4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 94
Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok güzel iki Türkçe etkinliği yapacağız. Hem deyimleri hatırlayacağız hem de tırnak işaretinin nerelerde kullanıldığını öğreneceğiz. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
6. ETKİNLİK
Verilen cümlelerdeki deyimleri belirleyerek cümleye kattığı anlam ile eşleştiriniz.
Bu etkinlikte, önce cümlelerdeki deyimleri bulacağız. Sonra bu deyimlerin ne anlama geldiğini düşünerek yukarıdaki kutularda yazan anlamlarla eşleştireceğiz. Deyimler, kelimelerin gerçek anlamlarından farklı, özel anlamlar taşıyan söz gruplarıdır, biliyorsun değil mi?
Adım 1: Cümlelerdeki deyimleri bulalım ve anlamlarını düşünelim.
- a) Yusuf, dili damağı kuruyan Büşra’ya bir bardak su getirdi.
- Deyim: dili damağı kurumak
- Anlamı: Çok susamak, susuzluktan ağzın kuruması.
- b) Bilgisayar ekranındaki leke Ahmet’in gözüne takıldı.
- Deyim: gözüne takılmak
- Anlamı: Bir şeyi fark etmek, dikkatini çekmesi ve ondan gözünü alamamak.
- c) Dedesinin marketten aldığı erzakları taşırken Salih’in beli iki büklüm oldu.
- Deyim: beli iki büklüm olmak
- Anlamı: Çok yorulmak, eğilmek, bükülmek.
- d) Saatlerce dönüp dolaştı ama aradığı kitapçıyı bulamadı.
- Deyim: dönüp dolaşmak
- Anlamı: Bir yerde uzun süre gezmek, aramak.
Adım 2: Şimdi bulduğumuz deyimlerin anlamlarını yukarıdaki kutulardaki açıklamalarla eşleştirelim.
- a) dili damağı kurumak deyimi, “Susuzluktan ya da çok konuşmaktan ağzı kurumak” anlamına gelir. Bu da yukarıdaki 3 numaralı kutucuktaki açıklama ile eşleşiyor.
- b) gözüne takılmak deyimi, “Bakışlarını dikkati çeken bir şeyden kolaylıkla ayıramamak” anlamına gelir. Bu da yukarıdaki 4 numaralı kutucuktaki açıklama ile eşleşiyor.
- c) beli iki büklüm olmak deyimi, “Yorgunluk, hastalık, yaşlılık vb. nedenlerle beli bükülmek, öne doğru eğilmek” anlamına gelir. Bu da yukarıdaki 5 numaralı kutucuktaki açıklama ile eşleşiyor.
- d) dönüp dolaşmak deyimi, “Uzun süre gezmek” anlamına gelir. Bu da yukarıdaki 1 numaralı kutucuktaki açıklama ile eşleşiyor.
Sonuç:
- a) dili damağı kurumak → 3
- b) gözüne takılmak → 4
- c) beli iki büklüm olmak → 5
- d) dönüp dolaşmak → 1
—
7. ETKİNLİK
Tırnak işaretinin kullanım alanlarını okuyunuz. Verilen örneklerle kullanım alanlarını eşleştiriniz.
Şimdi de tırnak işaretinin nerelerde kullanıldığını hatırlayacağız. Tırnak işareti, cümlelerde bazı yerleri vurgulamak veya özel bir anlam katmak için kullanılır. Haydi, kuralları ve örnekleri dikkatlice inceleyelim.
Adım 1: Tırnak işaretinin kullanım alanlarını ve örnek cümleleri okuyalım.
Kullanım Alanları:
- 1. Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan cümlelerin başında ve sonunda kullanılır.
- 2. Cümle içerisinde özel olarak belirtilmek istenen kelimelerin başında ve sonunda kullanılır.
- 3. Cümle içerisinde kitap, eser isimlerinin başında ve sonunda kullanılır.
Örnek Cümleler:
- A) “İlkbahar” en güzel mevsimdir.
- B) Öğretmenimiz, “Robot yapabilmeniz elbette mümkün. Bunun için kodlama ve yazılım öğrenme konusunda azimli olmalısınız.” dedi.
- C) Atatürk “Nutuk” ta gelecek nesillere seslenmiştir.
- D) Doğayı korumak için “Geri Dönüşüm ve Su Tasarrufu” konularına önem vermeliyiz.
Adım 2: Şimdi her bir kullanım alanını uygun örnekle eşleştirelim.
- 1. Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan cümlelerin başında ve sonunda kullanılır.
- Bu kurala uyan örnek, birinin sözünü hiç değiştirmeden aktardığımız zamandır. Örnek cümlelere baktığımızda, B seçeneğinde öğretmenimizin söylediği sözler tırnak içinde verilmiş: “Öğretmenimiz, “Robot yapabilmeniz elbette mümkün…” dedi.” Bu, doğrudan alıntıya bir örnek.
- 2. Cümle içerisinde özel olarak belirtilmek istenen kelimelerin başında ve sonunda kullanılır.
- Bu kural, bir kelimeyi cümlede özellikle vurgulamak istediğimizde kullanılır. A seçeneğinde “İlkbahar” kelimesi özel olarak belirtilmek istenmiş: ” “İlkbahar” en güzel mevsimdir.” Burada “İlkbahar” kelimesinin kendisi hakkında konuşuluyor gibi düşünebiliriz.
- 3. Cümle içerisinde kitap, eser isimlerinin başında ve sonunda kullanılır.
- Bu kural, bir kitabın, derginin, şiirin veya başka bir eserin adını yazarken kullanılır. C seçeneğinde “Nutuk” bir eser adıdır: “Atatürk “Nutuk” ta gelecek nesillere seslenmiştir.” Gördüğün gibi “Nutuk” eserin adı olduğu için tırnak içine alınmış.
Peki ya D seçeneği ne oldu? “Doğayı korumak için “Geri Dönüşüm ve Su Tasarrufu” konularına önem vermeliyiz.” Burada da bir konu başlığı veya kavramlar vurgulanmış. Bu da aslında 2. kurala benzer bir kullanım olsa da, her kurala bir örnek eşleştirmemiz gerektiği için A, B ve C seçeneklerini eşleştirdik. D seçeneği bu durumda ekstra kalıyor.
Sonuç:
- 1. Kural → B Örneği
- 2. Kural → A Örneği
- 3. Kural → C Örneği
Harikasın! Türkçe dersinde deyimleri ve noktalama işaretlerini ne kadar iyi öğrendiğini gösterdin. Başarılarının devamını dilerim!