Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok keyifli ve önemli bir Türkçe etkinliği yapacağız. Eş sesli kelimeleri hatırlıyor musun? Yazılışları ve okunuşları tamamen aynı olan ama bambaşka anlamlara gelen kelimelere eş sesli (ya da sesteş) kelimeler diyorduk, değil mi? İşte bu etkinliğimizde de altı çizili eş sesli kelimelerin cümle içinde hangi anlamda kullanıldığını bulacağız. Hazırsan başlayalım!
1. Yarışmada dereceye girmek için çok çalıştı.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım ve altı çizili kelimeye, yani “dereceye” kelimesine odaklanalım.
Adım 2: “Derece” kelimesinin aklımıza gelen farklı anlamlarını düşünelim. Mesela hava kaç derece deriz, değil mi? Ya da bir sınavdan aldığımız notlar için “derece” kelimesini kullanabiliriz. Bir de bir yarışmada elde edilen başarı sırası için “derece” deriz.
Adım 3: Şimdi cümleye tekrar bakalım: “Yarışmada dereceye girmek için çok çalıştı.” Cümlede bir “yarışma”dan bahsediliyor. Yarışmada sıcaklık ölçülmez, değil mi? Yarışmada insanlar ne için mücadele eder? Bir başarı elde etmek, iyi bir sıralama almak için. İşte burada “dereceye girmek” de tam olarak bu anlama geliyor.
Adım 4: Seçeneklere bakalım:
- a) Sıcaklıkölçer
- b) Başarı sırası
Cümledeki kullanımına göre “dereceye girmek”, bir yarışmada iyi bir sıralama, yani bir başarı sırası elde etmek demektir.
Sonuç:
Doğru cevap: Başarı sırası
2. Pazara giderken poşetleri taşımakta zorlanan bir teyzeye yardım ettim.
Adım 1: Cümlemizi okuyalım ve altı çizili “Pazara” kelimesine bakalım.
Adım 2: “Pazar” kelimesinin hangi anlamları var? Birincisi, haftanın günlerinden biri olan Pazar günü var. İkincisi ise sebze, meyve gibi şeyler alıp sattığımız, alışveriş yaptığımız yere “pazar” deriz.
Adım 3: Cümlemize dönelim: “Pazara giderken poşetleri taşımakta zorlanan bir teyzeye yardım ettim.” Burada bir teyze poşet taşıyor ve “pazara” gidiyor. Poşetler genellikle alışveriş yapınca taşınır, değil mi? Haftanın bir günü olan Pazar günü poşet taşınmaz, ama alışveriş yapılan bir yere gidilince poşetler dolup taşar.
Adım 4: Seçeneklere bakalım:
- a) Alışveriş yapılan alan
- b) Haftanın bir günü
Cümlede bahsedilen, alışveriş yapmak için gidilen yerdir.
Sonuç:
Doğru cevap: Alışveriş yapılan alan
3. Çevremizi temiz tutmak doğal kaynaklardan çıkan suların arı olmasını sağlar.
Adım 1: Cümleyi okuyalım ve “arı” kelimesinin altı çizili olduğunu görelim.
Adım 2: “Arı” kelimesinin iki farklı anlamı var. Birincisi, çiçeklerden bal toplayan, vızıldayan sevimli bir böcek olan arı. İkincisi ise bir şeyin çok temiz, saf, berrak olması anlamına gelen “arı” kelimesidir.
Adım 3: Cümlemizi inceleyelim: “Çevremizi temiz tutmak doğal kaynaklardan çıkan suların arı olmasını sağlar.” Burada sudan bahsediliyor. Suların böcek olması mümkün mü? Hayır, tabii ki. Ama sular temizlendiğinde, berrak ve saf olur. İşte burada “arı” kelimesi, suyun temiz ve saf olmasını anlatıyor.
Adım 4: Seçenekleri gözden geçirelim:
- a) Bal yapan böcek
- b) Saf, temiz
Cümledeki “arı” kelimesi, suyun berraklığını ve temizliğini ifade ediyor.
Sonuç:
Doğru cevap: Saf, temiz
4. Geminin kaptanı “Kara göründü!” dedi.
Adım 1: Cümleyi okuyalım ve altı çizili “Kara” kelimesine dikkat edelim.
Adım 2: “Kara” kelimesi ne anlama gelebilir? Birincisi, bildiğimiz renk olan siyah renk. İkincisi ise denizde veya havada uzun süre yolculuk yaptıktan sonra görülen kuru yer, yani toprak parçası anlamına gelir.
Adım 3: Cümlemize bakalım: “Geminin kaptanı “Kara göründü!” dedi.” Bir gemi denizde yolculuk yapar, değil mi? Denizin ortasındayken kaptan neyin görünmesini bekler? Siyah bir rengin görünmesini mi, yoksa karaya, yani toprağa ulaşmayı mı? Tabii ki karaya ulaşmayı bekler. Gemiden görünen “kara”, topraktır.
Adım 4: Seçeneklere bakalım:
- a) Siyah renk
- b) Toprak parçası
Cümledeki “kara göründü” ifadesi, geminin deniz yolculuğu sonunda toprak parçasına ulaştığını anlatır.
Sonuç:
Doğru cevap: Toprak parçası
5. Kuşlar sazlığa yuva yapmıştı.
Adım 1: Cümleyi okuyalım ve altı çizili “sazlığa” kelimesini inceleyelim.
Adım 2: “Saz” kelimesi eş sesli bir kelimedir. Bir anlamı, telli bir müzik aleti olan “saz”dır. Diğer anlamı ise sulak yerlerde yetişen, uzun saplı, kamışa benzeyen bir bitki türüdür. “Sazlık” ise bu saz bitkilerinin bolca yetiştiği yere verilen isimdir.
Adım 3: Cümlemize tekrar bakalım: “Kuşlar sazlığa yuva yapmıştı.” Kuşlar müzik aletlerinin içine mi yuva yapar? Hayır, tabii ki. Kuşlar genellikle ağaçlara, çalılıklara, bitkilerin arasına yuva yaparlar. Burada da saz bitkilerinin bol olduğu bir yere, yani sazlığa yuva yapmışlar. “Açık sarı renkli kamış” ifadesi, saz bitkisinin nasıl bir şey olduğunu anlatıyor. Sazlık da işte bu kamışların çok olduğu yerdir.
Adım 4: Seçenekleri inceleyelim:
- a) Enstrüman
- b) Açık sarı renkli kamış
Cümledeki “sazlık”, saz bitkilerinin bulunduğu yerdir. Saz bitkisi de açık sarı renkli bir kamışa benzer. Dolayısıyla, kuşların yuva yaptığı sazlık, bu bitkilerden oluşan bir yerdir.
Sonuç:
Doğru cevap: Açık sarı renkli kamış
Aferin sana! Bütün eş sesli kelimeleri doğru anlamlarıyla eşleştirdik. Gördün mü, kelimelerin farklı anlamlarını bilmek ne kadar önemli! Başarılarının devamını dilerim.