Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizde gerçek ve mecaz anlamlı kelimeleri daha iyi anlayabilmek için çok güzel bir etkinlik yapacağız. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
12. ETKİNLİK
a. Verilen cümlelerde altı çizili sözcükler mecaz anlamda kullanılmıştır. Bu sözcükleri gerçek anlamıyla birer cümlede kullanınız.
Sevgili çocuklar, bu bölümde bize bazı cümleler verilmiş. Bu cümlelerdeki kelimelerin altı çizili. Ama dikkat edin, bu kelimeler burada gerçek anlamlarıyla değil, başka bir şeyi anlatmak için kullanılmış, yani mecaz anlamda. Bizden istenen ise, bu altı çizili kelimelerin aslında ne anlama geldiğini (yani gerçek anlamını) düşünerek yepyeni birer cümle kurmamız. Hadi, hep birlikte yapalım!
Adım 1: İlk olarak, cümlenin tamamını dikkatlice okuyup altı çizili kelimeyi buluyoruz.
Adım 2: Sonra, bu kelimenin cümlede hangi mecaz anlamda kullanıldığını anlamaya çalışıyoruz.
Adım 3: Şimdi de kelimenin aslında ne demek olduğunu, yani gerçek anlamını aklımıza getiriyoruz.
Adım 4: Son olarak, kelimeyi gerçek anlamıyla kullandığımız, bambaşka bir cümle kuruyoruz.
Yaşadığımız problemleri çözmenin birçok yolu olabilir.
Bu cümlede “yolu” kelimesi, bir sorunu çözmek için izlenen yöntem, çare anlamında kullanılmış. Yani, bir yöntemden bahsediyor. Bu, kelimenin mecaz anlamı. Peki, “yol” kelimesinin gerçek anlamı neydi? Evet, iki yer arasındaki ulaşımı sağlayan, üzerinde yürüdüğümüz, araçların gittiği yerdir.
Çözüm:
Gerçek anlamıyla cümle:
Sabah okula giderken yol kenarında rengarenk çiçekler gördüm.
Sevdiklerimize tatlı sözler söylemek onları mutlu eder.
Burada “tatlı” kelimesi, güzel, hoş, gönül okşayıcı, sevimli anlamında kullanılmış. Sevdiğimiz kişilere söylediğimiz güzel sözlerden bahsediyor. Bu, kelimenin mecaz anlamı. Gerçek anlamı ise, şekerli yiyeceklerin tadı gibi, damağımızda hoş bir lezzet bırakan şey demektir.
Çözüm:
Gerçek anlamıyla cümle:
Annem yaptığı kurabiyelerin içine bolca şeker koyduğu için çok tatlı olmuştu.
İyi bir sanatkâr olmak için küçük yaşlardan itibaren çok çalışmak ve pişmek gerekir.
“Pişmek” kelimesi bu cümlede, bir işte deneyim kazanmak, tecrübeli ve olgun hale gelmek anlamında kullanılmış. Yani, çok çalışarak bir konuda uzmanlaşmaktan bahsediyor. Bu, kelimenin mecaz anlamı. Gerçek anlamı ise, yiyeceklerin ateşte veya ısıda yenilebilir duruma gelmesidir.
Çözüm:
Gerçek anlamıyla cümle:
Fırındaki keklerin iyice pişmek için biraz daha zamana ihtiyacı vardı.
Hasan, gezegenler hakkında çok araştırma yaptığı için bu konuda derin bilgiye sahiptir.
“Derin” kelimesi burada, kapsamlı, ayrıntılı, çok fazla anlamında kullanılmış. Hasan’ın gezegenler hakkında çok fazla ve detaylı bilgiye sahip olduğunu anlatıyor. Bu, kelimenin mecaz anlamı. Gerçek anlamı ise, bir şeyin yüzeyinden dibine kadar olan mesafenin çok olmasıdır.
Çözüm:
Gerçek anlamıyla cümle:
Denizin derin sularında birçok farklı ve ilginç balık yaşar.
b. Verilen cümlelerde altı çizili sözcükler gerçek anlamda kullanılmıştır. Bu sözcükleri mecaz anlamıyla birer cümlede kullanınız.
Harikasınız çocuklar! Şimdi de tam tersini yapacağız. Bu bölümde bize verilen cümlelerdeki altı çizili kelimeler, kendi gerçek anlamlarıyla kullanılmış. Bizden istenen ise, bu kelimeleri alıp, onların başka bir şeyi anlatacak şekilde (yani mecaz anlamıyla) yeni cümleler kurmak. Hadi, bu da kolay!
Yine aynı adımları izleyelim ama bu sefer gerçek anlamdan mecaz anlama geçiş yapacağız:
Adım 1: İlk olarak, cümlenin tamamını dikkatlice okuyup altı çizili kelimeyi buluyoruz.
Adım 2: Sonra, bu kelimenin cümlede hangi gerçek anlamda kullanıldığını anlıyoruz.
Adım 3: Şimdi de kelimenin başka bir şeyi anlatabileceği, yani mecaz anlamını düşünüyoruz.
Adım 4: Son olarak, kelimeyi mecaz anlamıyla kullandığımız, bambaşka bir cümle kuruyoruz.
Üzerine ince bir ceket giymişti.
Bu cümlede “ince” kelimesi, kalın olmayan, narin, zayıf anlamında kullanılmış. Giysinin kalınlığından bahsediyor. Bu, kelimenin gerçek anlamı. Peki, “ince” kelimesinin mecaz anlamı ne olabilir? Örneğin, nazik, kibar, ayrıntılı veya düşünceli gibi anlamlarda kullanabiliriz.
Çözüm:
Mecaz anlamıyla cümle:
Arkadaşım, doğum günü hediyemi seçerken çok ince düşünerek beni mutlu etti.
Elif, sıcak hava nedeniyle susayan çiçekleri suladı.
“Sıcak” kelimesi burada, ısısı yüksek olan hava anlamında kullanılmış. Havanın sıcaklığından bahsediyor. Bu, kelimenin gerçek anlamı. Mecaz anlamda ise, sevecen, samimi, cana yakın veya içten gibi anlamlara gelebilir.
Çözüm:
Mecaz anlamıyla cümle:
Yeni öğretmenimiz bize ilk günden itibaren çok sıcak davrandı.
Acı biberde, C vitamini açısından oldukça zengin bir besin kaynağıdır.
“Acı” kelimesi burada, yakıcı, keskin bir tada sahip olan anlamında kullanılmış. Biberin tadından bahsediyor. Bu, kelimenin gerçek anlamı. Mecaz anlamda ise, üzüntü veren, kötü, şiddetli veya zor gibi anlamlara gelebilir.
Çözüm:
Mecaz anlamıyla cümle:
Yaşadığı acı olaylara rağmen hayata hep pozitif bakmaya çalıştı.
Yaşlı teyzenin taşıdığı paketler ağır olduğu için ona yardım ettim.
“Ağır” kelimesi burada, tartısı çok olan, taşıması zor olan anlamında kullanılmış. Paketlerin ağırlığından bahsediyor. Bu, kelimenin gerçek anlamı. Mecaz anlamda ise, zor, ciddi, yavaş, tembel veya önemli gibi anlamlara gelebilir.
Çözüm:
Mecaz anlamıyla cümle:
Sınavdaki sorular o kadar ağırdı ki, çoğunu çözmekte zorlandık.
Aferin size çocuklar! Gerçek ve mecaz anlamları şimdi çok daha iyi anladığınızdan eminim. Türkçe dersimiz bu kadar keyifli işte!