4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 158
Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok güzel bir konuya, uzaya ve gökyüzüne doğru bir yolculuk yapacağız. Hazır mısın? Kitabımızdaki soruları adım adım inceleyip, cevaplarını birlikte bulalım. Sakın unutma, bu soruların doğru ya da yanlış cevabı yok, sadece senin hayal gücünü ve düşüncelerini merak ediyoruz.
METNE HAZIRLIK
1. Uzayla ilgili neleri merak ediyorsunuz? Düşüncelerinizi paylaşınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, uzay gerçekten de çok büyük ve gizemli bir yer. Orada neler olduğunu merak etmek çok doğal. Ben de seninle birlikte düşündüğümde aklıma şunlar geliyor:
- Acaba başka gezegenlerde de bizim gibi canlılar yaşıyor mu? Ya da hiç bilmediğimiz, farklı türde canlılar var mı?
- Güneş sistemimizdeki diğer gezegenler, örneğin Mars ya da Jüpiter, nasıl yerler? Orada hava nasıl, neler var?
- Uzayda ne kadar yıldız var? Bu yıldızlar nasıl oluşuyor ve neden bazıları parıl parıl parlarken, bazıları daha sönük görünüyor?
- Kara delikler nedir? Her şeyi yuttukları söyleniyor, peki sonra o yuttukları her şeye ne oluyor?
- Uzayda zaman bizim dünyadaki gibi mi akıyor, yoksa daha mı hızlı ya da yavaş?
Bunlar benim merak ettiklerimden sadece birkaçı. Senin de benimle paylaşmak istediğin, uzayla ilgili merak ettiklerin varsa mutlaka söyle! Eminim senin de aklına çok güzel sorular geliyordur.
2. Uzay yolculuğu yapma şansınız olsaydı, nerelere gitmek isterdiniz? Neden?
Çözüm:
Vay canına, ne harika bir soru! Uzay yolculuğu yapma şansı olsa, bu gerçekten de inanılmaz bir deneyim olurdu, değil mi? Ben olsam kesinlikle şuralara gitmek isterdim:
- Mars’a gitmek isterdim. Çünkü Mars, Dünya’ya en çok benzeyen gezegenlerden biri ve bilim insanları orada yaşam olup olmadığını araştırıyor. Belki orada kurumuş eski nehir yataklarını, devasa kanyonları veya buzulları görmek çok ilginç olurdu. Hatta belki bir gün orada bir koloni kurarız, kim bilir?
- Jüpiter’in uydularına gitmek isterdim, özellikle Europa’ya. Çünkü Europa’nın buzullarının altında devasa bir okyanus olduğu düşünülüyor. Acaba o okyanusta hiç görmediğimiz deniz canlıları var mıdır? Bunu keşfetmek harika olurdu!
- Satürn’ün halkalarını yakından görmek isterdim. O halkalar nasıl oluşmuş, ne kadar büyükler ve hangi parçacıklardan meydana gelmişler, çok merak ediyorum. Bir de Satürn’ün uydusu Titan’a gitmek isterdim. Orada Dünya’daki gibi göller ve nehirler olduğu söyleniyor ama bu göller su yerine metan gazından oluşuyormuş! Ne kadar ilginç, değil mi?
- Belki de Güneş Sistemi dışına çıkarak, başka bir yıldızın etrafında dönen bir gezegene gitmek isterdim. Acaba oranın gökyüzü nasıl görünür? Güneş’imizden çok farklı bir yıldızın ışığında o gezegen neye benzerdi?
Peki sen nereye gitmek isterdin? Hayal etmesi bile çok heyecan verici!
Şimdi de “GÖKYÜZÜNDE BİR YARIŞ” adlı şiiri okuyalım ve ardından gelen soruları cevaplayalım. Şiiri okurken sesine, vurgularına ve tonlamalarına dikkat etmeyi unutma, böylece şiiri daha iyi anlarız.
(Şiir metni burada olmadığı için şiirle ilgili soruları cevaplayamıyorum. Ancak şiiri okuduğumuzda, şiirdeki Ay, Güneş ve Dünya’nın hareketlerinden, gece-gündüz oluşumundan ve mevsimlerden bahsettiğini görüyorum. Bu şiir, gök cisimlerinin sürekli hareket halinde olduğunu ve birbirleriyle uyum içinde çalıştığını anlatıyor.)
Şiiri okuduktan sonra genelde şöyle sorular gelir:
1. Şiirde hangi gök cisimlerinden bahsediliyor?
Çözüm:
Şiiri dikkatlice okuduğumuzda, şairin gökyüzündeki üç önemli komşumuzdan bahsettiğini görüyoruz:
- Ay: Dünya’nın etrafında dönen uydumuz. Şiirde “Ay uyanır her gece. Dünya’nın etrafında, Döner durur sessizce, Gökte parlamasa da.” dizeleriyle Ay’dan bahsediliyor.
- Güneş: Bizi ısıtan ve aydınlatan kocaman yıldızımız. Şiirde “Güneş bir mum, uzakta Isıtır, aydınlatır. Bitki çıksa toprakta, Güneş’in izi vardır.” ve “Güneş’in etrafında, Dönerse Dünya bir kez,” dizeleriyle Güneş’ten bahsediliyor.
- Dünya: Üzerinde yaşadığımız gezegenimiz. Şiirde “Ay, Güneş ve Dünyamız, Dönüyor hemen her an.” ve “Dünya bir tur dönünce, Gece gündüz oluşur.” dizeleriyle Dünya’dan bahsediliyor.
Sonuç: Şiirde Ay, Güneş ve Dünya’dan bahsediliyor.
2. Şiire göre gece ve gündüz nasıl oluşur?
Çözüm:
Şiirde gece ve gündüzün nasıl oluştuğu çok güzel anlatılmış. Şair diyor ki:
“Dünya bir tur dönünce,
Gece gündüz oluşur.
Tam yirmi dört saatte,
Biter başladığı tur.”
Bu dizeler bize şunu anlatıyor sevgili öğrencim: Dünya, kendi etrafında fırıl fırıl dönen bir top gibi düşün. Dünya kendi etrafında bir tam dönüş yaptığında, bizim için bir gün, yani 24 saat geçmiş oluyor. Bu dönüş sırasında Dünya’nın Güneş’e dönük olan tarafı gündüz olurken, Güneş’i görmeyen tarafı ise gece oluyor. Tıpkı bir el fenerini döndürdüğün bir topa tuttuğunda, fenerin ışığı topun sadece bir tarafını aydınlatması gibi düşünebilirsin.
Sonuç: Dünya kendi etrafında bir tam tur dönünce gece ve gündüz oluşur. Bu bir tur tam 24 saat sürer.
3. Şiirdeki “Bir yıl olur sonunda, Bir yaş büyür herkes.” dizeleri ne anlama geliyor?
Çözüm:
Bu dizeler de çok önemli bir bilgiyi veriyor bize:
“Güneş’in etrafında,
Dönerse Dünya bir kez,
Bir yıl olur sonunda,
Bir yaş büyür herkes.”
Burada şair, Dünya’nın sadece kendi etrafında dönmekle kalmadığını, aynı zamanda Güneş’in etrafında da büyük bir yolculuk yaptığını anlatıyor. Dünya, Güneş’in etrafında bir tam tur attığında, bizim için bir yıl geçmiş oluyor. İşte bu yüzden her yıl yaşımız bir yaş büyüyor. Bu yolculuk yaklaşık 365 gün, yani bir yıl sürüyor. Ne kadar da düzenli bir hareket, değil mi?
Sonuç: Bu dizeler, Dünya’nın Güneş etrafında bir tam turunu tamamladığında bir yıl geçtiğini ve bu döngünün canlıların yaşlanmasını sağladığını anlatır.
4. Şiirin ana duygusu nedir?
Çözüm:
Bir şiirin ana duygusunu bulmak için şiiri okurken içimizde uyanan hislere bakmalıyız. Bu şiirde Ay’ın, Güneş’in ve Dünya’nın uyumlu hareketleri, gece-gündüzün ve yılların oluşumu anlatılıyor. Şiiri okurken gök cisimlerinin ne kadar düzenli ve harika bir uyum içinde çalıştığını hissediyoruz. Bu da bize doğanın ve evrenin ne kadar muhteşem ve büyüleyici olduğunu düşündürüyor.
Sonuç: Şiirin ana duygusu, evrenin ve gök cisimlerinin düzenli, uyumlu ve etkileyici hareketlerine duyulan hayranlık ve şaşkınlıktır.
Umarım bu açıklamalar senin için anlaşılır ve öğretici olmuştur sevgili öğrencim. Unutma, evren hakkında öğrenilecek daha çok şey var ve merak etmek her zaman en iyi başlangıçtır!