında küçük bir boşluk vardı.”
İkinci anlamı için cümle: “Kaybolan kalemimi her yerde arıyorum.”
Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi soruları hiç zorlanmadan çözdük. Hem metin türlerini tekrar ettik hem de eş sesli kelimelerle cümleler kurduk. Türkçe dersimizi çok seviyoruz, değil mi? Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!