Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 4. sınıf Türkçe öğretmeninim. Şimdi seninle birlikte bu sayfadaki soruları adım adım inceleyelim ve en güzel şekilde çözelim, tamam mı? Hiç merak etme, anlamadığın bir yer olursa tekrar anlatırım. Haydi başlayalım!
11. Konuşma ve dinleme etkinlikleri ile ilgili aşağıdaki ölçütleri okuyunuz. Uyduğunuz ölçütler için “Evet”i, uymadığınız ölçütler için “Hayır”ı, bazen uyduğunuz ölçütler için de “Bazen”i işaretleyiniz. “Hayır” cevaplarınız için arkadaşlarınızla görüş alışverişinde bulunarak bunları olumluya çevirmek için yapmanız gereken çalışmaları açıklayınız.
Sevgili öğrencim, bu soru senin kendini tanımanla ilgili bir soru. Yani, konuşurken ve dinlerken hangi davranışları yapıyorsun, hangilerini yapmıyorsun ya da bazen yapıyorsun, bunları düşünmeni istiyor. Herkesin kendini geliştirmesi gereken yerler vardır, bu yüzden sakın çekinme ve dürüstçe işaretle. Sonra da “Hayır” dediğin yerleri nasıl daha iyi yapabileceğimizi konuşalım. Ben şimdi sana her maddenin ne anlama geldiğini açıklayacağım ve sen de kendine göre işaretleyeceksin.
Bu sorulara senin için örnek cevaplar veremem çünkü bu senin kendi özelliklerinle ilgili. Ama ben sana her bir maddeyi açıklayayım, sen de kendini düşünerek işaretle, olur mu?
- Her türlü konuşmamda dinleyicilerle göz teması kurarım.
Bu, konuşurken karşındaki kişilerin gözlerine bakmak demek. Göz teması kurmak, senin kendine güvenli olduğunu ve söylediklerinin önemli olduğunu gösterir. Ayrıca dinleyicilerin de seni daha iyi dinlemesini sağlar. Eğer “Hayır” dediysen, yani göz teması kurmakta zorlanıyorsan, bunu geliştirmek için küçük adımlar atabiliriz.
Eğer “Hayır” işaretlediysen, şunları yapabilirsin:
Adım 1: Konuşmaya başlamadan önce, dinleyiciler arasından birkaç arkadaşını belirle.
Adım 2: Konuşurken sırayla bu arkadaşlarına kısa kısa bakmaya çalış.
Adım 3: Zamanla daha fazla kişiyle göz teması kurmaya alışacaksın. Bu, senin daha kendinden emin görünmeni sağlar ve dinleyicilerin seni daha iyi dinlemesine yardımcı olur.
- İşitilebilir bir sesle konuşurum.
Bu da demek oluyor ki, konuştuğunda sesin ne çok kısık ne de çok yüksek olmalı. Herkesin seni rahatça duyabileceği bir ses tonu kullanmalısın. Fısıltıyla konuşmak ya da bağırarak konuşmak doğru değildir.
Eğer “Hayır” işaretlediysen, şunları yapabilirsin:
Adım 1: Evde ayna karşısında veya bir aile üyesinin önünde konuşma denemeleri yap.
Adım 2: Onlara sesinin yeterli olup olmadığını sor. Gerekirse sesini biraz daha yükseltmeye çalış.
Adım 3: Konuşurken boğazını değil, karnından nefes alarak konuşmaya çalış. Bu, sesinin daha güçlü çıkmasını sağlar.
- Okul içi ve dışındaki her türlü konuşma etkinliğinde, konuşmacı ve dinleyicilere uygun hitap ifadelerini kullanırım.
Yani, kime konuştuğuna göre farklı kelimeler seçmelisin. Öğretmeninle konuşurken farklı, arkadaşınla konuşurken farklı, yaşlı birine hitap ederken farklı kelimeler kullanırız. Mesela, öğretmenine “Hocam” veya “Öğretmenim” deriz, arkadaşımıza “Sen” deriz. Bu ifadelere dikkat etmek çok önemlidir.
- Konuşmamda tonlama ve vurgulara dikkat ederim.
Konuşurken bazı kelimeleri daha yüksek sesle söylemek (vurgulamak) veya sesini alçaltıp yükseltmek (tonlama) konuşmamızı daha etkili ve anlamlı yapar. Böylece dinleyenler ne demek istediğimizi daha iyi anlar.
- Konuşurken akıcı ve anlaşılır bir dil kullanırım.
Bu, takılmadan, duraklamadan, “eee”, “ııı” gibi sesler çıkarmadan konuşmak demektir. Ayrıca herkesin anlayabileceği basit ve doğru kelimeler seçmek de çok önemlidir.
- Konuşmanın akışı içinde sorular sorar ve bana sorulan sorulara cevap veririm.
Bir sohbet veya konuşma sırasında hem merak ettiklerini sormalı hem de sana sorulan soruları dikkatlice dinleyip cevaplamalısın. Bu, karşılıklı iletişimin bir parçasıdır.
- Konuşmada veya tartışmada ifade edilen fikirleri toplar, bunlardan ne anladığımı kendi düşüncelerimle ifade ederim.
Bir konu hakkında konuşulurken veya tartışılırken, söylenenleri iyi dinleyip ana fikirleri anlamalısın. Sonra da “Benim anladığım kadarıyla…”, “Bence…” gibi ifadelerle kendi düşüncelerini söylemelisin.
- Bazı konuşmalarım için hazırlık yaparım.
Önemli bir sunum yapacaksan, bir hikaye anlatacaksan veya bir konu hakkında bilgi vereceksen önceden biraz düşünmek, notlar almak veya ne söyleyeceğini planlamak demektir. Bu, konuşmanı daha düzenli ve etkili yapar.
- Konuşmamda bilgileri daha net bir şekilde aktarabilmek için grafikler, görseller veya çoklu medya araçlarını kullanırım.
Bazen sadece konuşmak yetmez. Bir şeyler anlatırken resimler, çizimler, tablolar veya küçük videolar kullanmak, anlattıklarımızı daha anlaşılır ve akılda kalıcı hale getirir.
- Konuşmamı konuya, ortama ve dinleyicilere göre ayarlarım.
Konuşurken ne hakkında konuştuğuna (konu), nerede konuştuğuna (ortam, mesela okulda mı, evde mi) ve kimlerle konuştuğuna (dinleyiciler, mesela küçük çocuklar mı, yetişkinler mi) dikkat ederek konuşma tarzını değiştirmelisin. Her duruma uygun bir konuşma şekli vardır.
Şimdi sen de kendi durumuna göre bu maddelerin yanındaki “Evet”, “Bazen” ya da “Hayır” kutucuklarını işaretle ve “Hayır” dediğin yerleri nasıl daha iyi yapabileceğini yukarıdaki örneklerden yola çıkarak yazabilirsin. Unutma, önemli olan kendini tanımak ve daha iyi olmak için çaba göstermektir!
12. Aşağıdaki bilgileri “Millî Kültürümüz” temasında okuduğunuz bir metne göre tamamlayınız.
Sevgili öğrencim, bu soru senden “Millî Kültürümüz” konusuyla ilgili okuduğun bir metni hatırlamanı ve o metinle ilgili bilgileri buraya yazmanı istiyor. Ben şimdi sana bir örnek metin üzerinden nasıl dolduracağını göstereyim, sen de kendi okuduğun metne göre doldurursun, tamam mı?
Diyelim ki “Millî Kültürümüz” temasıyla ilgili “Anadolu’nun Renkleri” adında bir metin okudun.
- Metnin adı:
Buraya, okuduğun metnin başlığını yazmalısın. Metne ilk baktığımızda bizi karşılayan isimdir.
Örnek Cevap: Anadolu’nun Renkleri
- Metnin yazarı:
Bu kısma, metni yazan kişinin adını ve soyadını yazmalısın. Yazar, o metni kaleme alan kişidir.
Örnek Cevap: Elif Yılmaz
- Metnin konusu:
Metin ne anlatıyor, ne hakkında bilgi veriyor? İşte bu, metnin konusudur. Metinde en çok neden bahsediliyorsa, ana konu odur.
Örnek Cevap: Türk el sanatları, geleneksel oyunlar ve halk müzikleri gibi millî kültürümüzü oluşturan değerler.
- Metnin ana fikri ve ana duygusu:
Ana fikir, yazarın bu metni yazmaktaki asıl amacı, bize vermek istediği en önemli mesajdır. Ana duygu ise, metni okuduğunda içinde hissettiğin duygu (mutluluk, gurur, hüzün gibi) veya yazarın sana hissettirmek istediği duygudur.
Örnek Cevap:
Ana Fikri: Millî kültürümüzü oluşturan değerleri korumamız ve gelecek nesillere aktarmamız gerektiği.
Ana Duygusu: Millî değerlerimize karşı gurur duyma ve onları yaşatma isteği.
- Metinde geçen olay veya olaylar:
Metinde anlatılan, yaşanılan ya da bahsedilen önemli durumlar, olaylar nelerdi? Buraya onları kısaca yazmalısın.
Örnek Cevap:
Adım 1: Bir köyde düzenlenen geleneksel şenliklerde çocukların mendil kapmaca oynaması.
Adım 2: Yaşlı bir ninenin kilim dokuma tezgahında geleneksel desenleri anlatması.
Adım 3: Köy meydanında toplanan insanların halk oyunları oynaması ve türküler söylemesi.
- Metinde varsa yer alan kahramanlar:
Eğer metin bir hikaye ya da masal gibiyse, içinde kimler vardı, kimlerin başından bir şeyler geçti? Buraya o kişilerin adlarını yazmalısın. Eğer metin bilgi verici bir metinse ve belirli kahramanlar yoksa, bu kısmı boş bırakabilirsin veya “Kahraman yoktur” yazabilirsin.
Örnek Cevap: Elif (küçük bir kız çocuğu), Fatma Nine (kilim dokuyan yaşlı kadın), Ali Amca (türkü söyleyen köy sakini).
Unutma, bu cevaplar benim uydurduğum bir örnek metne ait. Sen kendi okuduğun metne göre bu boşlukları doldurmalısın. Eminim harika bir şekilde yaparsın!
Sonraki Derse Hazırlık
Ormanların ve toprağın korunmasında faaliyet gösteren kuruluşları ve bu konuda hazırlanmış afişleri araştırınız. Araştırma sonucunda edindiğiniz bilgileri özetleyerek defterinize yazınız.
Sevgili öğrencim, bu ödevin çok önemli bir konu hakkında. Ormanlarımız ve toprağımız bizim için çok değerli. Onları korumak, hepimizin görevi. Bu ödevde senden, ormanları ve toprağı korumak için çalışan dernekleri, vakıfları veya devlet kurumlarını araştırmanı istiyorum. İnternetten araştırabilir, büyüklerine sorabilirsin.
Adım 1: İlk olarak, orman ve toprak koruma konusunda çalışan kuruluşların isimlerini bul.
Mesela, Türkiye’de bu konuda çok güzel işler yapan TEMA Vakfı‘nı (Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı) araştırabilirsin. Bir de Orman Genel Müdürlüğü gibi devlet kurumları var.
Adım 2: Bu kuruluşların neler yaptığını, amaçlarının ne olduğunu kısaca öğren.
Adım 3: Sonra, bu kuruluşların hazırladığı afişlere bak. Afişler, insanlara bir mesaj vermek için kullanılan resimli ve yazılı duyurulardır. Bu afişlerde ne gibi sloganlar, ne gibi resimler kullanmışlar, insanlara ne anlatmak istemişler, bunları incele.
Adım 4: Araştırdıklarını ve öğrendiklerini kendi cümlelerinle defterine güzelce yaz. Çok uzun olmasına gerek yok, önemli olan ana fikirleri ve dikkatini çeken şeyleri özetlemen.
Bu ödev sayesinde hem bilgi edineceksin hem de doğayı korumanın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha anlayacaksın. Şimdiden kolay gelsin!