Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizden çok güzel iki etkinlik yapacağız. Birincisinde bir haber metnini dikkatlice okuyup onunla ilgili soruları cevaplayacağız, ikincisinde ise sayıların doğru yazımıyla ilgili kuralları örnekleriyle eşleştireceğiz. Haydi bakalım, hep birlikte bu soruları adım adım çözelim!
***
6. ETKİNLİK
Soruları haber metnine göre cevaplayınız.
Önce haber metnimizi bir okuyalım:
Bugün 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamaları dolayısıyla Cumhuriyet Meydanı’nda saat 13.00’te başlayacak olan koşuya tüm halkımız davetlidir.
Şimdi sorulara geçelim:
1. Haber metni kimlere yönelik hazırlanmıştır?
Sevgili çocuklar, bu tür sorularda metnin içinde ipuçları ararız. Metnin son cümlesine dikkatlice bakalım:
Adım 1: Metinde “koşuya tüm halkımız davetlidir” ifadesini görüyoruz.
Adım 2: “Tüm halkımız” demek, o şehirde yaşayan, o haberi okuyan herkes demek.
Sonuç:
Bu haber metni tüm halkımıza yönelik hazırlanmıştır.
2. Haberle ne amaçlanmıştır?
Amacımız, bu haberin neden yazıldığını bulmak. Haber bize neyi duyurmak istiyor?
Adım 1: Metinde “koşuya tüm halkımız davetlidir” deniliyor.
Adım 2: Bir koşu düzenleneceği ve bu koşuya insanların çağrıldığı anlaşılıyor.
Sonuç:
Haberle, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamaları kapsamında yapılacak koşuya halkı davet etmek amaçlanmıştır.
3. Haber metninin içeriği nedir?
Haberin içeriği demek, haberin bize ne anlattığı, hangi bilgilerden bahsettiği demektir.
Adım 1: Haber, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamalarından bahsediyor.
Adım 2: Bu kutlamalar kapsamında bir koşu düzenleneceğini söylüyor.
Adım 3: Koşunun nerede (Cumhuriyet Meydanı’nda) ve ne zaman (saat 13.00’te) başlayacağını belirtiyor.
Adım 4: Son olarak da tüm halkın bu koşuya davetli olduğunu söylüyor.
Sonuç:
Haber metninin içeriği, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı dolayısıyla Cumhuriyet Meydanı’nda saat 13.00’te başlayacak olan koşu hakkında bilgi vermek ve halkı bu koşuya davet etmektir.
***
7. ETKİNLİK
Sayıların yazımı ile ilgili kuralları, örneklerle eşleştiriniz.
Şimdi de sayıların yazımıyla ilgili kuralları ve bu kurallara uygun örnekleri dikkatlice inceleyerek eşleştireceğiz. Her kuralı ve her örneği tek tek inceleyelim.
Kurallar:
1. Sayılar metin içinde genellikle harflerle yazılır.
2. Birden fazla kelimeden oluşan sayıların her bir kelimesi ayrı yazılır.
3. Saat ve dakika metin içinde rakam veya yazı ile yazılabilir.
4. Roma rakamları tarihî olaylar, yüzyıllar, hükümdar adları, kitap ve dergi ciltlerinde kullanılır.
Örnekler:
a. Müzeye gidecek olan aracımız 12.30’da hareket edecek.
b. Tarih kitabının III. cildinde XX. yüzyıla ait bilgiler buldum.
c. Nisan, ilkbahar aylarındandır.
ç. Bir yılda üç yüz altmış beş gün vardır.
d. Basketbol on kişiyle oynanır.
Haydi eşleştirmeye başlayalım:
Adım 1: Kural 3’ü inceleyelim: “Saat ve dakika metin içinde rakam veya yazı ile yazılabilir.”
Bu kuralı karşılayan bir örnek var mı bakalım:
- a. Müzeye gidecek olan aracımız 12.30‘da hareket edecek.
Evet, “12.30” bir saati gösteriyor ve rakamla yazılmış. Bu kurala tam olarak uyuyor.
Sonuç: 3. Kural ile a. örneği eşleşir.
Adım 2: Kural 4’ü inceleyelim: “Roma rakamları tarihî olaylar, yüzyıllar, hükümdar adları, kitap ve dergi ciltlerinde kullanılır.”
Roma rakamlarını içeren bir örnek arayalım:
- b. Tarih kitabının III. cildinde XX. yüzyıla ait bilgiler buldum.
Harika! “III. cilt” ve “XX. yüzyıl” ifadelerinde Roma rakamları kullanılmış. Bu da kural 4’e uyuyor.
Sonuç: 4. Kural ile b. örneği eşleşir.
Adım 3: Kural 2’yi inceleyelim: “Birden fazla kelimeden oluşan sayıların her bir kelimesi ayrı yazılır.”
Şimdi birden fazla kelimeden oluşan ve kelimeleri ayrı yazılmış bir sayı arıyoruz:
- ç. Bir yılda üç yüz altmış beş gün vardır.
“Üç yüz altmış beş” sayısı, “üç”, “yüz”, “altmış”, “beş” kelimelerinden oluşuyor ve hepsi ayrı ayrı yazılmış. Bu kural 2’ye tam uyuyor.
Sonuç: 2. Kural ile ç. örneği eşleşir.
Adım 4: Geriye kalan Kural 1 ve örnek d’yi inceleyelim: “Sayılar metin içinde genellikle harflerle yazılır.”
Şimdi harflerle yazılmış bir sayı örneği arayalım. Kural 2’ye uyan ‘ç’ örneğini kullandık. Geriye bir de ‘d’ örneği kaldı:
- d. Basketbol on kişiyle oynanır.
“On” kelimesi bir sayıdır ve harflerle yazılmıştır. Bu da kural 1’e uygun bir örnektir.
Sonuç: 1. Kural ile d. örneği eşleşir.
Adım 5: Eşleşmeyen örneği bulalım.
Tüm kuralları eşleştirdik. Geriye kalan örnek:
- c. Nisan, ilkbahar aylarındandır.
Bu örnekte sayı kullanılmadığı için kurallarımızdan hiçbirine uymuyor. Bu tür eşleştirme sorularında bazen böyle eşleşmeyen örnekler de olabilir, şaşırmayalım.
Eşleştirme Sonuçları:
- 1. Kural ➜ d. Basketbol on kişiyle oynanır.
- 2. Kural ➜ ç. Bir yılda üç yüz altmış beş gün vardır.
- 3. Kural ➜ a. Müzeye gidecek olan aracımız 12.30‘da hareket edecek.
- 4. Kural ➜ b. Tarih kitabının III. cildinde XX. yüzyıla ait bilgiler buldum.
Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi soruları dikkatlice okuyup ipuçlarını takip ettiğimizde hepsi kolayca çözülebiliyor. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!