Sevgili öğrencilerim, bugünkü Türkçe etkinliğimizde çok anlamlı kelimeler üzerinde duracağız. Türkçemizde bazı kelimelerin birden fazla anlamı olabilir. Bu etkinlikte, cümlelerde altı çizili kelimelerin hangi anlamda kullanıldığını bulacak, bu anlama uygun görseli eşleştirecek ve sonra o kelimenin başka bir anlamıyla yeni bir cümle kuracağız. Hazır mısınız? Başlayalım!
6. ETKİNLİK
Cümlelerdeki altı çizili kelimenin anlamını karşılayan görseli bulunuz. Siz de kelimenin diğer görseldeki anlamı ile örnekteki gibi bir cümle yazınız.
1. Soru: Eyvah, çaya ayakkabım düştü!
Çözüm:
Bu cümlede altı çizili kelime “çaya“. Burada “çay” kelimesi, akarsu anlamında kullanılmış. Yani küçük bir nehre veya dereye ayakkabının düştüğünü anlatıyor. Sağdaki görselde de yemyeşil bir doğanın içinden akan bir dere (çay) görüyoruz. Bu görsel, kelimenin bu anlamını karşılıyor.
Kelimenin diğer anlamı ise bizim her gün içtiğimiz, sıcak bir içecek olan çay. Örnek cümlede de bu anlam kullanılmış:
Çay o kadar sıcaktı ki içemedim.
Sonuç:
Sağdaki akarsu görseli, “çaya” kelimesinin bu cümledeki anlamını karşılamaktadır. Örnek cümle de çayın içecek anlamını kullanmıştır.
2. Soru: Bahar gelince kırlar yemyeşil otlarla kaplanır.
Çözüm:
Adım 1: Cümlede altı çizili kelime “kırlar“. “Kırlar” kelimesi, şehir dışında kalan, ağaçsız, geniş ve açık alanlar, yani çayırlar ve tarlalar anlamına gelir.
Adım 2: Soldaki görselde yemyeşil otlarla kaplı, çiçekli bir alan ve uzakta dağlar görüyoruz. Bu görsel, “kırlar” kelimesinin bu cümledeki anlamını çok güzel anlatıyor.
Adım 3: “Kır” kelimesinin başka bir anlamı da bir şeyi parçalara ayırmak, bozmak anlamına gelen “kırmak” eylemidir. Şimdi bu anlamla yeni bir cümle kuralım.
Yeni Cümle:
Kardeşim top oynarken pencereyi kırdı.
Sonuç:
Soldaki kır manzarası görseli, “kırlar” kelimesinin bu cümledeki anlamını karşılamaktadır.
3. Soru: Fideleri dikmek için toprağı güzelce kazdık.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede altı çizili kelime “kazdık“. “Kazmak” eylemi, toprağı veya başka bir şeyi kürek gibi bir aletle eşelemek, çukur açmak anlamına gelir.
Adım 2: Sağdaki görselde bir çocuk kürekle toprağı kazarak fidan dikiyor. Bu görsel, “kazdık” kelimesinin bu cümledeki anlamını tam olarak gösteriyor.
Adım 3: “Kaz” kelimesinin bir başka anlamı ise hayvan olan “kaz”dır. Hani o beyaz tüylü, suda yüzen, boynu uzun hayvanlar var ya, işte onlar! Şimdi bu anlamla yeni bir cümle kuralım.
Yeni Cümle:
Gölün üzerinde bembeyaz kazlar yüzüyordu.
Sonuç:
Sağdaki fidan diken çocuk görseli, “kazdık” kelimesinin bu cümledeki anlamını karşılamaktadır.
4. Soru: Yere saçılan oyuncaklarını topladı.
Çözüm:
Adım 1: Cümlede altı çizili kelime “saçılan“. “Saçılmak” kelimesi, bir şeylerin etrafa dağılması, yayılması anlamına gelir.
Adım 2: Soldaki görselde bir ayıcık ve etrafına dağılmış, yani saçılmış oyuncaklar görüyoruz. Bu görsel, “saçılan” kelimesinin bu cümledeki anlamını çok iyi anlatıyor.
Adım 3: “Saç” kelimesinin bir diğer anlamı da insan veya hayvanların başını kaplayan tüylerdir. Hepimizin saçı var değil mi? Şimdi bu anlamla yeni bir cümle kuralım.
Yeni Cümle:
Uzun saçları rüzgarda dalgalanıyordu.
Sonuç:
Soldaki dağınık oyuncaklar görseli, “saçılan” kelimesinin bu cümledeki anlamını karşılamaktadır.
5. Soru:Yüzmek en sevdiğim spor dalıdır.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede altı çizili kelime “Yüzmek“. “Yüzmek” eylemi, suda bedeni hareket ettirerek ilerlemek anlamına gelir.
Adım 2: Sağdaki görselde bir çocuk havuzda neşeyle yüzüyor. Bu görsel, “yüzmek” kelimesinin bu cümledeki anlamını tam olarak gösteriyor.
Adım 3: “Yüz” kelimesinin birden fazla anlamı var. Mesela, insanın suratı olan “yüz” veya sayı olan “yüz” (100) ya da bir hayvanın derisini çıkarmak anlamına gelen “yüzmek”. Biz en çok kullandığımız “insan yüzü” anlamıyla bir cümle kuralım.
Yeni Cümle:
Uykudan uyanınca yüzümü yıkadım.
Sonuç:
Sağdaki yüzen çocuk görseli, “Yüzmek” kelimesinin bu cümledeki anlamını karşılamaktadır.