Merhaba sevgili dördüncü sınıf öğrencim! Bugün seninle kısaltmalar konusunu işleyeceğiz. Görseldeki kısaltmalar etkinliğini birlikte yaparken, hem yeni bilgiler öğreneceğiz hem de bildiklerimizi pekiştireceğiz. Hazır mısın? Başlayalım!
Öncelikle, kısaltmanın ne olduğunu bir hatırlayalım. Kitabımızda da yazdığı gibi:
Kısaltma: bir kelimenin, terimin veya özel adın içerdiği harflerden biri ya da birkaçı ile daha kısa ifade edilmesidir. Yapılan kısaltmalara gelen eklerde kısaltmanın son harfi esas alınır.
Örnek: EBA (Eğitim Bilişim Ağı), TRT’nin
Yani, uzun uzun yazmak yerine, o kelimenin ya da özel adın bazı harflerini kullanarak onu daha kısa yazmaya kısaltma diyoruz. Mesela, “Türkiye Radyo Televizyon Kurumu” demek yerine “TRT” deriz. İşte bu bir kısaltmadır.
Şimdi gelelim asıl etkinliğimize: Verilen kelimeleri kısaltmalarıyla eşleştirme. Hadi bakalım, her bir kelimenin kısaltmasını bulalım!
1. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Adım 1: Türkiye Büyük Millet Meclisi, ülkemizin en önemli kurumlarından biridir. Adı biraz uzun, değil mi?
Adım 2: Bu tür önemli kurumların kısaltmaları genellikle her kelimenin ilk harfi alınarak yapılır. “Türkiye”den T, “Büyük”ten B, “Millet”ten M ve “Meclisi”nden M harflerini alırsak ne olur?
Adım 3: Evet, doğru bildin! TBMM olur.
Sonuç: Türkiye Büyük Millet Meclisi = TBMM
2. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Adım 1: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Akdeniz’de yer alan bir ülkedir ve bizim kardeş ülkemizdir.
Adım 2: Tıpkı Türkiye Büyük Millet Meclisi gibi, bu ülkenin adının kısaltması da her kelimenin ilk harfi alınarak yapılır. “Kuzey”den K, “Kıbrıs”tan K, “Türk”ten T ve “Cumhuriyeti”nden C harflerini alalım.
Adım 3: İşte sana KKTC kısaltması!
Sonuç: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = KKTC
3. Mahalle
Adım 1: Mahalle, hepimizin yaşadığı, evlerimizin bulunduğu yerleşim yerinin bir bölümüdür.
Adım 2: “Mahalle” kelimesinin kısaltması genelde ilk üç harfi alınarak ve sonuna bir nokta konularak yapılır.
Adım 3: Bu durumda “Mahalle” kelimesinin kısaltması Mah. olur.
Sonuç: Mahalle = Mah.
4. Gram
Adım 1: Gram, ağırlık ölçmek için kullandığımız bir birimdir. Mesela, marketten peynir alırken “250 gram peynir” deriz.
Adım 2: “Gram” kelimesinin kısaltması çok kolaydır, sadece ilk harfini kullanırız.
Adım 3: O da g harfidir.
Sonuç: Gram = g
5. Türk Standartları Enstitüsü
Adım 1: Türk Standartları Enstitüsü, ülkemizde üretilen ürünlerin kaliteli ve güvenli olmasını sağlayan bir kuruluştur.
Adım 2: Tıpkı diğer büyük kurumlar gibi, bu ismin kısaltması da her kelimenin ilk harfi alınarak yapılır. “Türk”ten T, “Standartları”ndan S ve “Enstitüsü”nden E harflerini alalım.
Adım 3: Elde ettiğimiz kısaltma TSE‘dir.
Sonuç: Türk Standartları Enstitüsü = TSE
6. Türk Lirası
Adım 1: Türk Lirası, bizim ülkemizin para birimidir. Cebimizdeki paraların üzerinde “TL” yazar, fark etmişsindir.
Adım 2: “Türk” kelimesinin ilk harfi T, “Lirası” kelimesinin ilk harfi L’dir.
Adım 3: Bu iki harfi bir araya getirince TL kısaltmasını elde ederiz.
Sonuç: Türk Lirası = TL
7. Numara
Adım 1: Numara, bir sırayı veya bir şeyi belirtmek için kullandığımız sayılardır. Mesela, “4 numaralı otobüs” ya da “telefon numarası” gibi.
Adım 2: “Numara” kelimesinin kısaltması da ilk iki harfi alınarak ve sonuna bir nokta konularak yapılır.
Adım 3: Bu da bize No. kısaltmasını verir.
Sonuç: Numara = No.
Harikasın! Tüm eşleştirmeleri doğru bir şekilde yaptık. Gördün mü, kısaltmalar günlük hayatımızda ne kadar çok kullanılıyor!
Görselde bir de “Meraklı Bilgin, Haydi Araştırmaya!” bölümü var. Bu bölüm sana bir araştırma görevi veriyor:
Günümüzde pazar yeri, alışveriş merkezi ve mağazalarda sergilenen ya da satılan ürünler geçmişte nerelerde sergilenirdi?
Bu çok güzel bir araştırma konusu! Eskiden, yani pazar yerleri, alışveriş merkezleri ya da büyük mağazalar bu kadar yaygın değilken insanlar ürünlerini nerede alıp satarlardı? Bu sorunun cevabını büyüklerine sorarak, internetten araştırarak ya da kütüphaneden kitaplara bakarak bulabilirsin. Eminim çok ilginç bilgiler öğreneceksin!
Bugün kısaltmalar konusunu çok güzel bir şekilde tamamladık. Bir sonraki derste görüşmek üzere, kendine iyi bak!