Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle çok güzel ve önemli konular üzerinde duracağız. Özellikle dilimizin doğru kullanımı ve önemli değerlerimiz hakkında konuşacağız. Hazır mısınız? Başlayalım!
8. Aşağıda yanlış yazılan “de, da” ve “ki”leri belirleyiniz. Doğru yazılanların sonuna (D), yanlış yazılanların sonuna da (Y) yazınız.
Sevgili çocuklar, bu soruda “de, da” eklerinin ve “ki” ekinin doğru yazılıp yazılmadığını kontrol edeceğiz. Hatırlayın, “de, da” eğer bir yerde bulunmayı bildiriyorsa bitişik, cümleden çıkardığımızda anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır. “Ki” eki de eğer sıfat yapıyorsa (hangi?) bitişik, bağlaç ise (iki cümleyi bağlıyorsa) ayrı yazılır. Hadi tek tek inceleyelim:
Öğretmenim bana da hediye verdi. (D)
Açıklama: Buradaki “da” ekini cümleden çıkaralım: “Öğretmenim bana hediye verdi.” Anlam bozulmuyor, değil mi? Demek ki bu bir bağlaç ve ayrı yazılması doğru.
Kitabımı ev de unuttum. (Y)
Açıklama: “Evde” kelimesi, kitabın nerede unutulduğunu, yani bir yerdeki bulunma durumunu anlatıyor. Bu yüzden bitişik yazılmalıydı. Doğrusu “evde” olmalıydı.
Pikniğe sen de gelecek misin? (D)
Açıklama: Buradaki “de” ekini çıkaralım: “Pikniğe sen gelecek misin?” Anlam bozulmuyor. Bu bir bağlaç ve ayrı yazılması doğru.
Arkadaşını dinle ki o da seni dinlesin. (Y)
Açıklama: Burada iki tane hata var. “Dinle ki” ifadesindeki “ki” bağlaçtır ve ayrı yazılmalıydı. “O da” ifadesindeki “da” da bağlaçtır ve ayrı yazılmalıydı. Doğrusu “Arkadaşını dinle ki o da seni dinlesin.” olmalıydı.
Bahçede ki ağacı babam dikti. (Y)
Açıklama: “Bahçedeki” kelimesindeki “ki”, hangi ağaç olduğunu belirtiyor, yani sıfat yapıyor. Sıfat yapan “ki” bitişik yazılır. Doğrusu “Bahçedeki ağacı babam dikti.” olmalıydı.
Tam da asansöre binmiştim ki telefon çaldı. (D)
Açıklama: Buradaki ilk “da” (tam da) ve ikinci “ki” (binmiştim ki) bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. “Tam da” derken vurgu yapıyor, “binmiştim ki” derken iki cümleyi bağlıyor.
Silgim sende kalmış. (D)
Açıklama: “Sende” kelimesi, silginin nerede olduğunu, yani bir kişide bulunma durumunu anlatıyor. Bu yüzden bitişik yazılması doğru.
Ben de sınavdan 85 aldım. (D)
Açıklama: “Ben de” ifadesindeki “de”yi çıkaralım: “Ben sınavdan 85 aldım.” Anlam bozulmuyor. Bu bir bağlaç ve ayrı yazılması doğru.
Yatmadan önce dişlerini fırçalaki çürümesinler. (Y)
Açıklama: “Fırçala ki” ifadesindeki “ki” bağlaçtır ve ayrı yazılmalıydı. İki cümleyi birbirine bağlıyor. Doğrusu “Yatmadan önce dişlerini fırçala ki çürümesinler.” olmalıydı.
Elif bu akşam bizde kalacak. (D)
Açıklama: “Bizde” kelimesi, Elif’in nerede kalacağını, yani bir yerde bulunma durumunu anlatıyor. Bu yüzden bitişik yazılması doğru.
9. “Erdemler” temasında en beğendiğiniz metin hangisidir? Bu metni neden beğendiğinizi aşağıya yazınız.
Sevgili çocuklar, “Erdemler” teması biliyorsunuz ki dürüstlük, yardımseverlik, saygı, hoşgörü gibi güzel özelliklerimizi anlatan metinlerden oluşur. Bu soruya herkes kendi beğendiği metne göre cevap verebilir. Ben size örnek bir cevap vereceğim:
Çözüm:
Erdemler temasında dürüstlük ile ilgili olan metni çok beğenmiştim.
Açıklama:
Bu metni beğenmemin nedeni, dürüstlüğün hayatımızdaki önemini çok güzel anlatmasıydı. Dürüst olmak demek, her zaman doğruyu söylemek, kimseyi kandırmamak demektir. Eğer dürüst olursak, hem kendimiz mutlu oluruz hem de çevremizdeki insanlar bize güvenirler. Böylece daha sağlam arkadaşlıklar kurar, ailemizle daha iyi anlaşırız. Metinde dürüstlüğün ne kadar değerli bir özellik olduğu, zor durumlarda bile dürüst kalmanın bizi nasıl iyi hissettirdiği çok güzel örneklerle açıklanmıştı. Bu yüzden o metin aklımda kalmıştı.
10. Sınıfta “sevginin önemi” konusunda bir konuşma yapacak olan Hüseyin’e konuşmasında değinmesi gereken konular için önerilerde bulununuz.
Hüseyin’in “sevginin önemi” hakkında yapacağı konuşma çok güzel bir konu! Sevgi, hayatımızın en önemli duygularından biri. Hadi Hüseyin’e konuşmasında nelerden bahsedebileceği konusunda yardımcı olalım:
Çözüm:
Hüseyin, konuşmasında şu konulara değinebilir:
Sevginin Tanımı ve Türleri:
Önce sevginin ne anlama geldiğini, yani insanları, hayvanları, doğayı ve eşyaları beğenme, koruma ve iyi davranma isteği olduğunu açıklayabilir. Sonra da sevginin farklı türleri olduğunu anlatabilir. Örneğin:
- Aile sevgisi: Annemize, babamıza, kardeşlerimize duyduğumuz sevgi.
- Arkadaş sevgisi: Okuldaki, mahalledeki arkadaşlarımıza duyduğumuz sevgi.
- Hayvan sevgisi: Evcil hayvanlarımıza veya sokaktaki hayvanlara duyduğumuz sevgi.
- Doğa sevgisi: Çiçeklere, ağaçlara, denize, ormanlara duyduğumuz sevgi.
- Vatan sevgisi: Ülkemizi ve bayrağımızı sevmek.
Sevginin İnsanlara Etkileri:
Sevginin bizi ve çevremizdeki insanları nasıl etkilediğinden bahsedebilir. Mesela:
- Sevgi, insanları mutlu eder.
- Sevgi, insanlar arasında dayanışmayı artırır.
- Sevgi sayesinde hoşgörülü oluruz, birbirimizin farklılıklarına saygı duyarız.
- Sevgi, kavgaları azaltır, barışı sağlar.
Sevginin Toplumdaki Önemi:
Bir toplumda sevgi olmazsa neler olabileceğini, sevginin toplumu nasıl bir arada tuttuğunu anlatabilir. Sevgi olan toplumlarda insanların birbirine daha çok yardım ettiğini, daha huzurlu yaşadığını vurgulayabilir.
Sevginin Hayatımızdaki Yeri:
Zor zamanlarımızda sevginin bize nasıl güç verdiğini, sevdiklerimizin desteğiyle her şeyin üstesinden gelebileceğimizi söyleyebilir.
Sevgi Nasıl Gösterilir?:
Sevginin sadece sözle değil, davranışlarla da gösterileceğini anlatabilir. Örneğin:
- Yardım etmek.
- Empati kurmak (kendimizi başkasının yerine koymak).
- İyi sözler söylemek, güzel davranmak.
- Paylaşmak.
- Saygılı olmak.
Bu başlıklar altında konuşmasını zenginleştirebilir ve dinleyicilere sevginin ne kadar değerli olduğunu çok güzel anlatabilir.
Sonraki Derse Hazırlık:
Nasrettin Hoca fıkralarını araştırınız. Bu fıkralardan daha önce hiç duymadığınız birini defterinize yazınız.
Açıklama:
Sevgili çocuklar, bu kısım ödeviniz. Nasrettin Hoca’nın fıkraları hem çok komik hem de düşündürücüdür. İnternetten veya kitaplardan Nasrettin Hoca fıkralarını araştırın. Eminim aralarında daha önce hiç duymadığınız, sizi güldürecek ve belki de size küçük bir ders verecek bir fıkra bulacaksınız. Bulduğunuz bu fıkrayı güzelce defterinize yazın. Haftaya derste konuşuruz!
Bugünkü dersimiz bu kadar. Umarım hem eğlenmiş hem de yeni şeyler öğrenmişsinizdir. Kendinize iyi bakın!