Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle birlikte 4. sınıf Türkçe dersinden çok güzel bir etkinliği inceleyeceğiz. Görseldeki görevleri ve soruları tek tek anlayarak neler yapmamız gerektiğini konuşacağız. Hazır mısın?
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin hikâye unsurlarını belirleyerek uygun yerlere yazınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden “Kitaplar Ne İşe Yarar?” başlıklı bir metni okumamız ve o metindeki hikâye unsurlarını (yani hikâyenin temel parçalarını) bulup ilgili yerlere yazmamız isteniyor. Ama bakıyorum ki metin burada bize verilmemiş. Metin olmadan bu boşlukları doldurmamız mümkün değil. Çünkü her hikâyenin kendine ait kişileri, yeri, zamanı ve olayı vardır. Ben sana bu unsurların ne anlama geldiğini açıklayayım, sen metni okuduğunda kolayca doldurabilirsin:
- Kişiler: Bir hikâyede yaşanan olayları yaşayan ya da bu olaylara katılan canlı varlıklara (insanlar, hayvanlar) ve bazen de insan gibi davranan nesnelere “kişiler” deriz. Hikâyedeki kahramanlar kimlerdi, olayları kimler yaşadı, işte onları buraya yazmalısın.
- Yer: Hikâyedeki olayların geçtiği mekâna, yani nerede yaşandığına “yer” deriz. Olaylar bir evde mi, okulda mı, ormanda mı, parkta mı geçti? İşte bunu buraya yazmalısın.
- Olay: Hikâyede yaşanan, karakterlerin başından geçen ana duruma ya da durumlara “olay” deriz. Hikâye bize neyi anlatıyor? Ne oldu? İşte bu yaşananları kısaca buraya yazmalısın.
- Zaman: Hikâyedeki olayların ne zaman yaşandığına “zaman” deriz. Olaylar sabah mı, akşam mı, dün mü, geçen yaz mı, eski zamanlarda mı geçti? İşte bunu buraya yazmalısın.
Şimdilik bu kısmı, metin olmadığı için dolduramıyoruz ama sen metni okuduğunda bu bilgileri kullanarak kolayca tamamlayabilirsin. Unutma, her hikâyenin bu dört temel unsuru vardır!
ÖZ DEĞERLENDİRME FORMU: OKUDUĞUMU ANLARIM
“Kitaplar Ne İşe Yarar?” metniyle ilgili çalışmalarınızı formdaki ölçütler doğrultusunda değerlendirerek uygun gördüğünüz alanları işaretleyiniz.
Sevgili öğrencim, bu bölüm ise senin okuma ve anlama becerilerini kendin değerlendirmen için hazırlanmış bir form. Tıpkı bir sınavdan sonra kendini kontrol etmek gibi düşünebilirsin. Her bir cümlenin karşısında “EVET”, “BAZEN” ve “HAYIR” kutucukları var. Sen bu metni okurken o cümlede yazan şeyi yapıp yapmadığını düşünerek işaretleyeceksin. Hadi, her bir ölçütün ne anlama geldiğine bakalım:
- Metni noktalama işaretlerine dikkat ederek okudum.
Burada senden, metni okurken noktaya, virgüle, soru işaretine, ünlem işaretine dikkat edip etmediğin soruluyor. Yani, nokta olan yerde durdun mu, virgül olan yerde kısa bir nefes aldın mı, soru işaretinde sesini yükselttin mi? Eğer bunları hep yaptıysan “EVET”, bazen unuttuysan “BAZEN”, hiç dikkat etmediysen “HAYIR” işaretleyeceksin.
- Metni okurken vurgu ve tonlamalara dikkat ettim.
Vurgu ve tonlama, kelimelerin ve cümlelerin anlamını daha iyi ortaya çıkarmak için sesimizi bazen yükseltip bazen alçaltmak, bazı kelimeleri daha bastırarak söylemektir. Diyelim ki metinde önemli bir yer var, orayı daha etkili okudun mu? Heyecanlı bir yer varsa sesine heyecan kattın mı? Eğer metni duygularına ve anlamına uygun okuduysan “EVET”, ara sıra başarabildiysen “BAZEN”, hiç dikkat etmediysen “HAYIR” işaretleyeceksin.
- Metnin konusunu belirledim.
Konu, metinde bize ne anlatıldığını, metnin genel olarak ne hakkında olduğunu gösterir. Metni okuduktan sonra “Bu metin şununla ilgiliydi!” diye hemen söyleyebildin mi? Eğer metnin ana fikrini, neyi anlattığını anladıysan “EVET”, biraz zorlandıysan “BAZEN”, hiç anlayamadıysan “HAYIR” işaretleyeceksin.
- Metinle ilgili soruları doğru cevapladım.
Bu, metni ne kadar iyi anladığını gösterir. Metinle ilgili sana sorulan soruları (kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl, niçin gibi) eksiksiz ve doğru bir şekilde cevaplayabildin mi? Eğer hepsini doğru cevapladıysan “EVET”, bazılarını yanlış cevapladıysan “BAZEN”, çoğunu yanlış cevapladıysan “HAYIR” işaretleyeceksin.
- Görsellerle okuduğum metnin içeriğini ilişkilendirdim.
Bazen metinlerin yanında resimler, fotoğraflar veya çizimler olur. Bu görseller metnin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olur. Metni okurken gördüğün resimlerin metinle bir bağlantısı var mıydı? Resimler metni daha iyi anlamana yardımcı oldu mu? Eğer metinle görseller arasında bağlantı kurabildiysen “EVET”, tam olarak kuramadıysan “BAZEN”, hiç kuramadıysan “HAYIR” işaretleyeceksin.
- Metindeki gerçek ve hayalî ögeleri ayırt ettim.
Gerçek ögeler, günlük hayatta gerçekten olabilecek şeylerdir. Hayalî ögeler ise sadece masallarda, hikâyelerde olabilecek, gerçekte karşılaşamayacağımız şeylerdir (konuşan hayvanlar, uçan insanlar gibi). Metni okurken “Bu gerçek olabilir, bu ise sadece hayal ürünü” diye ayırabildin mi? Eğer ayırabildiysen “EVET”, bazen karıştırdıysan “BAZEN”, hiç ayıramadıysan “HAYIR” işaretleyeceksin.
Yine metin ve senin çalışman olmadığı için ben bu formu dolduramıyorum. Ama sen kendi okuma çalışmanı yaptıktan sonra bu kutucukları dürüstçe işaretleyerek kendini değerlendirebilirsin.
Formu inceleyiniz. Formda “Hayır” ve “Bazen” olarak işaretlediğiniz ölçütler konusunda öğretmeninizden yardım alınız.
Bu son cümle de bize çok önemli bir şey söylüyor: Eğer yukarıdaki kutucuklarda “HAYIR” veya “BAZEN” işaretlediğin yerler olursa, hiç çekinmeden öğretmeninden yardım istemelisin. Öğretmenin sana bu konularda daha iyi olman için nasıl çalışman gerektiğini, hangi noktalara dikkat etmen gerektiğini anlatacaktır. Unutma, yardım istemek, öğrenmenin en güzel yollarından biridir!
Sonuç:
Görseldeki etkinlikler, “Kitaplar Ne İşe Yarar?” adlı bir metinle ilgili. Metin bize verilmediği için hikâye unsurlarını ve öz değerlendirme formunu doğrudan dolduramadık. Ancak, her iki bölümdeki görevleri ve ölçütleri tek tek inceleyip anlamlarını açıkladık. Böylece, metin sana verildiğinde, bu açıklamalar sayesinde etkinlikleri kolayca tamamlayabilir ve okuduğunu anlama becerilerini değerlendirebilirsin. Özellikle “Hayır” veya “Bazen” işaretlediğin konularda öğretmeninden yardım istemeyi unutma!
Umarım bu açıklamalar senin için çok faydalı olmuştur. Başarılar dilerim!